tag:blogger.com,1999:blog-11666324981883117622011-11-19T06:46:18.788-08:00मुर्खानंदhttp://www.blogger.com/profile/10005108320401030765noreply@blogger.comBlogger361100tag:blogger.com,1999:blog-1166632498188311762.post-15112623142211792632010-08-02T04:24:00.000-07:002010-08-02T04:24:36.958-07:00प्लस व्हॅलीमधे उन्हाळ्यात गेलो होतो तेव्हाच ठरवलं होतं की आता पावसात इथे यायचं... एखादं चित्र काढताना चित्रकार आधी आराखडा तयार करतो आणि मग त्यात रंग भरतो... उन्हाळ्यातल्या प्लस व्हॅलीमधे आज एका महान कलाकाराने खूप सुंदर रंग भरले होते... धो-धो पाऊस होता... कड्यावरुन धबधबे सोडले होते... जागोजागी पाण्याचे ओढे खळाळत होते... दरीमधे धुकं अडकलं होतं... धरणीतून गवताचे कोवळे कोंब उगवले होते... जंगलातून सुभग पक्षी सुरात गात होते... सगळ्या सृष्टीत चैतन्य जाणवत होतं... तेरड्याच्या एखाद्याच फुलाला हे सगळं बघण्याची घाई झाली होती... कोवळ्या गवतातून मान वर करुन ते एकटचं हे सगळं अनुभवत होतं... आज ह्या सृष्टीचाच एक भाग होवून हे सगळं अनुभवण्याचं भाग्य आम्हाला लाभलं होतं...<br /><br />साधारणश्या ओढ्यातूनच दरीत उतरावं लागतं... उतार तसा जरा जास्त आहे आणि जंगल एकदम दाट... मी आणि यशदीप असे आम्ही दोघेच होतो... साधारण एक तासात दरीत उतरलो... दरीतला नजारा बघून केवळ निशब्द झालो... जणू वेळ थांबलीच होती... ओढ्याकाठी बसून भान हरपून जे काही दिसतयं त्याचा आस्वाद घेतला... <br /><br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/TFT45EBybOI/AAAAAAAADCI/C_QNNJBvmG0/s400/pv_monsoon%20001.jpg" /><br /><br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/TFT45cxkvnI/AAAAAAAADCQ/Pr9tcfkixZ4/s400/pv_monsoon%20010.jpg" /><br /><br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/TFT45mVa-kI/AAAAAAAADCU/FIT1weWaxsk/s400/pv_monsoon%20012.jpg" /><br /><br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/TFT45i1jFFI/AAAAAAAADCY/EKlpseMe7Ag/s400/pv_monsoon%20013.jpg" /> <br /><br />कोसळत्या धबधब्याकडे टक लावून बघण्यात वेगळीच मजा असते... क्षणा-क्षणाला तो वेगळा भासतो... सगळं कसं क्षणभंगुर असल्या सारखं वाटतं... प्रत्येक क्षण वेगळा आणि त्यातली मजा वेगळी... आणि अश्या वेळी अश्या जागी असलं की प्रत्येक क्षण जगता देखील येतो...<br /><br />टीपः भटकंतीचा खूप अनुभव नसेल तर शक्यतो पावसात प्लस व्हॅलीमधे उतरु नका...<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1166632498188311762-1511262314221179263?l=murkhanand.blogspot.com' alt='' /></div>मुर्खानंदhttp://www.blogger.com/profile/10005108320401030765noreply@blogger.com10tag:blogger.com,1999:blog-1166632498188311762.post-20013667585289386402010-07-05T06:20:00.000-07:002010-07-08T04:38:23.820-07:00चला! सकाळी ६.३० ची स्वारगेट - वेल्हा - घिसर बस मिळाली... आता घिसरला उतरायचं... समोरची डोंगररांग चढून मोहरी आणी मग सिंगापूर... सिंगापूरला मुक्काम करायचा आणि दुसर्‍या दिवशी पहाटे सिंगापूर-नाळेनं खाली कोकणात उतरुन पुण्याला परत...<br /><br />"मास्तर, ३ घिसर द्या..."<br />"पावसात घिसर पर्यंत जात नाही बस..."<br />"कुठ पर्यंत जाते मग?"<br />"विहिर... त्यापुढं नाही जात..."<br /><br />काय करायचं आता?... विहिर पासून चालत घिसरला जायचं म्हणजे १७-१८ कि.मी. चालावं लागणार... त्यात ४ तास तरी जाणार...<br /><br />"सध्या वेल्ह्या पर्यंतच तिकिट द्या..."<br /><br />तिकिटं काढली आणि आता काय करावं ह्यावर आमच्यात विचार सुरु झाले... बरच काही सुचत होतं आणि तितक्यात "ढवळ्याहून अर्थर-सीट करायचा का?" असं स्वानंद म्हणाला...<br /><br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/TDW1wa0q7KI/AAAAAAAAC-Y/UliBzqHG9pg/s400/as1.jpg" /><br /><br /><br />"ह्या पावसात जायचं तिथे?... दाट रान... अवघड वाट... पाऊस आणि धुक्यामुळे अजूनच अवघड होणार... ट्रेक पुर्ण होईल का?" असा विचार माझ्या डोक्यात आला...<br /><br />"जाऊत रे... आता नाहीतर कधी करणार मग..." असं स्वानंद आणि यशदीप दोघं एकदमच म्हणाले... मग काय? नसरापुर फाट्याला बस सोडली आणि ट्रकनं वाई फाटा आणि मग बसनं महाबळेश्वरला पोहचलो... पोलादपुरची बस पकडली आणि आंबेनळी घाटात वाडा-कुंभरोशीच्या जरा पुढे दाभिळ-टोकाला उतरलो... पाऊस नव्हता, पण वातावरण ढगाळ होतं... समोर दूरवर मंगळगड दिसत होता...<br /><br />(एकदम मागच्या रांगेत डावीकडून ३रा डाँगर म्हणजे मंगळगड (कांगोरी गड)...)<br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/TCBZu-FSf1I/AAAAAAAAC6s/MFTtBumpEG0/s400/IMG_8196.JPG" /><br /><br />सावित्रीचं खोरं न्याहाळत सोंडेवरुन उतरायला लागलो... साधारण १.५ तासात सावित्री नदीच्या काठी पोहचलो... गार नितळ पाण्यात डूंबलो आणि समोरचा चढ चढून कंरजे गावात पोहचलो... <br /><br />(सावित्री नदी...)<br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/TCBZvM0F_fI/AAAAAAAAC60/4BqWHaz9R1I/s400/IMG_8202.JPG" /><br /><br />गावामागची खिंड पार करुन ढवळ्याला जाणार्‍या डांबरी रस्त्यावर उतरलो...<br /><br />(करंजे खिंड चढताना दिसणारं सावित्रीचं खोरं...)<br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_2HkThZVPTto/TCBZvQqq-jI/AAAAAAAAC68/7ZiOPiG9AbU/s400/IMG_8215.JPG" /><br /><br />ह्या रस्त्याच्या कडेलाच एक मोठ्ठा धबधबा कोसळतो... सध्या त्यात पाणी कमीच होतं, पण जोराचा पाऊस झाला की हा धबधबा बघण्यासारखा असतो... <br /><br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/TCBaBQ2jGgI/AAAAAAAAC7E/G0887KvGuls/s400/IMG_8225.JPG" /><br /><br />इथून साधारण अर्ध्या तासात ढवळं गाठलं...<br /><br />(डोंगराच्या कुशीत वसलेलं ढवळं...)<br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/TCBb-eTbtJI/AAAAAAAAC8c/Ng4ALylu2Gw/s400/IMG_8229.JPG" /><br /><br />शाळेच्या पडवीत मुक्काम मांडला... घरुन आणलेलं खाल्लं आणि लवकरच झोपी गेलो... रात्री २ वाजता जाग आली आणि असंच जरा चक्कर मारायला बाहेर पडलो तर एक अजबच नजारा अनुभवला... करोडो काजवे दरीमधे, झाडावरती चमकत होते... केवळ अप्रतिम... आणि काजवे सारखे जागा बदलत असल्यामुळे तो देखावा अजूनच मनोहर दिसत होता... थोडावेळ निसर्गाचा हा चमत्कार अनुभवला आणि परत झोपी गेलो...<br /><br />पहाटे लवकर उठून सामान आवरलं आणि ७ वाजता चालायला सुरुवात केली... पुढची वाट दाट रानातून जाते आणि शेवट पर्यंत बहिरीची घुमटी किंवा आर्थर सीट दिसत नाही... एकदा जंगलात शिरलो की आपण नक्की कुठे आहोत आणि आपल्याला नक्की कुठे जायचय हे नीटसं कळत नाही... वाट चुकली तर आर्थर सीटला पोहचणं जवळ-जवळ अशक्यच आहे... उन्हाळ्यात एकदा मी ह्या वाटेने गेलो होतो, पण आता पावसात जरा अवघडच जाणार ह्याची खात्री होती... सोबत कोणी वाटाड्यापण घेतला नाही... ढवळ्याच्या जरा पुढं कोळ्यांचा वाडा लागतो, तो पार केला आणि जंगलात शिरलो... कोणत्याही मानव वस्तीतून जंगलात असंख्य वाटा शिरतात आणि सगळ्याच वाटा मळलेल्या असतात आणि नेमकं अश्या वेळीच चुकीची वाट पकडली जाते... आज आमचं पण असंच झालं... चुकीच्या वाटेवर वीसेक मिनीटं चालल्यावर कळालं की आपण चंद्रागडाच्या जरा जास्तच जवळ जातोय... माघारी वळलो आणि बरोबर वाट शोधून गाढव-माळला पोहचण्यात साधारण दिड तास लागला... गाढव-माळ म्हणजे कोळ्यांच्या वाड्यापासून जवळच असणारं लहानंस पठार... <br /><br />(गाढव-माळ इथून दिसणारा देखावा...)<br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/TCBaBxEuugI/AAAAAAAAC7M/Lsn794n21uo/s400/IMG_8234.JPG" /><br /><br />जंगल अनुभवायचं तर ते पावसात किंवा रात्री... दोन वर्षापुर्वी इथे आलो होतो तरी आता पावसात जंगल एकदमच अनोळखी वाटत होतं... पायाखाली ओल्या-पीकलेल्या पानांचा खच पडला होता... काही ठीकाणी झाडं उन्मळून पडल्यामुळे वाट एकदमच नाहीशी होत होती, पण जरा अंदाज घेत घेत शेवटी एका मोठ्या ओढ्यात पोहचलो... हा ओढा माझ्या चांगलाच लक्षात होता... ऑढ्याच्या उगमाकडे तोंड करुन उभे राहिलो की उजव्या हाताला चंद्रगड आणि&nbsp; डाव्याहाताला अजून एक प्रचंड डोंगर आहे...<br /><br />ओढा नितळ पाण्याने खळखळून वाहात होता... गार पाण्यात मस्त डुंबून घेतलं आणि ऑढ्याकाठी नाष्टा उरकला... तसं पाहिलं तर ओढ्यापर्यंत नीट वाट आहे, पण पावसामुळे जंगल माजलं होतं आणि वाट सारखी हरवत होती... आणि ओढ्याच्या पुढची वाट तर अजूनच अवघड होती आणि त्यात पाऊस आणि धुकं...<br /><br />आता पुढची वाट ओढ्याच्या उजवीकडून की डावीकडून हे नीटसं आठवत नव्हतं... मग डावीकडूनच वाट शोधायला लागलो... वाळक्या कारवीच्या झुडपांमुळे काहीच अंदाज येत नव्हता आणि नविन कारवी पण कंबरभर माजली होती... वाट नसल्यामुळे सगळीकडे भटकून अंदाज घेत होतो... चढ खूपच तीव्र होता... एक ते दीड तास वाट शोधली, पण सापडलीच नाही... अजून ओढ्याच्या जवळच होतो... उजवीकडून वाट शोधावी म्हंटलतर तिथेपण दाट रान होतं आणि वाट दिसत नव्हती... मग ओढ्यातूनच वर जाऊयात असं ठरवलं आणि चढायला लागलो... `आता काय आपण वर पोहचत नाही' असं सारखं वाटत होतं... अश्या जागी योग्य वाट सापडली नाहीतर ठरलेल्या जागी पोहचणं जवळ-जवळ अशक्यच असतं... पण पुरेपुर प्रयत्न करायचेच असं ठरवून चढत होतो... "काहीही झालंतरी चालेल, पण आता माघार घ्यायची नाही" असं स्वानंद म्हणाला... वेळ पडलीच तर जंगलात रात्र काढूत, पण आता वर जायचंच...<br /><br />(वाटेत ह्याच्याशी भेट झाली...)<br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_2HkThZVPTto/TCBajrL51CI/AAAAAAAAC7k/tj1YFUN_l3c/s400/IMG_8236.JPG" /><br /><br />प्रवाहाच्या विरुध्द ओढ्यातून चढताना मजा येत होती... न थाबंताच तासभर चढलो... ओढा संपला आणि उजवीकडे चढायला लागलो... अजून वाटेचा, अर्थर-सीटचा काहीच अंदाज येत नव्हता... अधून-मधून पाऊस पडतच होता... दमट वातावरणामुळे घाम पण तेवढाच निघत होता... वाटेच्या शोधात दमल्याची जाणिवच होत नव्हती... ओढा सोडून बराच वेळ चढत होतो... थोडावेळ थांबून घोटभर पाणी प्यायलो आणि पुन्हा चढायला लागलो... का कोणास ठावूक पण आता आपण वाटेवर आहोत असं वाटू लागलं... भरभर थोडं अंतर पार केलं आणि एकदमच वाट सापडली असं वाटू लागलं... तेवढ्यात दाट धूकं आणि मुसळधार पाऊस कोसळू लागला... आम्ही सरळ रेषेत चढत होतो... ही तर दरड कोसळल्यामुळे झालेली वाट होती... तरी चढून गेलो, पण पुढे तर कातळकडा होता... माघार घेण्याशिवाय पर्याय नव्हता... जपून उतरलो... पावसात दरड कोसळलेल्या वाटेवरुन उतरणं खूपच रीस्की असंत... माघार घेऊन परत वाट शोधू लागलो तर उजव्या हाताला एक पुसटशी वाट कारवीच्या रोपांमधून पळताना दिसली... मगाशी वर चढताना धूक्यामुळे आणि समोर असलेल्या वाटेमुळे ह्या वाटेकडे लक्षच नाही गेलं...<br /><br />(अनमोल मोत्याची माळ...)<br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_2HkThZVPTto/TCBaMUKmJpI/AAAAAAAAC7U/H1vy4SIzGUQ/s400/IMG_8242.JPG" /><br /><br />"काय रे! किती टक्के वाटतयं की ही बरोबर वाट आहे म्हणून?" स्वानंदने मला विचारलं... म्हणालो निदान ९० टक्केतरी वाटतयं... त्या पुसटश्या, नागमोडी आणि अतिशय अरुंद वाटेवर अर्धा तास चालल्यावर लहानसा, सोपा कातळ-टप्पा लागला आणि आम्ही योग्य वाटेवर चालतोय ह्याची १०० टक्के&nbsp; खात्री पटली... "चला! आता आपण पोहचणार..." असं तिघांना पण एकदमच वाटलं... धुकं होतच, पण आता नाकासमोरच्या वाटेवर निमुटपणे चालत होतो...&nbsp;&nbsp; अर्धातास चालल्यावर वाट डावीकडे वळली आणि फारच ट्रीकी झाली... डाव्या हाताला साधारण पाच फुटांवर खोलदरी होती आणि जागोजागी पावसामुळे माती वाहून गेली होती आणि वाट बर्‍यापैकी अवघड झाली होती... मागचे ५-७ तास स्वानंदची खूप बडबड चालू होती, पण ह्या जागी त्याचं तोंड एकदमच बंद झालं होतं... त्याला थोड्याफार मदतीची गरज पडत होती आणि तिच गत यशदीपची होती... हे थोडंस अंतर पार करायला बराच वेळ लागला, पण सगळे सुखरुपपणे बहिरीच्या घुमटीला पोहचलो... <br /><br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/TCBaMmCTjMI/AAAAAAAAC7Y/A0YwHRY8C4k/s400/IMG_8245.JPG" /><br /><br />तिथे पोहचलो तेव्हा यशदीपच्या चेहर्‍यावरचे एक्सप्रेशन्स बघण्या सारखे होते... त्यात भिती, आनंद आणि समाधान सगळ एकदमच होतं... दुपारचे ३.३० वाजले होते... जास्त वेळ वाया घालवणं परवडण्या सारखं नव्हतं... पटपट भेळ केली, खाल्ली आणि अर्थर-सीटच्या दिशेने निघालो... बहिरीच्या घुमटीच्या इथून जोर ला देखील जाता येतं आणि ती वाट अर्थर-सीटच्या वाटेपेक्षा सोपी आहे... धुकं खूपच दाट होतं, त्यामुळे यशदीप म्हणाला "पश्या, जोरला जायचं का? अर्थर-सीटची वाट वेळेत नाही सापडली तर फार उशीर होईल..."<br />"खूप नाही ना दमलास... अजून वर्ट्स केस निदान ४ तास तरी चालशील ना?े" मी...<br />"हो..."<br />"मग चल... अर्थर-सीटलाच जाऊत..."<br /><br />(धुकं, धुकं आणि दाट धुकं...)<br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/TCBaB80-G0I/AAAAAAAAC7Q/KkDRs7ksoYw/s400/IMG_8239.JPG" /><br /><br />परत दाट रानात पाऊल टाकलं... इथून पुढे अर्थर-सीटचा चढ प्रचंड तीव्र आहे... दमलो होतो, पण भर पावसात हा चढ चढताना मजा येत होती... तीव्र चढ संपला आणि मग जरा सपाटीवर चालायला लागलो... धुकं नसंल तर इथून अर्थर-सीट दिसतो... आता परत कारवी आणि बांबूच्या रानातून वाट काढत पुढे सरकत होतो... कधी-कधी वाट एकदम दरीच्या काठाला चिकटून जात होती... साधारण एक तासात शेवटच्या कातळ-टप्प्याजवळ पोहचलो... आधी स्वानंदला चढवला, मग यशदीपला आणि मग एक-एक करुन सगळ्या पाठपिशव्या चढवल्या... आता मात्र जाम दमलो होतो... अर्थर-सीट हाकेच्या अंतरावर होतं... मग शेवटचा थोडासा चढ संपवला आणि अर्थर-सीटवर पाय ठेवला... अहहहहा!!! काय ते समाधान? काय तो देखावा? आणि काय तो निवांतपणा?... मला ते शब्दात वर्णन करणं शक्यच नाही... पावसामुळे कोणीच पर्यटक नव्हते... दरीत दाट धुकं साठलं होतं आणि पाऊस चालूच होता... आज आम्ही अर्थर-सीटवर पोहचू असं मला खरंच वाटल नव्हतं, पण ते शक्य झालं... खूप खूप आनंद झाला होता... जग जिंकल्या सारखं वाटत होतं... अर्थर-सीट वरुन लीफ्ट मिळाली आणि वेळेत बस-स्थानकावर पोहचलो... ६.३० ची शेवटची पुण्याला जाणारी बस मिळाली... भिजलेल्या अवस्थेतच ३.३० तासांचा प्रवास करुन रात्री १०ला पुण्याला पोहचलो... बस मधे बरेच विचार डिक्यात घोळत होते... "असा वेडेपणा परत करणे नाही... देवाच्या कृपेने आज सुखरुप घरी परततोय..." हा विचार सारखा येत होता...<br /><br />नोटः हा ट्रेक पावसात अजिबात करु नका... पावसा नंतर करण्या सारखा ट्रेक आहे, पण ढवळ्यातून वाटाड्या जरुर घ्यावा... उगीच अनाठायी धाडस करण्यात अर्थ नाही...<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1166632498188311762-2001366758528938640?l=murkhanand.blogspot.com' alt='' /></div>मुर्खानंदhttp://www.blogger.com/profile/10005108320401030765noreply@blogger.com7tag:blogger.com,1999:blog-1166632498188311762.post-46738194174222702042010-06-10T23:08:00.000-07:002010-06-10T23:08:32.149-07:00कुणे धबधबा<br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/TBHOdS_m33I/AAAAAAAAC5U/8X5_IJ0rdJM/s400/misc%20110.jpg" /><br /><br />कुणे धबधबा (पहिला टप्पा)<br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/TBHOdrQVgdI/AAAAAAAAC5Y/qLnmt1osOs0/s400/misc%20113.jpg" /><br /><br />कुणे धबधबा (दुसरा टप्पा)<br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/TBHOduNHzYI/AAAAAAAAC5c/k4Wf3XRAWBE/s400/misc%20114.jpg" /><br /><br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_2HkThZVPTto/TBHOHfSxiAI/AAAAAAAAC44/yCPTmgpvVjU/s400/misc%20064.jpg" /><br /><br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_2HkThZVPTto/TBHOHpRAXJI/AAAAAAAAC48/avEgoZuCxhM/s400/misc%20068.jpg" /><br /><br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_2HkThZVPTto/TBHOIbEJBcI/AAAAAAAAC5A/NuN81gXQ3ug/s400/misc%20078.jpg" /><br /><br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_2HkThZVPTto/TBHOIjXUOdI/AAAAAAAAC5E/Izc46yIIJsY/s400/misc%20085.jpg" /><br /><br />(चला डुंबायला... मी)<br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/TBHOJGKk-kI/AAAAAAAAC5I/igr2BA8NJmM/s400/misc%20089.jpg" /><br /><br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/TBHOdOZTHaI/AAAAAAAAC5Q/ezZ3xfuU0mk/s400/misc%20109.jpg" /><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1166632498188311762-4673819417422270204?l=murkhanand.blogspot.com' alt='' /></div>मुर्खानंदhttp://www.blogger.com/profile/10005108320401030765noreply@blogger.com6tag:blogger.com,1999:blog-1166632498188311762.post-69431819081641476512010-05-31T22:56:00.000-07:002010-05-31T23:17:10.603-07:00एप्रिल महिन्यातलं मेळघाटचं जंगल... जंगलभर एकच वास... कसला? तर मोहाच्या फुलांचा... फुलं चविला अतीशय गोड... वास पण तितकाच गोड... <br /><br />(मोहाच झाड)<br /><img height="400" src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/TASakSNXAyI/AAAAAAAAC30/YXJP3cFgbiM/s400/melghat%20043.jpg" width="300" /><br /><br />(झाडाखाली पडलेला फुलांचा सडा)<br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_2HkThZVPTto/TASakH6bPQI/AAAAAAAAC3w/yq6bXZMyP00/s400/melghat%20042.jpg" /><br /><br />(मोहाची फुलं)<br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/TASakKj174I/AAAAAAAAC3s/tsWqsyZZ8r4/s400/melghat%20041.jpg" /><br /><br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/TASajyXPEFI/AAAAAAAAC3o/RwoMKdXMhQQ/s400/melghat%20019.jpg" /><br /><br />फुलं इतकी गोड असतात की एका वेळेस ५-६ पेक्षा जास्त खाऊच शकत नाही... आणि जास्त वेळ वास घेतला तर नुसत्या वासानेच थोडी झिंग चढल्या सारखं वाटतं...<br /><br />गावकरी ही फुलं जमवतात आणि सुकवून साठवतात... मग गरज पडेल तशी ह्या फुलांपासून दारु बनवून प्यायची... ह्या फुलांपासून खीर, गोड रोट, अन लापशी पण बनवतात...<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1166632498188311762-6943181908164147651?l=murkhanand.blogspot.com' alt='' /></div>मुर्खानंदhttp://www.blogger.com/profile/10005108320401030765noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-1166632498188311762.post-19316904536930676632010-05-14T00:12:00.000-07:002010-05-14T05:36:24.066-07:00"अबे पश्या! साल्या, १ तास झाला बसची वाट बघतोय" स्वानंद<br />"येईल रे... मी नेहमी इथूनच (राजाराम पुल) सिंहगडला जाणारी बस पकडतो"<br />"सकाळच्या ६ पासून उभे आहोत इथे... आता ७.१५ झाले... ७ च्या आत सिंहगड चढायला सुरुवात करायचा बेत होता आपला... आत कसले आपण तोरण्यावर पोचतोय एका दिवसात... शक्यच नाही..."<br />"पोचणार रे... समजा ८ ला सिंहगड चढायला सुरुवात केली, तर ९ ला वरती... मग साधारण संध्याकाळी ५ ला राजगडावर आणि मग&nbsp; रात्री १० पर्यंत तोरण्यावर... काळोख पडला तरी चालत राहायचं... ही बघ! बस पण आली..."<br /><br />सिंहगड चढायचा, मग डोंगर रांगेवरुन विंजरहून राजगड आणि मग डोंगर रांगेवरुन तोरणा... हे सगळं एका दिवसात करायचं... असा आम्हा तिघांचा (मी, प्रसाद आणि स्वानंद) बेत होता...<br /><br />सकाळी ८ वाजता सिंहगडाच्या पायथ्याला पोहचलो... जोरात भुक लागली होती... थोडा पोटोबा करुन चढायला सुरुवात करु म्हंटल तर स्वानंद म्हणे "काय मस्त वातावरण झालयं... आता खाण्यात वेळ नको घालवायला... वर खाऊत काहीतरी..."<br /><br />मग उपाशी पोटीच सिंहगड चढायला सुरुवात केली... ९ वाजता देव टाक्याजवळ पोहचलो... न खाताच कल्याण दरवाज्यातुन बाहेर पडलो... वाटेत कल्याण गावतून दही-ताक विकायला गडावर येणार्‍या मावशी भेटल्या... दोन-दोन वाटी दही खाल्लं आणि डावीकडे कल्याणला उतरणारी वाट सोडून उजवी कडची वाट धरली... ढगाळ वातावरण असल्यामुळे तळातल्या गावांवर ढगांची सावली पडली होती... वारा आला की ढग हलायचे आणि उन्ह पडायचं... हा उन्ह-सावलीचा खेळ बघत आम्ही डोंगररांगेच्या माथ्यावरुन चालत होतो... दूरवर राजगड-तोरणा दिसत होते...<br /><br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S9RHQv4XDiI/AAAAAAAACsw/QycqsB_J49g/s400/sr%20003.jpg" /><br /><br />वणव्यामुळे डोंगर उघडे-बोडके झाले होते आणि पायवाट अगदी स्पष्ट जाणवत होती... उन्ह जास्त नव्हतं... पटपट चालत बरचं अंतर कापलं... गुरांच्या वाटांच जाळंच होतं... सरळ डोंगररांगेच्या माथ्यावरुन जायच्या ऐवजी एका जागी डावीकडे वळलो... काय भन्नाट वाट होती!... उजवीकडे डोंगर आणि डावीकडे प्रचंड उतार... खरंतर वाट नव्हतीच... एक वीतभर जागा... भयंकर उतार आणि घसारा... तारेवरची कसरत करत पुढे सरकत होतो... मग ही वाट सोडली आणि उजव्या हाताला सरळ रेषेत वर चढून डोंगररांगेचा माथा गाठला... मागे वळून पाहिलं तर माथ्यावरुन फारच सोपी वाट दिसली... घोटभर पाण्याने घसा ओला केला आणि पुन्हा चालायला लागलो... उन्हामुळे डोंगर कोरडे पडले होते आणि त्यात वणवा, पण अश्या अवस्थेत सुध्दा सुंदर, नाजुक फुल आभाळाकडे बघून हसत होतं... सृष्टीतल्या चैतन्याची जाणीव करुन देत होतं...<br /><br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S9RHQxm1QzI/AAAAAAAACs0/Gav4pi58taQ/s400/sr%20011.jpg" /><br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S9RHRObJ6bI/AAAAAAAACs4/kwQTi0S1iE0/s400/sr%20012.jpg" /><br /><br />आता शेवटचं टेपाड डावीकडे ठेवून घसारा असलेल्या वाटेने पलीकडे पोहचलो... तळात विंजर आणि समोर राजगड-तोरण्याची जोडी नजरेस पडली...<br /><br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S9RHRTNdKmI/AAAAAAAACs8/7guvMm-hDqs/s400/sr%20013.jpg" /><br /><br />वाटलं होतं त्यापेक्षा जास्त वेळ लागत होता, म्हणून जास्त वेळ वाया न घालवता विंजरला उतरायला लागलो... साधारण दुपारी १२.३० ला खाली पोहचलो... आम्ही शेतावरच्या वाडीवर उतरलो होतो... विंजर गाव अजून अर्धा-पाऊण तासाच्या चालीवर होतं... वाटेत एक धनगरवाडी लागली... एका आजीनं आवाज दिला आणि जवळ बोलवून घेतलं... पाणी प्यायला दिलं...<br />म्हणाली "का रं फिरता येवढ्या उन्हाचं?... उन्ह लागून आजारी पडला म्हणजे?... "<br />आजीच्या ह्या प्रश्नाला आमच्याकडे उत्तर नव्हतं... आजीशी थोडावेळ गप्पा मारल्या आणि पुन्हा चालू लागलो... भर दुपारी माणसंच काय तर सारे पक्षी/प्राणी सुध्दा सावलीत आराम करतात... आणि आम्ही मस्त उन्हात शेकत चालत होतो... छान वाटत होतं... दुपारी १.३० वाजता विंजर गावात पोहचलो... नसरापुर-वेल्हे रस्ता पार करुन शेतातुनच साखरच्या दिशेने निघलो... साखरच्या आधी कानंदी नदी लागली... तोरण्याच्या मागे बांधलेल्या धरणामुळे नदीला भरपुर पाणी असतं... भर उन्हात, पाणी भरुन वाहणारी नदी दिसली तर काय करणार दुसर?... मस्तपैकी पोहलो...<br /><br />(स्वानंद आणि मी)<br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S9RHRkIkZDI/AAAAAAAACtA/SC02cesmJO8/s400/sr%20018.jpg" /><br /><br />पुन्हा चालायला सुरुवात केली... साखर, चिरमोडी आणि मग गुंजवणे... दुपारी ३.३० ला गुंजवण्यात पोहचलो... सकाळ पासून दोन वाटी दही आणि एक सफरचंद येवढच खाल्लं होतं... मग गुंजवण्यात पोहे खाल्ले आणि चोरवाटच्या दिशेने निघालो... चढत असताना आभाळ भरुन आलं... जोरात गडगडु लागलं आणि संध्याकाळच्या चंदेरी-सोनेरी उन्हात पाऊस पडला... गडावर जाणारी भिजलेली वाट चंदेरी प्रकाशात मस्त चमकत होती...<br /><br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S9RHcRcHrRI/AAAAAAAACtI/dwXWfem2jZ0/s400/sr%20025.jpg" /><br /><br />दमलेल्या शरीरात ओल्या मातीच्या सुवासाने आणि गार वार्‍याने नवा जोश भरला... थोड्याच वेळात चोर-दरवाज्यातुन गडावर प्रवेश केला तेव्हा ५.३० वाजले होते... गडावर कोणीच नव्हतं... फार निवांत एकांत होता... अजून तोरणा गाठायचा होता... स्वानंदची वाट बघत पद्मावती तलावाच्या काठी बसून राहिलो... ६ वाजता स्वानंद गडावर पोहचला... आणि म्हणाला "आता अजून एक पाऊल सुध्दा मी उचलू शकत नाही... तोरण्याला मी नाही येऊ शकणार... पण तुम्ही जाऊ शकता... मी अडवणार नाही..."<br />खरंतर मी आणि प्रसाद खूप दमलो नव्हतो... तोरण्या पर्यंत अजून ४-५ तास चालू शकलो असतो, पण स्वानंदला मागे टाकून जावं वाटलं नाही...&nbsp; स्वानंद तयार असता तर रात्री ११ पर्यंत तोरण्यावर पोहचलो असतो...<br /><br />मग तोरण्याचा बेत रद्द केला आणि सुर्यास्ताची वाट बघत बसलो... तोरण्याचा मागे सुर्य बुडू लागला आणि सारं आकाश गडद तांबूस झालं... आज फार सुंदर आणि अविस्मरणीय सुर्यास्त अनुभवला...<br /><br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S9RHcy9B8cI/AAAAAAAACtM/nOWZ0M-eL4g/s400/sr%20033.jpg" /><br /><br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S9RHc5hs9rI/AAAAAAAACtQ/waFxy_vR3wc/s400/sr%20035.jpg" /><br /><br />काळोख पडताच 'मुक्काम कुठे करायचा?' असा विचार सुरु झाला... <br />"मुक्काम कुठेही करुत पण सुर्योदय मात्र बालेकिल्ल्यावरुनच बघायचा" असं स्वानंद म्हणाला... मग मुक्कामच बालेकिल्ल्यावर करुया असं ठरलं... बालेकिल्ला चढताना अजून दोन भटक्यांशी ओळख झाली... मग आम्ही पाचजणांनी मिळून जे काही आणलं होतं ते खाऊन घेतलं... आणि उघड्यावरचं झोपायची तयारी केली... सोसाट्याचा वारा होता, मग झोप कसली लागणार?... नुसते ह्या कुशीवरुन त्या कुशीवर करत होतो... मग शेवटी पहाटे ४ वाजता झोपेचा नाद सोडला आणि नभांगण निरखत बसलो...<br /><br />(हा पण आमच्या सोबतीला होता...)<br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S9RHdAT3VOI/AAAAAAAACtU/5MUDvR1iW2Y/s400/sr%20045.jpg" /><br /><br />बालेकिल्ल्यावरुन सुर्योदय अनुभवला आणि सकाळच्या कोवळ्या उन्हात बालेकिल्ला भटकलो...<br /><br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S9RHr3tznDI/AAAAAAAACtc/8AaXB6F5kpw/s400/sr%20058.jpg" /><br /><br />(बालेकिल्ल्यावरुन कोकणाकडचा नजारा...)<br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S9RHrj4WNVI/AAAAAAAACtY/ZKFt3t-Z30U/s400/sr%20050.jpg" /><br /><br />(बालेकिल्ल्यावरुन दिसणारा पाली-दरवाजा...)<br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S9RHr6GpSmI/AAAAAAAACtg/ZJxWMXZNi_w/s400/sr%20062.jpg" /><br /><br />रवीवारी घरी जरा काम असल्यामुळे तोरण्यावर न जाता परतीचा प्रवास सुरु केला... वाटेत सुंदर पांढर्‍या-शुभ्र फुलांचा हलका गंध हवेत तरंगत होता...<br /><br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S9RHsDHpfTI/AAAAAAAACtk/JCF52RSXnQU/s400/sr%20068.jpg" /><br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S9RHsBELAII/AAAAAAAACto/H3Ya0TFKvfM/s400/sr%20071.jpg" /><br /><br />गुंजवण्याहून दुपारी ११ ची बस पकडून पुण्यात पोहचलो तेव्हा पुढच्या वेळी "सिंहगड-राजगड-तोरणा" हे एकाच दिवसात करायचे असा विचार डोक्यात चालूच होता...<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1166632498188311762-1931690453693067663?l=murkhanand.blogspot.com' alt='' /></div>मुर्खानंदhttp://www.blogger.com/profile/10005108320401030765noreply@blogger.com6tag:blogger.com,1999:blog-1166632498188311762.post-26433942809197717292010-04-08T23:45:00.000-07:002010-04-08T23:45:59.537-07:00सकाळ, दुपार, संध्याकाळ आणि रात्र ह्या प्रत्येक वेळेचा एक वेगळा सुर असतो... डोंगर-द्ऱ्यां मधून भटकताना हा सुर अगदी सहज जाणवतो... एकांत, शांतता, रातवा, घुबड, दरी मधून वाहणारा वारा ह्यांच्या स्वरांनी रात्रीचा सुर सजलेला असतो... रात्रीच जग जसं आपल्याला गुढ वाटतं अगदी तसाच रात्रीचा सुर देखील फार गुढ असतो... पण ही गुढता अनुभवण्यात वेगळाच रोमांच आहे...<br /><br />मध्यरात्र उलटून गेली होती आणि आम्ही चौघे राजमाचीच्या दिशेने चालत होतो... मंद चंद्रप्रकाशात रात्रीच जग वेगळच भासत होतं... मेघा-हायवे मागे टाकला आणि लहानसा चढ चढून आम्ही तुंगार्ली तलावाजवळ पोहचलो... रात्रीच्या उजेडात तळ्यातलं पाणी मस्त चमकत होतं... गार वाऱ्यामुळे घामेजलेलं शरीर फार सुखावलं... ठाकरवाडी मागे टाकून उतरायला सुरुवात केली... दूरवर दरीच्या पल्याड श्रीवर्धन आणि मनरंजन चांदण्या मोजण्यात दंग होते... दुपारच्या उन्हात भाजून निघालेली माती रात्रीच्या गारव्याने तृप्त आणि सुगंधीत झाली होती... मातीचा ओला सुगंध, गार वारा, एकांत आणि शितल चंद्रप्रकाश अशा मंतरलेल्या वातावरणात आम्ही भटकत होतो...<br /><br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S76t1eejKPI/AAAAAAAACrI/zTFD77nyDLw/s400/rajmachi%20020.jpg" /><br /><br />दरीच्या अगदी टोकावर थोडावेळ विसावलो... दरीचा तळ दिसत नव्हता, पण खोली मात्र जाणवत होती... वाऱ्याचा स्वर दरीत घुमत होता... डोकं, मन आणि शरीर सगळच फार हलकं झालं होतं... जणूकाही दरीतल्या वाऱ्याशी एकरुप झालं होतं... कसल्याच यंत्राचा आवाज नाही... माणसांचा गोंगाट नाही... केवळ रात्रीची शातंता होती... मधूनच एखादा रातवा, घुबड खालच्या जंगलातून साद घालत होता... भान हरपून बराच वेळ हे सगळं अनुभवलं... मग घोट-घोटभर पाणी प्यायलो आणि पुन्हा वाटचाल सुरु केली... आता दाट झाडीतून पुढे सरकत होतो... झाडीत हालचाल जाणवायची, पण दृष्टीस काही पडत नव्हतं... साधारण पहाटेचे ४.३० वाजले होते... चंद्र आता जरा तांबूस-पिवळा भासत होता... पहाट होत होती मात्र काळोख वाढत होता... हळूहळू चंद्र राजमाचीच्या मागे अस्त पावला आणि सारं नभांगण नक्षत्रांनी, तारकांनी भरुन आलं... पहाटेच्या ऐवजी रात्र झाल्या सारखं भासू लागलं... आयुष्यात पहिल्यांदाच चंद्रास्त अनुभवला आणि तो देखील जंगलात, राजमाचीच्या सहवासात...<br /><br />श्रीवर्धनाच्या माथ्यावरुन सुर्योदय बघायचाय म्हणून आम्ही झपाझप चालायला सुरुवात केली आणि साधारण ६ वाजता माथ्यावर पोहचलो... गार वाऱ्यात सभोवताल न्याहाळला... सारं जग शांत झोपी गेलं होतं... थोड्याच वेळात उगवतीचं आकाश जरा तांबूस वाटू लागलं... आणि हळूहळू शिरोटा तलावातून सुर्यबिंब वर आलं... सारा आसमंत सोनेरी प्रकाशात न्हावून निघाला... आळस झटकून मांजरसुंबा, ढाक जागे झाले आणि राजमाचीला साद घालू लागले... भवतालच्या जंगलातून पक्ष्यांची चिवचिवाट सुरु झाली... साऱ्या सृष्टीत चैतन्य पसरलं...<br /><br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S76uABTBKPI/AAAAAAAACrM/SnfvCjwYs9k/s400/rajmachi%20032.jpg" /><br /><br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S76uAKTvVzI/AAAAAAAACrQ/1Wo4N_MNKCI/s400/rajmachi%20042.jpg" /><br /><br />(मांजरसुंबा डोंगर आणि मागचा ढाक)<br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S76uAn8PoeI/AAAAAAAACrU/TniFYdjbfs8/s400/rajmachi%20052.jpg" /><br /><br />नारायणाला वंदन करुन उधेवाडीकडे निघालो... गावात एका घरात सामान ठेवलं आणि गावामागच्या तळ्याकाठी पोहचलो... तळ्याच्या गार पाण्यात मस्त पोहलो, ताजेतवाणे झालो आणि शंकराच दर्शन घेतलं...<br /><br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S76uBA7qvsI/AAAAAAAACrc/ay_Wlvg-CvY/s400/rajmachi%20058.jpg" /><br /><br />पुन्हा गावात आलो... मस्त जेवलो... पोट भरल्यावर गुंगी आली आणि घराच्या अंगणात आडवे झालो... जाग आली तेव्हा दुपारचा १ वाजला होता...<br /><br />(ह्यानं उठवलं वेळेत...)<br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S76uJVnwzSI/AAAAAAAACrg/7PkT4i7XORs/s400/rajmachi%20074.jpg" /><br /><br />चहा घेतला आणि लगेचच कर्जतच्या वाटेला लागलो...<br /><br />(राजमाचीहून दिसणारं तळकोकण)<br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S76uJnUkVtI/AAAAAAAACrk/aPtVfojNiZw/s400/rajmachi%20077.jpg" /><br /><br />भर दुपारच्या उन्हात चालायला मजा येत होती... काटेसावर फुलून गेली होती, पण तिचा कापूस मात्र सगळीकडे पसरला होता... पांगारा, टबुबीआ अजून बहरलेले होते...<br /><br />(पांगारा)<br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S76t0llEG7I/AAAAAAAACq8/iTr5y0pTF1U/s400/jananidurg%20038.jpg" /><br /><br />(टबुबीआ)<br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S76t1EsLAkI/AAAAAAAACrE/9QgXddwViMA/s400/rajmachi%20011.jpg" /><br /><br />(ओळखता नाही आलं... रेन ट्रीचं फुल आहे का हे?)<br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S76t00Qq5MI/AAAAAAAACrA/iifJ1swRLBk/s400/rajmachi%20003.jpg" /><br /><br />इतकी नाजूक फुलं रणरणत्या उन्हात सुध्दा किती सुंदर दिसतात!...<br /><br />कर्जतच्या बाजूला उतरताना वाटेत बरेच घोस्ट ट्री आहेत... रात्री चंद्राच्या प्रकाशात हे झाड चकाकत असतं म्हणून ह्याला घोस्ट ट्री म्हणतात...<br /><br />(घोस्ट ट्री... मराठीत बहूतेक तरी ह्याला ‘सालदोड’ म्हणतात)<br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S76uKLB73VI/AAAAAAAACro/_UVhIWGyWLA/s400/rajmachi%20083.jpg" /><br /><br />साधारण ३ तासात तळात पोहचलो... मग टमटमने कर्जतला... कर्जतहून पुण्यासाठी रेल्वे... लोणावळ्याकडे जाताना रेल्वेतून पुन्हा राजमाची आणि संपुर्ण डोंगररांग न्याहाळली... कितीही वेळ डोंगराच्या कुशीत घालवला तरी मनाचं काही समाधान होत नाही... आता परत कधी येणार अशीच हुरहुर असते...<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1166632498188311762-2643394280919771729?l=murkhanand.blogspot.com' alt='' /></div>मुर्खानंदhttp://www.blogger.com/profile/10005108320401030765noreply@blogger.com6tag:blogger.com,1999:blog-1166632498188311762.post-88581565247563443012010-03-16T04:17:00.000-07:002010-03-16T04:17:10.034-07:00"अरं ये अंत्या! कसली धावपळ चाल्लीय इतक्या रातच्याला?" राम्या<br />"अरं, आपला गण्या सकाळी गुरं चरायला घेऊन गेलता रानात... समंधी गुरं आली, पर गण्याचा काय पत्याच न्हाय अजून... आम्ही चार-पाचजण जरा बघून येतो रानात..." अंत्या<br /><br />जांभळी गाव जवळच्या शहरापासून किमान १६ मैल दूर... ३०-४० घरांची वस्ती... &nbsp;पावसाळ्यात पोटापुरता भात पीकतो आणि दुध, तुप, रानातला मध असं काहीतरी शहरात विकून गावकरी तिकट-मिठाची सोय करतात... गुरांना चरायला अख्खं रान आहेच... गावाच्या जवळपास लाकुडतोडी मुळं रान जरा कमी झालयं, पण जरा आत शिरलं की एकदम दाट रान लागतं... रानातुन वाहणारी कुकडी नदी म्हणजे रानाची नस... कातळ चिरत कुकडी डोंगरावरुन उडी घेते... कुकडीची दरी खूप खोल... सरळसोट तुटलेले कडे... दरीत डोकवावं तर नजर तळापर्यंत पोहचतच नाही... &nbsp;एकदम दाट झाडी, हे उंच उंच रुख... त्यावर मनगटा एवढ्या जाड वेलींच जणू जाळंच पसरलयं रानभर... दिवसा-उजेडी सुध्दा प्रकाश किरण जमीनीला शिवत नाही, जणू ह्या रानात दिवस उजेडतच नाही... रान एकदम जिवंत... ससे, भेकरं, डुकरं, साप, अस्वल, तरस अशी सगळी जनावरं आहेत... वाघाचा पण वावर आहे... गेली कित्येक युगं हे रान असंच आहे... गावतलं कुणी ह्या रानात अजिबात फिरकत नाही...<br /><br />सकाळी उठल्यावर राम्याला कळालं, की गण्या अजून सापडला नाही... हात-तोंड धुवून राम्या अंत्याच्या घरी पोहचला...<br />"अंत्या, काय रं... काय झालं रातच्याला?..."<br />"लय हुडकलं... पण गण्याचा काय मागमुसच न्हायी... कुठं गेलं काय म्हाईत..."<br />"आता! रान काय त्याला नवं न्हाय, रोजचच हाये... असं कुठं जाईल?... जनीला काय सांगून गेलता का?"<br />"हां! जनी म्हनली की पार रानात जानार हुता... अळंबी शोधाया... म्या म्हंतो, आपल्या हीरीच्या मागं आहे की बख्खळ अळंबी!... कश्यापाई जायाचं इतक्या रानात?..."<br />"म्हंजी पार आत रानात गेलता तर... मग वाघरु तर नसंल?..."<br />"काय सांगावं आता... पण जंगली जनावरं सोडून मानुस कश्यापाई?..."<br />"जखमी असंल वाघरु... माणुस म्हणजे आयती शिकार, मग कश्याला जनावरांच्या मागं पळतय वाघरु... नाहीतरी गण्या एकटाच व्हता... साधला असंल डाव त्यानं तवा..."<br />"असंल बी... आता परत चाल्लोय आम्ही सम्दी... तु पण चल ह्या खेपंला..."<br /><br />पार अंधार पडे पर्यंत गावकऱ्यांनी रान पालथं घातलं, पण गण्याचा काहीच पत्ता नव्हता... कुठं कुठं म्हणून शोधणार?... आत पार रानात दरी जवळ जायला कुणी तयार होईना... अजून पुढचे दोन दिवस प्रयत्न करुन पण काही कळेना म्हंटल्यावर गावकऱ्यांनी शोध थांबवला... कुणी म्हणालं "कुठं दरीत पडला असणार..." तर कुणी "वाघानं खाल्ला असणार..." पण नक्की काय झालं हे कुणालाच कळेना... एक-दोन दिवस गावात चर्चा झाली आणि मग सगळे रोजच्या कामात व्यस्त झाले... पण वाघाचा विचार काय राम्याच्या डोक्यातून जात नव्हता...<br /><br />‘राम गणपत वरे’ म्हणजे राम्या... अजिबात कश्याची डर नाही गड्याला... रानाची तर नाहीच... घरी म्हातारा-म्हातारी आणि हा, असे तिघेच... रानावर, झांडांवर, जनावरांवर त्याचा फार जीव... आपल्या पेक्षा हे सगळं वेगळं असं त्याला कधी वाटलंच नाही... खळखळणारे ओढे, वाऱ्यावर डुलणारी झाडं, पक्षी, जनावरं असं सारं रान आपल्याशी बोलतयं असंच त्याला वाटे... राम्याला रानाचं अभय आहे असं सारं गाव म्हणतं...<br /><br />गावाच्या मागच्या बाजूला हनुमानाचं देऊळ... तिथून जवळच विहिर, मग जरा चढ आणि पुढे सगळं जंगल... पाण्यासाठी अंत्याची बायको सगुणा, तीची शेजारणींन रमा आणि गावच्या पाटलाची पोर राणी अश्या तिघी संध्याकाळी विहिरीवर आल्या... पाणी भरुन हांडे-कळश्या सावरीत गप्पा मारीत सगुणा आणि रमा घराकडे वळल्या... राणी अजून विहिरी जवळच होती... खाली वाकून कळशीत पाणी भरत होती आणि तितक्यात राणीच्या किंचाळण्याचा आवाज आला... सगुणा आणि रमानं मागे वळून पाहिलं तर ढाण्या वाघ राणीला ओरफडत जंगलात घुसत होता... "वाचवा! वाघ वाचवा!" ओरडत सगुणा आणि रमा गावात शिरल्या... लगेचच कोयते, कुह्राडी घेऊन राम्या आणि इतर गावकरी जंगला कडे धावले... विहिरीच्या मागे जंगलात शिरले... गावकऱ्यांच्या ओरडण्यानं सारं जंगल दणाणलं... खुणांच्या मागे धावत गावकरी झुडपात शिरले... तर झुडपात साधारण ३०-४० हात दुर राणीच शरीरं आणि त्याच्या बाजूला बसलेला वाघ दिसला... जिभलीनं मिश्या चाटीत वाघ रागात डुरकत होता... कसलाच विचार न करता राम्यानं कोयता उगारला आणि वाघाकडे झेप घेतली... राम्याच्या मागे गावकरी पण वाघाच्या अंगावर धावले... वाघ अजूनच जोरात गरजला... पण कुणी गावकरी माघार घेईना... मग वाघानेच माघार घेतली आणि लंगडत झुडपाच्या मागे नाहिसा झाला... राणी शुध्दीवर नव्हती पण श्वास मात्र चालू होता... डाव्या खांद्याच्या इथे वाघानं धरलं होतं... खांद्या ऐवजी मानगुट धरलं असतं तर राणी जगली नसती...<br /><br />"माजलयं जणू!... सारं जंगल कमी पडलं व्हय चरायां?... माझ्या लेकीवर कश्यापाई त्याचा डोळा?..." पाटील<br />"पाटील, वाघरु जखमी हाये... लंगडत व्हतं... शिकार मिळत नसंल म्हणून गावाकडं फिरकलय..." अंत्या<br />"गण्याला जावून झालं ना ४-५ दिस?... परत भुक लागली आणि वाघरु गावाकडं वळालं..." राम्या<br />"आता आजच जातो तालुक्याला आणि साहेबाशी बोलतो... एखादा शिकारी येईल बंदुक घेऊन आणि लांवल त्याचा निकाल..." पाटील<br /><br />"तालुक्याहून शिकारी येणार आणि सगळ हुणार म्हंजी अजून १०-१५ दिस जाणार... वाघरु भुकेलेलं हाये... इतके दिस थांबून जमायचं न्हाय... आपणच काय ते केलं पाहिजे..." असं राम्या अंत्याला सांगत होता...<br />दुसऱ्या दिवशी दुपार नंतर एक बकरु घेऊन राम्या आणि अंत्या रानात पोहचले... मोक्याची जागा निवडली... पठार संपून झाडी सुरु होते अशा जागी एका झाडाखाली बकरी बांधून ठेवली... राम्या त्याच झाडावर भाला घेऊन वाघाची वाट बघणार आणि अंत्या शेजारच्या झाडावर... वाघाने बकरीवर झडप घालताच राम्या वरुन भाला घेऊन वाघाच्या मानगुटीवर झेप घेणार... तोपर्यंत अंत्या शेजारच्या झाडावरुन वाघावर मागून वार करणार... असा बेत होता...<br /><br />"पण माणसाचा वास लागल्यावर वाघरु जवळ येईल का?.." अंत्या.<br />"तं काय झालं... गावकडं नाही का फिरकलं?... सोपी शिकार नाही सोडणार त्यो..." राम्या<br /><br />राम्या आणि अंत्या आपापल्या जागेवर तयार होते... हळूहळू सुर्य कलू लागला... जंगलात फार लवकर अंधारुन येतं... सुर्य मावळताच पक्ष्यांचे आवज बंद झाले आणि रातकिड्यांच्या आवाजानं रान घुमु लागलं... काळोख पडताच बकरीचं मेमणं वाढलं... जमीनीवर साप-सरड्यांची हालचाल सुरु झाली... राम्याचं सारं ध्यान भवतालच्या हालचालींवर होतं... जरा जरी कुठं आवाज झाला की राम्याच्या छातीची धडधड वाढत होती... भाल्यावरची पकड घट्ट होत होती... उडी घ्यायला राम्या सज्ज होत होता...<br />मग अचानक झाडाच्या मागे झुडपात थोडी हालचाल झाली... राम्याचं ध्यान तिथं गेलं... हालचाल जरा वाढली आणि लगेचच फडफड असा पंखाचा आवाज झाला... घरटं सोडून शिकारी साठी रातवा बाहेर पडला होता...<br />मधूनच कुठूनतरी तरस, भेकरं, कोल्ह्यांचा आवाज होत होता... तेवढ्या पुरता आवाज व्हायचा आणि मग परत किर्रर्र्र शांतता... मध्य रात्र उलटून गेली... बराच वेळ झाला तरी काहीच हालचाल नव्हती... आणि एकदमच बकरीच मेमणं वाढलं... सारं लक्ष एकवटून राम्या भवतालचा अंदाज घेऊ लागला... थोड्या दूर झाडीत हालचाल झाली... दोन डोळे चमकू लागले... राम्याच्या कपाळावर घाम साठलां, आठ्या पडल्या आणि घामाचे थेंब नाकावरुन खाली टपकू लागले... हलक्या पावलांनी ते दोन डोळे पुढे सरकले... बकरु धडपडू लागलं जिवाच्या आकांतानी ओरडू लागलं... राम्याच अंग जरा कापू लागलं... त्याला काहीच ऐकू येईना झालं, सारं ध्यान त्या दोन डोळ्यांवर एकवटलं होतं... पुढच्याच क्षणी वाघानं बकरीवर विजेप्रमाणं झेप घेतली... वाघाच्या जबड्यातून निसटण्यासाठी बकरीनं शेवटची धडपड केली आणि तितक्यात राम्यानं वाघाच्या मानगुटीवर उडी घेतली... वाघानं प्रचंड मोठी डरकाळी फोडली... वार एकदम अचूक बसला... भाला वाघाच्या मानेतून आरपार गेला, रक्ताच्या धारा वाहू लागल्या... वाघ वेदनेमुळे केवीलवाण्या आवाजात डुरकू लागला... जखमी अवस्थेत पुढच्या पंजांनी वाघ राम्यावर झेपावला... राम्या भाल्यानं वाघावर वार करतच होता आणि तेवढ्यात अंत्या पण वाघावर वार करु लागला... राम्याच्या छातीतून, दंडातून रक्त ओघळू लागलं... राम्याचं आणि वाघाचं रक्त मिसळू लागलं... वाघ आणि राम्या झगडत होते... वाघाच्या पंजानी राम्याच्या मनगटाचे, खांद्याचे पार चिंध्या केल्या तरीपण राम्या वाघावर वार करत होता आणि तेवढ्यात अंत्यानं पुन्हा एकदा वाघाच्या मानेतून भाला आरपार केला... वाघानं शेवटची डरकाळी फोडली आणि शरीर जमीनीवर भिरकावलं... तडफडला आणि शेवटचा श्वास सोडला... राम्या त्याच्या बाजूलाच पडला होता... वाघरासाठी राम्याच्या डोळ्यातून आसवं वाहू लागली... ‘जनावरांवर राम्याचा भलता जीव... हा तर जंगलाचा राजा... जखमी झाला आणि गावाकडं फिरकला... गावतल्या लहानग्यांवर हल्ला केला... मारला नसता तर गावकऱ्यांच्या जिवाला धोका होता...’<br /><br />राणीवर हल्ला करणारा वाघ मारला गेला म्हणून गावकरी जरा निर्धास्त झाले... पण गण्याला ह्या वाघानंच मारलं का?...<br /><br />एका आठवड्यात राम्याच्या जखमा भरु लागल्या... एका दुपारी राम्या घराच्या पडवीवर निजला होता... राम्याचा म्हातारा सकाळीच गुरं चरायला घेऊन जंगलात गेलता... गुरं चरायला लावून म्हातारा झाडाखाली थोडावेळ आडवा झाला... उठल्यावर आवाज देऊन गुरं जमवली तर एक कालवड दिसेना... आवाज देत रानात शिरला... बरंच आत गेल्यावर कालवड दिसली... रानात गोंधळल्या मुळं केवीलवाण्या आवाजात हंबरत होती... तीला हाकत परतताना म्हाताऱ्यांन काहीतरी ऐकलं... तो दचकला आणि भलत्या घाईनं सगळी गुरं घेऊन घरी पोहचला... म्हाताऱ्याला अस्वस्थ बघून राम्यानं विचारलं...<br /><br />"काय रं बा... काय झालं?... इतका कश्यापाई दचकलाईस्?..."<br />घडलेल्या घटने बद्दल म्हाताऱ्यानं राम्याला सांगीतलं, पण म्हातारा खूपच अस्वस्थ वाटत होता...<br />"कसला आवाज?... इतका का घाबरलाईस्?..." असं बरच काही राम्या विचारु लागला...<br />म्हातारा काही बोलला नाही... नुसती नकारार्थी मान हलवून पडवीच्या कोपऱ्यात जावून बसला... राम्यानं पुन्हा-पुन्हा विचारलं तरी म्हातारा काही बोलेना... ह्यापुर्वी देखील असंच काहीतरी घडलं होतं... त्यावेळी सुध्दा तो काहीच बोलला नव्हता... ‘असं काय आपल्या बानं ऐकलं की त्यो इतका घाबरलाय’ हे राम्याला जाणून घ्यायचं होतं...<br /><br />दुसऱ्या दिवशी सकाळीच कोयती कंबरेला अडकवून राम्या रानाकडं निघाला... पाच-सहा तास चालल्यावर तो दरी जवळ पोहचला... दरी भोवतीच्या रानात गच्च झाडी, वेली, काटेकुटे, पालापाचोळा ह्यामुळं एक-एक पाऊल मोठ्या जिद्दीनं टाकावं लागत होतं... पावलोपावली अंग खरचडत होतं... रानाशी झगडत राम्या भटकत होता... &nbsp;मधेच विचार आला की दरीत उतरुन बघायला हवं, पण ते शक्य नव्हतं... कारण दरीत उतरायला वाट नव्हती... असणार तरी कशी? अजून पर्यंत कुणीच दरीत उतरलं नव्हतं... जंगली जनावरांचे वेगवेगळे आवाज रानभर घुमत होते... बरेचसे आवाज राम्याला देखील नविन होते... कोयतीनं वेली, झुडपं छाटीत राम्या पुढं सरकत होता... वेगळीच शांतता राम्याला जाणवू लागली... तिथल्या रानव्यानं त्याला भुल घातली... वेळेचं भान त्याला राहिलं नाही... काळोख पडू लागलां तसं तो भानावर आला आणि झपाझप रान कापीत गावाच्या दिशेने चालू लागला... तसं पाहिलं तर राम्या म्हणजे रानातलंच पाखरु पण हे रान निराळं आणि अंधारल्यामुळे जणू सारं रान खायला उठलं होतं... रान तुडवीत राम्या गावाकडं सरकत होता आणि तितक्यात एकदमच त्याला शीळ ऐकू आली... राम्या जागीच घट्ट झाला, शीळेच्या दिशेने पाहू लागला, पण काहीच हालचाल दिसेना... &nbsp;शीळ खूप दिर्घ आणि खोल होती... कोण्या पक्ष्याची असणं शक्यच नव्हतं... पुन्हा तशीच शीळ राम्याच्या कानी पडली... अंधारल्यामुळे राम्याला स्पष्ट दिसेना तरी तो शीळ येत होती त्या दिशेने चालू लागला... परत शीळ ऐकू आली... ह्या वेळेस फारच जवळून कुणीतरी शीळ घालत होतं... तेवढ्यात राम्याला पायाजवळ हालचाल जाणवली... काही कळायच्या आतच राम्याचे पाय वेटोळ्यात अडकले... राम्याची धडपड सुरु झाली, पण काहीच फायदा झाला नाही... विजेच्या गतीनं वेटोळ्यांनी राम्याला छाती पर्यंत जखडलं... &nbsp;राम्याला श्वास घेता येईना, त्याची शुध्द हरपू लागली आणि तेवढ्यात राम्याला त्याचं प्रतीबिंब समोरच्या दोन डोळ्यात दिसलं... वेटोळ्यांची पकड वाढली... ते दोन डोळे राम्याच्या डोक्यावर स्थीरावले आणि तोंड संपुर्ण फाकवून नागीणीनं राम्याला गीळायला सुरुवात केली... राम्याचं डोकं नागीणीच्या जबड्यात होतं आणि हळूहळू राम्याच अख्खं शरीर नागीणीनं गीळलं आणि नागीण तिथंच पडून राहिली...<br /><br />घरी राम्याची म्हातारी वाट बघत होती... रात्र उलटून गेली तरी लेकरु आलं नाही म्हंटल्यावर म्हातारा-म्हातारीचा जीव कासावीस झाला... म्हातारीचं रडणं सुरु झालं कारण आज पर्यंत त्या जंगलात रात्र काढून कुणीच परत आलं नव्हतं... म्हातारा स्वतालाच शिव्या देऊ लागला...<br />"म्या त्याला समंद सांगाया हवं होतं... आता रातीच्या येळी त्या वंगाळ रानात त्याचा निभाव कसा लागायचा... म्या काल शीळ ऐकली... ती नागीणीचीच व्हती... हा त्यांचा विणीचा काळ... विणीच्या काळात नर-माद्या शीळ घालून एकमेकांना शोधीत्यात... ह्या काळात त्यांची भुक पण वाढते... पण हे समंद त्याला सांगीतलं असतं तर त्यो रानात गेला असता... त्यानं रानात जाऊ नये अन् काई घडू नये म्हणून म्या गप्प व्हतो... तर समंद इपरीतच घडलं..."<br /><br />पहाट होताच जंगलात ऊब वाढली आणि पक्ष्यांचा चिवचिवाट सुरु झाला... हळुहळू राम्या शुध्दीवर येऊ लागला... सारं अंग चिकट झालं होतं... त्यातुन फारच उग्र वास येत होता... भानावर येताच राम्याला जाणवलं की पोट चिरुन मेलेल्या नागीणीच्या देहावर तो पडलाय... कालच्या रात्रीचं त्याला आठवलं, पण आपण जिवतं कसे हे त्याला उमगेना आणि ह्या नागीणीला कुणी मारलं? हे ही कळेना... जरा जमीनीचा आधार घेत राम्या उभा राहिला... त्याचं लक्ष कमरेवरच्या कोयती कडे गेलं आणि आपण का जगलो हे त्याला उमगलं... नागीण राम्याला गीळत असताना कमरेला अडकवलेल्या कोयतीनं नागीणीच पोट चिरत गेलं आणि राम्या वाचला... राम्याला रानाचं खरच अभय होतं...<br /><br />गावाच्या दिशेने राम्या चालू लागला... घडल्या प्रकारा बद्दल तो फारच अचंबित होता, पण ‘नागीण शीळ घालते?... म्हाताऱ्यानं हीच शीळ ऐकली होती का?... ह्या रानात अजून काय काय असेल?... गण्याचं काय झालं?... वाघनं खाल्लं की नागीणीनं गीळलं?...’ अश्या अनेक प्रश्नांनी त्याच्या डोक्यात जन्म घेतला...<br /><br />समाप्त<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1166632498188311762-8858156524756344301?l=murkhanand.blogspot.com' alt='' /></div>मुर्खानंदhttp://www.blogger.com/profile/10005108320401030765noreply@blogger.com7tag:blogger.com,1999:blog-1166632498188311762.post-52880554665353238022010-03-07T21:15:00.000-08:002010-03-07T21:15:22.848-08:00शाल्मली म्हणजेच काटेसावर... ह्याची फुलं फारच सुंदर असतात... लाल-नारंगी झुंबरं अंगाखांद्यावर सजवून, त्यातला मध खाण्यासाठी काटेसावरीचं झाड अनेक प्क्ष्यांना आमंत्रण देतं... उन्हाळ्याच्या सुरुवातीला हे झाड फुलांनी बहरतं... बहरलेल्या काटेसावरीच रुप केवळ मनाला वेड लावतं... भर दुपारच्या उन्हात निळ्या आकाशाच्या पार्श्वभुमीवर तर हे रुप अजूनच निखरतं...<br /><br />"शाल्मली" हे नाव काटेसावरीच्या फुलांना फार साजेसं आहे आणि&nbsp; तितकच गोड देखील आहे... हे नाव ऐकून माझा मित्र रव्या म्हणाला "चार-पाच मुलींची नावं एकत्र घेतल्या सारखं वाटलं..." <br /><br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S5SA__B01BI/AAAAAAAACoA/C1FOoIPolnk/s400/s2.jpg" /><br /><br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S5SBeTYMmUI/AAAAAAAACoY/MdbTE0rS8YI/s400/s8.jpg" /><br /><br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S5SBAzomXGI/AAAAAAAACoM/vLi90He4yWM/s400/s7.jpg" /><br /><br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S5SA_sEjAvI/AAAAAAAACn8/TZCMjpgBOoA/s400/s.jpg" /><br /><br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S5SBAfZZheI/AAAAAAAACoE/ak1Pb01erLk/s400/s5.jpg" /><br /><br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S5SBAoRVZtI/AAAAAAAACoI/WwhyS95hvmo/s400/s6.jpg" /><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1166632498188311762-5288055466535323802?l=murkhanand.blogspot.com' alt='' /></div>मुर्खानंदhttp://www.blogger.com/profile/10005108320401030765noreply@blogger.com3tag:blogger.com,1999:blog-1166632498188311762.post-77919422465003078032010-03-01T20:54:00.000-08:002010-03-01T20:54:08.490-08:00गोनीदा म्हणतात तसं "राजाचा गड आणि गडांचा राजा म्हणजे राजगड"<br /><br />राजगडावर जायला वाटा अनेक...<br />पालीहून पाली दरवाज्याने...<br />वाजेघरहून पद्मावती माचीवरच्या चोर दरवाज्याने...<br />गुंजवण्याहून पद्मावती माचीवरच्या चोर दरवाज्याने...<br />गुंजवण्याहून गुंजवणे (गुंजण) दरवाज्याने...<br />गुंजवण्याहून सुवेळा माचीवरच्या चोरदिंडीने...<br />भुतोंड्याहून अळू दरवाज्याने...<br /><br />पैकी पाली दरवाजा, अळू दरवाजा आणि पद्मावती माचीवरचा चोर दरवाजा ह्या वाटा आता वापरात आहेत... सुवेळा माचीवरच्या चोरदिंडीने तर आता कुणीच चढत नाही आणि गुंजवणे दरवाज्याने सुध्दा फारसं कुणी जात नाही... <br /><br />रंगाची उधळण करत नारायण रोजच्या कामाला लागला आणि आम्ही चौघे राजगडाच्या वाटेला लागलो...<br /><br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S4JKbtX30gI/AAAAAAAACgU/Mca1Ir_0psU/s400/1.jpg" /><br /><br />सकाळच्या कोवळ्या उन्हात न्हावून, गुंजवणीच्या पाण्यात स्वताचं रुप निरखत राजगड बसला होता... <br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S4JKb8zEJKI/AAAAAAAACgc/YkS99oUeJY4/s400/3.jpg" /><br /><br />हवा खूपच स्वच्छ होती... मित्राशी गप्पा मारण्यासाठी आपली रोजची जागा सोडून तोरणा राजगडाच्या अगदी जवळ येऊन बसल्याचं जाणवत होतं... डोंगररांगा आणि त्यांचे पदर फारच सुंदर दिसत होते... झाडांच्या फांद्यामधे अडकलेल्या धुरामुळे धुक्याचा भास होत होता... आपले अनेक हात पसरवून राजगड आम्हाला त्याच्या कुशीत बोलवत होता...<br /><br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S4JKb47yvGI/AAAAAAAACgY/gKYoVyFVj28/s400/2.jpg" /><br /><br />गुंजवण्यात पोहचलो, थोडं खाल्लं आणि गावाच्या मागे राजगडाच्या दिशेने निघालो...<br /><br />"गडावर जायचयं ना?... मग वाट चुकलात... ही वाट जंगलात जाते..." गावकरी<br />"आम्हाला गुंजवणे दरवाज्याने गडावर जायचयं" आम्ही<br />"गुंजण दरवाजा! आता कुणी जात नाही त्या वाटेनं... नुसतं जंगल आहे... तुम्ही गडावर पोचणार नाही..." गावकरी<br />"तो काय! गुंजवणे दरवाजा दिसतोय की... जातो जंगलातून त्याच्या दिशेनं..." आम्ही<br /><br />घोटवलेली वाट नसणार ह्याची कल्पना होती... काट्या-कुट्यातून वाट काढत जावं लागणार हे पण माहिती होतंच... आणि गुंजवणे दरवाज्यानेच आज गडावर पाऊल ठेवायचं हे पण मनाशी ठाम केलं होतं... मग गावकऱ्याचा निरोप घेतला आणि जंगलात शिरलो... गुंजवणे दरवाज्या पासून गडाची एक सोंड खाली जंगलात उतरली आहे... त्या दिशेने चालायला लागलो... रानात शाल्मलीची झाडं बहरली होती... झाडावर पानं नव्हती मात्र झुंबरासारख्या दिसणाऱ्या शाल्मलीच्या लाल फुलांनी झाडं सजली होती आणि त्यातला मध खाण्यासाठी पक्ष्यांनी गर्दी केली होती... झाडं, फुलं आणि पक्षी बघण्यात इतके दंग झालो की पायाखालची वाट कधी संपली हे कळालच नाही... झाडांच्या फांदोऱ्यामधून डोकावून बालेकिल्ला आम्हाला साद घालत होता...<br /><br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S4JKb9IEgLI/AAAAAAAACgg/etcvqWzuKi8/s400/4.jpg" /><br /><br />रान खूपच दाट होतं... गुरांची वाट सुध्दा नव्हती... कारवीचं जंगल तुडवत आम्ही पुढे सरकत होतो... अंगभर काटे टोचत होते आणि कारवीच्या फळांमुळे अंग चिकट झालं होतं... चालायचे थांबलो की अंगभर खाज सुटायची... थोड्यावेळात एका ओढ्यात पोहचलो आणि ओढ्यातूनच वर चढायला लागलो... बरंच वर गेल्यावर जाणवलं की गुंजवणे दरवाजा आणि त्याची सोंड उजवी कडे आहे आणि हा ओढा सुवेळा माचीवरच्या नेढ्याकडे जातोय... मग ओढा सोडला आणि उजव्या हाताला रानात घुसलो... वाट नव्हतीच... काट्या-कुट्यातून वाट काढत चढू लागलो... सोंडेवरुन पावसात पाणी अनेक वाटांनी ओढ्यात कोसळतं, त्यापैकी एका वाटेने आम्ही वर चढत होतो... चढ खूपच जास्त होता आणि उन्हामुळे माती वाळून घसरडी झाली होती... बऱ्याचदा थोडं वर गेलं की घसरुन आधी होतो त्या पेक्षा खाली पोहचायचो... वाळलेलं गवत आणि कारवीचा आधार घेत जरा बसता येईल अश्या जागी पोहचलो... एक-मेकांकडे पाहिल्यावर कळालं की आमचे अवतार बघण्यासारखे झाले होते... सगळं अंग चिकट झालं होतं... कपड्यांमधे काटे, कुसं अडकली होती, काही जागी शर्ट-पँट फाटले होते... पण इथून खालच्या जंगलाचा फारच सुरेख देखावा दिसत होता...<br /><br />(ह्या वाटेने चढलो...)<br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S4pw5xOWfdI/AAAAAAAACnA/8qWKnRpP_nk/s400/111.jpg" /><br /><br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S4JKcPH1f6I/AAAAAAAACgk/0YHvkt-Wkrs/s400/5.jpg" /><br /><br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S4JKwrQBtbI/AAAAAAAACgw/jmeimBg5qak/s400/6.jpg" /><br /><br />उन्हं वाढली होती आणि चढ अजून जास्त तीव्र झाला होता... आता ‘वाटच नाहिये... काटे टोचतायतं... घसरायला होतयं...’ ह्याचं काही वाटेनासं झालं होतं... गवत हातात आलं तर ठिक नाहीतर दोन्ही हात मातीत रुतायचे आणि जरा वर सरकायचं&nbsp; असं करत चढलो आणि शेवटी सोडेंच्या माथ्यावर पोहचलो...<br /><br />(अजित, स्वानंद आणि तेजस... सोंडेच्या उतारावर...)<br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S4JKwwHaJoI/AAAAAAAACg0/j_3z8drsv2E/s400/7.jpg" /><br /><br />इथून गुंजवणे दरवाजा आणि बालेकिल्ल्यावरचा महा-दरवाजा अगदी स्पष्ट दिसत होते...<br /><br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S4JKw_NjVyI/AAAAAAAACg4/Dk7PAluhZ3Y/s400/8.jpg" /><br /><br />आता सोडेंच्या माथ्यावरुन गुंजवणे दरवाज्याच्या दिशेने चढायला लागलो... हा चढ अगदी छातीवर येतो, पण चढायला तेवढीच मजा पण येते... कातळात खणलेल्या काही खोबण्यांच्या मदतीने एक कातळ टप्पा पार केला आणि शेवटी काही पायऱ्या चढून गुंजवणे दरवाज्यात पाय ठेवला... एका नंतर एक अश्या ३ दरवाज्यातून गेल्यावर गडावर पोहचलो...<br /><br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S4JKxO9NUFI/AAAAAAAACg8/b5rm204gUyI/s400/9.jpg" /><br /><br />खरंतर गुंजवण्याहून गुंजवणे दरवाज्या पर्यंत वाट आहे... मळलेली नाही पण वाट नक्कीच आहे, पण आम्ही मात्र वाट शोधायचा प्रयत्नच नाही केला... सरळ रानातून दरवाज्याकडे चढायला लागलो, म्हणून जंगलातून वाट काढत वर पोहचायला साधारण ४ तास लागले...<br /><br />गुंजवणे दरवाज्याच्या इथून सुवेळा माचीचा विस्तार छान दिसतो...<br /><br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S4JKxOvvLYI/AAAAAAAAChA/SIWXFS8qVd8/s400/11.jpg" /><br /><br />राजगडाला तीन दिशेला तीन माच्या... पद्मावती, सुवेळा आणि संजीवनी... ह्या तीन माच्यांच्या मध्यभागी बालेकिल्ला... पद्मावती माचीवर भरपूर जागा, म्हणून ह्या माचीवर मोठ्ठ तळं, देऊळ, सदर, दारु कोठार असं बरंच बांधकाम आहे... बालेकिल्ल्या पासून निमुळत्या होत गेलेल्या सोंडावर सुवेळा आणि संजीवनी माच्या आहेत...<br /><br />गुंजवणे दरवाज्याच्या इथून सदर, दारुकोठार मागे टाकून पद्मावती तलावा जवळ आलो... हातपाय धुतले, थोडंफार खाल्लं आणि थोडावेळ देवळात आराम केला... <br /><br />( पद्मावती तलाव)<br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S4JLAIwUQ0I/AAAAAAAAChE/9gBPhtyo3k4/s400/12.jpg" /><br /><br />ह्यापूर्वी गडावर आलो तेव्हा बालेकिल्ला आणि सुवेळा माची बघितली होती... मग भर दुपारी २ वाजता संजीवनी माचीकडे निघालो... तोरण्यावर जे धन सापडलं होतं त्याचा वापर करुन राज्यानं राजगड बांधून घेतला... दुर्गनिर्मितीच्या बाबतीत राजगड खरोखरच अजोड आहे... राज्यानं फार मनापासून हा गड उभारलायं... राजगडाचे तट, बुरुज आणि माच्या बघितल्यावर आपण केवळ हरखून जातो...<br /><br />(संजीवनी माची कडे जाताना...)<br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S4JLAMPPgeI/AAAAAAAAChI/rwM5J_8wZyw/s400/13.jpg" /><br /><br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S4JLAY0WTUI/AAAAAAAAChM/DHWVvwz04qs/s400/14.jpg" /><br /><br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S4JLAV9-wwI/AAAAAAAAChQ/aWMLy2wj6pg/s400/15.jpg" /><br /><br />(संजीवनी माची)<br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S4JLPgcEoZI/AAAAAAAAChc/y_TLREgLzJk/s400/19.jpg" /><br /><br />संजीवनी माचीला दोन ते तीन माणूस खोल चिलखत आहे... ह्या चिलखतीच्या, माचीवरल्या बुरुजांच्या, चोरवाटांच्या बांधकामाला तुलना नाही... माचीवर पाऊल ठेवल्यावर झपाटल्यागत होऊन जातं... हे पाहू की ते असं होतं... <br /><br />आम्ही पार संजीवनी माचीच्या टोकाला जाऊन बसलो... इथून भाटघर धरणाचं पाणी दिसतं... धरणाच्या काठावर वसलेली लहान-लहान गावं दिसतात... दूरवर वरंध घाटात उभा असलेला कावळ्या किल्ला दिसतो... तोरण्याचा संपुर्ण विस्तार दिसतो आणि त्याला प्रचंडगड का म्हणतात हे पण कळतं...<br /><br />(तोरणा)<br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S4JLAQqpNcI/AAAAAAAAChU/nf6eFMASELo/s400/16.jpg" /><br /><br />परतताना माचीच्या चिलखती मधून आलो... पुन्हा पद्मावती तलावाच्या काठावर थोडावेळ बसलो आणि साधारण ५ वाजता पद्मावती माचीवरच्या चोर दरवाज्याने उतरायला लागलो... ही वाट फारच नीट आणि सोपी आहे... साधारण दिड तासात गुंजवण्यात उतरलो...<br /><br />(राजगड... संधीप्रकाशात)<br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S4JLPvoZFFI/AAAAAAAAChg/f2u38IjjydU/s400/18.jpg" /><br /><br />"सध्या राजगडावर बऱ्याचदा गर्दी असते... लोक मुक्कामी येतात आणि पद्मावती माचीवर खूप कचरा करतात... प्लास्टीकची ताटं, पेले, पीशव्या, दारुच्या बाटल्या ह्यांचा ढीगच झालायं... पीण्याच्या पाण्याच्या टाक्यात देखील बराच कचरा टाकलाय... प्रत्येकजण थोड्या जवाबदारीने वागला तर तीर्थक्षेत्रा प्रमाणे पवित्र असणारे गड-किल्ले तरी निदान स्वच्छ राहतील"<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1166632498188311762-7791942246500307803?l=murkhanand.blogspot.com' alt='' /></div>मुर्खानंदhttp://www.blogger.com/profile/10005108320401030765noreply@blogger.com12tag:blogger.com,1999:blog-1166632498188311762.post-41967677643778837132010-02-17T02:17:00.000-08:002010-02-17T02:17:30.950-08:00मागच्या वर्षी रोहिड्याला गेलो होतो... तेंव्हाचे काही फोटो...<br />जाताना पुणे - भोर - बाजारवाडी असा प्रवास केला आणि मग रोहिडा किल्ला चढलो...<br />उतरताना रोहिडा किल्ल्याहून नाझरेला उतरलो... मग आंबवडे गावातल्या नागेश्वराचं दर्शन घेऊन पुण्याला परतलो...<br /><br />रोहिडा किल्ला... बाजारवाडीहून चढताना<br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S3u5355Vj2I/AAAAAAAACeo/1RrsH1eK47M/s400/rohida_003.JPG" /><br /><br />रोहिडा किल्ला... नाझरेला उतरताना<br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S3u53zHJOmI/AAAAAAAACes/fdB-P6Tzn3k/s400/rohida_008.JPG" /><br /><br />नाझरेला उतरतानाचा सुंदर नजारा...<br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S3u53aUiQII/AAAAAAAACec/RU2NQ6noeMk/s400/1.JPG" /><br /><br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S3u53uWJRoI/AAAAAAAACeg/wVGiQ21RpeA/s400/2.JPG" /><br /><br />बैलोबा...<br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S3u53j2s2qI/AAAAAAAACek/WE_kdnwDGD4/s400/bull.jpg" /><br /><br />नाझरे गावात शेताच्या कुंपणात फुललेलं सुंदर फुल...<br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S3u6TSi-dwI/AAAAAAAACew/BmopYK2WNWg/s400/rohida_033.JPG" /><br /><br />आंबवडे गावातलं नागेश्वराचं मंदिर...<br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S3u6TeePEkI/AAAAAAAACe4/B8a-2SidNaE/s400/rohida_061.JPG" /><br /><br />मंदिराच्या परिसरातल्या एका झाडावरचा मधमाश्यांचा पोळा... ह्याला काहीतरी वेगळं नाव आहे... मला ते माहिती नाही...<br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S3u6TTfxGOI/AAAAAAAACe0/HrRCv5vKzE8/s400/rohida_048.JPG" /><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1166632498188311762-4196767764377883713?l=murkhanand.blogspot.com' alt='' /></div>मुर्खानंदhttp://www.blogger.com/profile/10005108320401030765noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-1166632498188311762.post-20614726101434459692010-02-04T22:15:00.000-08:002010-02-04T22:37:11.782-08:00समोर प्रचंड खोल दरी... नजर जिथपर्यंत भिरकावता येईल तिथपर्यंत सृष्टीचं अमाप सौंदर्य... आजुबाजुला उत्तुंग कडे... वातावरणात फक्त पक्ष्यांचा चिवचिवाट... निखळ एकांत... हे सगळं अनुभवत मी प्लस-व्हॅलीच्या टोकावर उभा होतो...<br /><br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S2ZjdydfvGI/AAAAAAAACV8/qn7IkoiUmJw/s400/plus_valley%20026.jpg" /><br /><br />त्याक्षणी शरीरानं मनावर घातलेली सगळी बंधनं गळून पडली आणि मनाला काहीच अशक्य राहिलं नाही... मन एखाद्या पाखरा प्रमाणे कड्यावरुन दरीत झेप घेत होतं... कधी कड्यावर तर कधी झाडाच्या शेंड्यावर जावून बसत होतं... मी सुद्धा ह्या सृष्टीचाच अविभाज्य अंग आहे असं वाटलं... झाडं, दगडगोटे, पक्षी, प्राणी, हवा आणि मी ह्यांच्यात काहीच फरक नव्हता... मी म्हणजेच हे सगळं आणि हे सगळं म्हणजेच मी असं वाटून गेलं... मग कसलं जंगल? आणि कसलं रान?, सगळच ओळखीचं झालं आणि कसलीच भिती उरली नाही... खऱ्या अर्थानं विमुक्त झालो... "The soul of the universe is one with your own soul and every other soul that exists " असं Paulo Coelho का म्हणतो ह्याचं उत्तर मिळालं...<br /><br />पुण्याहून प्लस-व्हॅलीकडे जाताना मुळशीच्या पुढे पळसे नावाचं गाव लागतं... हे गाव मागे टाकून पुढचा रस्ता धरला आणि रस्त्याच्या दुतर्फा बहरलेल्या पळसाच्या झाडांनी आमचं स्वागत केलं... पळसाला इंग्रजीत "Flame of the forest" असं सुद्धा म्हणतात... पळसाच्या फुलांमधे भरपूर मध असतो आणि तो खाण्यासाठी पळसाच्या झाडावर पक्ष्यांची खूप गर्दी असते... बहरलेल्या पळसाच्या झाडा खाली पडलेला फुलांचा सडा बघून मन एकदम हरखून गेलं... फुलांचा तांबडट-केशरी रंग सकाळच्या उन्हात फारच उजळ दिसत होता... लहान मुल आईच्या कुशीत शांतपणे निजावं अगदी तशीच फुलं मातीच्या कुशीत निजली होती...<br /><br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S2Zi5xuM-QI/AAAAAAAACVc/mQA4v8EICF4/s400/plus_valley%20001.jpg" /><br /><br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S2Zi6OFHLWI/AAAAAAAACVg/VkMe3RII3kU/s400/plus_valley%20006.jpg" /><br /><br />निवे गाव आणि लोणावळ्याचा फाटा मागे टाकून थोडं पुढे गेलो की घाटातून प्लस-व्हॅली दिसते... चार दऱ्या एकत्र येऊन अधिकच्या आकाराचं चिन्ह तयार झालयं म्हणून ह्या दरीला प्लस-व्हॅली असं म्हणतात...<br /><br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S2Zi6QvRs1I/AAAAAAAACVo/ML3f2AN59EA/s400/plus_valley%20013.jpg" /><br /><br />दाट झाडीतून दरीत उतरायला साधारण एक तास लागतो...<br /><br />(दरीत उतरताना डाव्या हाताला भिरा धरण दिसतं)<br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S2Zi6YRWwrI/AAAAAAAACVs/2Inmj8gIev8/s400/plus_valley%20014.jpg" /><br /><br />देवानं स्वर्गाचं दार उघडून,"जा बाबा! हवं ते पहा... हवं तसं भटक..." असं म्हंटल्या सारखं वाटलं...<br /><br />(ओढ्यातलं नितळ पाणी)<br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S2ZjdSzwRwI/AAAAAAAACV0/nBcRCBw8P0w/s400/plus_valley%20021.jpg" /><br /><br />(दरीतून दिसणारा देखावा)<br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S2ZlAypGGWI/AAAAAAAACWw/vQBbTRmysXY/s400/plus_valley%20054.jpg" /><br /><br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S2ZjdfqvdnI/AAAAAAAACV4/rullzMyyhrY/s400/plus_valley%20022.jpg" /><br /><br />पक्ष्यांची गाणी ऐकत, ओढ्यातल्या नितळ पाण्यात आकाशाचं प्रतिबिंब बघत दरीच्या टोकापर्यंत पोहचलो... दरीच्या अगदी टोकावर खूपच नितळ आणि गार पाण्याचं कुंड आहे...<br /><br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S2Zkanl6zAI/AAAAAAAACWQ/wA3cRoc9Cy8/s400/plus_valley%20033.jpg" /><br /><br />पावसामधे प्लस-व्हॅलीच्या चारी सोंडांमधून वाहणारं पाणी ह्या कुंडात पडतं... ह्या कुंडातूनच पाणी शेवटी खाली दरीत कोसळतं...<br /><br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S2ZjeagXFJI/AAAAAAAACWE/3l94jdXV42s/s400/plus_valley%20032.jpg" /><br /><br />असं अफाट सौंदर्य पाहून निव्वळ वेड लागल्यागत झालं... कितीही वेळा पाहिलं तरी ते डोळ्यामधे सामावत नव्हतं... दरीची खोली, रानाची हिरवाई, ओढ्यातलं पाणी आणि एकांत ह्यामुळे मनाची लगाम सैल्ल होत होती... कधी ते फुलपाखरां सोबत उडत होतं तर कधी कुंडातल्या माश्यांसोबत पोहत होतं... बराच वेळ दरीच्या टोकावर बसलो... नकळतच सारखे देवाचे आभार मानत होतो... उन्हं कलल्यावर शुध्दीवर आलो आणि हे सगळं जपलं पाहिजे अशी जाणीव परत झाली...<br /><br />निसर्ग न मागता सगळंच आपल्याला देत असतो, पण आपण मात्र हवरटा सारखे ‘एकदम सगळी सोन्याची अंडी मिळावी म्हणून कोंबडीच कापायच्या विचारात असतो’... हे चुकतयं ह्याची आपल्याला जाणीव आहे... कळतयं पण वळत नाही अशी अवस्था आहे... खरंच हे सगळं जपलं पाहिजे... आता आपण सर्वांनीच ह्या साठी धडपड केली पाहिजे...<br /><br />Man has been endowed with reason, with the power to create, so that he can add to what he's been given. &nbsp;But up to now he hasn't been a creator, only a destroyer. &nbsp;Forests keep disappearing, rivers dry up, wild life's become extinct, the climate's ruined and the land grows poorer and uglier every day. ~ Anton Chekhov<br /><br />विनंती: मित्रांनो भटकून आलो की मला त्या जागे बद्दल लिहायला, इतरांना सांगायला आवडतं, पण मग भिती देखील वाटते की ‘तिथे गर्दी होणार, कचरा होणार आणि त्या जागेचं सौंदर्य टिकून राहिल की नाही? ’. माझी एक फार नम्र विनंती आहे की आपण सर्वांनी निसर्ग/वन्यजिवन ह्यांच्या संवर्धनासाठीची जाणीव आपल्या ओळखीच्या लोकांमधे निर्माण करावी. जाणीव निर्माण झाली तर संवर्धन देखील होईलच.<br /><br />विमुक्त<br />http://www.murkhanand.blogspot.com/<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1166632498188311762-2061472610143445969?l=murkhanand.blogspot.com' alt='' /></div>मुर्खानंदhttp://www.blogger.com/profile/10005108320401030765noreply@blogger.com8tag:blogger.com,1999:blog-1166632498188311762.post-5306812899898380812010-02-02T07:38:00.000-08:002010-02-02T07:58:43.065-08:00<span class="Apple-style-span" style="border-collapse: collapse; font-family: CDAC-GISTYogesh, Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 13px; white-space: pre-wrap;">सोमवारची रजा टाकून मस्त ३ दिवस सुट्टी मिळवली आणि दुचाकीवर कोकणात भटकून आलो... मी आणि रव्या असे आम्ही दोघेच होतो... काहीच प्लान नव्हता... "मिळेल ते खायचं, पडेल तिथे रहायचं आणि निव्वळ भटकायचं" हा एकच हेतु होता... &nbsp;</span><br /><span class="Apple-style-span" style="font-family: CDAC-GISTYogesh, Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: small;"><span class="Apple-style-span" style="border-collapse: collapse; font-size: 13px; white-space: pre-wrap;"><br /></span></span><br /><span class="Apple-style-span" style="border-collapse: collapse; font-family: CDAC-GISTYogesh, Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 13px; white-space: pre-wrap;">पहिल्या दिवशी पुणे - महबळेश्वर - पोलादपूर - खेड - चिपळूण - मार्गताम्हाणे - वेळणेश्वर असा साधारण २९० कि.मी. चा प्रवास केला... दुपारी २ वाजता वेळणेश्वरला पोहचलो... वेळणेश्वरच्या समुद्र-किनाऱ्या वरुन संध्याकाळी सुंदर सुर्यास्त अनुभवला... रात्री निवांतपणे पुळणीत बसलो... पहाटेच्या कोवळ्या उन्हात सोनेरी समुद्र पाहिला... &nbsp;</span><br /><span class="Apple-style-span" style="border-collapse: collapse; font-family: CDAC-GISTYogesh, Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 13px; white-space: pre-wrap;">(आंबेनळी घाट) <img src="http://lh4.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S1_yE0dRX2I/AAAAAAAACNg/TyY1F2B7_IY/s400/kokan%20015.jpg" /> (मधु-मकरंद गड... आंबेनळी घाटातून) <img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S1_yE5K8aII/AAAAAAAACNc/2OhUWDd3vts/s400/kokan%20013.jpg" /> (नजारा... आंबेनळी घाटातून) <img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S1_yFG232LI/AAAAAAAACNk/WOl526OjP9U/s400/kokan%20017.jpg" /> (नजारा... आंबेनळी घाटातून) <img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S1_yFAvhW8I/AAAAAAAACNo/lgTMzx6gkCU/s400/kokan%20021.jpg" /> (वेळणेश्वरचा समुद्र-किनारा) <img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S1_yUOXtxRI/AAAAAAAACNs/QK6sTerL2zo/s400/kokan%20023.jpg" /> (म्हावरा) <img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S1_yUTa-HhI/AAAAAAAACNw/bMIW-NND0KE/s400/kokan%20028.jpg" /> (सुर्यास्त... वेळणेश्वर) <img src="http://lh4.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S1_yUQlXy0I/AAAAAAAACN0/XHRF5MOAZKY/s400/kokan%20033.jpg" /> (सुर्यास्त... वेळणेश्वर) <img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S1_yUs_ESeI/AAAAAAAACN8/iTzhfg_4-wc/s400/kokan%20053.jpg" /> (सुर्यास्ता नंतर... वेळणेश्वर) <img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S1_ylEkN3YI/AAAAAAAACOA/LLGf3NEA5Eg/s400/kokan%20062.jpg" /> (सुर्योदय... वेळणेश्वर) <img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S1_ylcios-I/AAAAAAAACOE/Oj4bxhVOyYY/s400/kokan%20078.jpg" /> (वेळणेश्वर मंदिर) <img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S1_ymBzSLiI/AAAAAAAACOQ/-NluKIftqaY/s400/kokan%20096.jpg" /> दुसऱ्या दिवशी वेळणेश्वर - गुहाघर - धोपावे - दाभोळ - दापोली - हर्णे - केळशी - वेशवी - कोलमांडले - हरिहरेश्वर असा प्रवास केला... धोपावे ते दाभोळ आणि वेशवी ते कोलमांडले हा प्रवास बोटीने करावा लागतो... दुचाकी/चारचाकी आरामात बोटीत मावतात... आजची संध्याकाळ केळशीच्या समुद्र-किनाऱ्यावर घालवली... सुर्यास्ता नंतर उरलेला प्रवास करुन हरिहरेश्वरला पोहचलो... &nbsp;</span><br /><span class="Apple-style-span" style="border-collapse: collapse; font-family: CDAC-GISTYogesh, Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 13px; white-space: pre-wrap;">(आंजर्ले समुद्र-किनारा) <img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S1_y1oTtvKI/AAAAAAAACOc/Zl3aKRfl3JM/s400/kokan%20106.jpg" />&nbsp;</span><br /><span class="Apple-style-span" style="border-collapse: collapse; font-family: CDAC-GISTYogesh, Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 13px; white-space: pre-wrap;"> (केळशी समुद्र-किनारा) <img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S1_0W52rLlI/AAAAAAAACO4/UpCZTrbwQF0/s400/kokan%20135.jpg" /> &nbsp;</span><br /><span class="Apple-style-span" style="font-family: CDAC-GISTYogesh, Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: small;"><span class="Apple-style-span" style="border-collapse: collapse; font-size: 13px; white-space: pre-wrap;"><br /></span></span><br /><span class="Apple-style-span" style="border-collapse: collapse; font-family: CDAC-GISTYogesh, Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 13px; white-space: pre-wrap;"> तिसऱ्या दिवशी दुपारी १२ पर्यंत हरिहरेश्वरच्या समुद्र-किनाऱ्यावर भटकलो... &nbsp;</span><br /><span class="Apple-style-span" style="border-collapse: collapse; font-family: CDAC-GISTYogesh, Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 13px; white-space: pre-wrap;">(शंख... हरिहरेश्वर)</span><br /><span class="Apple-style-span" style="border-collapse: collapse; font-family: CDAC-GISTYogesh, Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 13px; white-space: pre-wrap;"> <img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S1_0XPJxjYI/AAAAAAAACO8/CjzDjLEzEQw/s400/kokan%20153.jpg" /> &nbsp;</span><br /><span class="Apple-style-span" style="border-collapse: collapse; font-family: CDAC-GISTYogesh, Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 13px; white-space: pre-wrap;">(चामू... हरिहरेश्वर) <img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S1_1Be9ZqTI/AAAAAAAACPY/rG9hpmmXRvw/s400/chamu.jpg" /> (खेकडा... हरिहरेश्वर) <img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S1_04yW8ZGI/AAAAAAAACPE/_dluH2ZnkGg/s400/kokan%20166.jpg" /> (हरिहरेश्वर समुद्र-किनारा) <img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S1_04wdDtTI/AAAAAAAACPI/UYr0Ke3ajHg/s400/kokan%20181.jpg" /> हरिहरेश्वरला दुपारचं जेवण उरकुन परतीचा प्रवास सुरु केला... हरिहरेश्वर - म्हसळा - माणगाव - निजामपूर - विळे - ताम्हिणी घाट - मुळशी - पुणे असा प्रवास केला... मुळशीच्या काठावरच्या सुरेख सुर्यास्ताने भटकंतीची सांगता झाली... &nbsp;</span><br /><span class="Apple-style-span" style="border-collapse: collapse; font-family: CDAC-GISTYogesh, Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 13px; white-space: pre-wrap;">(सुर्यास्त... मुळशी) <img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S1_05PpHRWI/AAAAAAAACPM/s59r4nyUaAE/s400/mulashi.jpg" />&nbsp;</span><br /><span class="Apple-style-span" style="font-family: CDAC-GISTYogesh, Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: small;"><span class="Apple-style-span" style="border-collapse: collapse; font-size: 13px; white-space: pre-wrap;"><br /></span></span><br /><span class="Apple-style-span" style="border-collapse: collapse; font-family: CDAC-GISTYogesh, Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 13px; white-space: pre-wrap;">(मी... मुळशीला सुर्यास्ताच्या वेळी) <img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S1_05BQVZGI/AAAAAAAACPQ/4Q-HPRAf170/s400/pashya.jpg" /> &nbsp;</span><br /><span class="Apple-style-span" style="font-family: CDAC-GISTYogesh, Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: small;"><span class="Apple-style-span" style="border-collapse: collapse; font-size: 13px; white-space: pre-wrap;"><br /></span></span><br /><span class="Apple-style-span" style="border-collapse: collapse; font-family: CDAC-GISTYogesh, Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 13px; white-space: pre-wrap;"> ३ दिवस समुद्रात मनसोक्त पोहलो आणि खूप मासे खाल्ले... हलवा, सुरमाई आणि सुंगटं... खूप दिवसांनी इतके ताजे मासे खाल्ले... घाई नव्हती, चिंता नव्हती... वेळ होता, दुचाकी होती आणि भटकायची प्रचंड आवड... फार मजा आली... केवळ आनंदी आनंद... </span><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1166632498188311762-530681289989838081?l=murkhanand.blogspot.com' alt='' /></div>मुर्खानंदhttp://www.blogger.com/profile/10005108320401030765noreply@blogger.com6tag:blogger.com,1999:blog-1166632498188311762.post-3116627696149230722010-01-08T22:07:00.000-08:002010-01-08T22:07:11.993-08:00सह्यकड्याच्या टोकावर बसलो की कोकणातून वाहणाऱ्या वाऱ्याचा स्पर्श सुखावून जातो... नजर जाईल तीथपर्यंत कोकणात डोकावता येतं... एक विरळाच निवांतपणा जाणवतो... मागच्या वेळी ढाकोबाच्या माथ्यावरुन हे सगळं अनुभवलं होतं... ढाकोबाच्या परिसरात एकतरी मुक्कामी ट्रेक करायचा असं तेव्हाच ठरवलं होतं... <br /><br />२-३ जानेवारीला सुट्टी असल्यामुळे भटकंतीला जायचं पक्क होतं... मी, अजित आणि ऋशी असे तीघेजण होतो... पुणे - जुन्नर - इंगळूण - दुर्ग - ढकोबा - आंबोली - जुन्नर - पुणे असा प्लान ठरला... <br /><br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S0gTImkIKlI/AAAAAAAACHc/5CfHo_BMQBE/s400/durg1.jpg" /><br /><br />ठरल्या प्रमाणे शनीवारी सकाळी सुमारे १० वाजता जुन्नरला पोहचलो... जुन्नरहून इंगळूणला जाणारी ९.४५ ची बस चुकली आणि पुढची बस १२.३० ला होती... इतकावेळ बसची वाट बघण्यापेक्षा जीपने प्रवास करुया असं ठरलं... पुरेसे प्रवासी जमा होऊन जीप सुटायला ११ वाजले... जुन्नर सोडून घाटाच्या दिशेने निघालो की भवतालचा प्रदेश फारच सुंदर आहे... लहान-लहान गावांमधून रस्ता काढत साधारण ११.४५ वाजता इंगळूणला पोहचलो... पाटपीशव्या चढवल्या आणि भिवाडे गावाच्या दिशेने चालायला सुरुवात केली... भिवाडे गाव डोंगराच्या पायथ्याशी वसलयं आणि गावापर्यंत डांबरी रस्ता आहे... भिवाडे गावानंतर रस्ता सोडला आणि डोंगरवाट धरली... थोडावेळ चढल्यावर दूरवर उजव्या हाताला ढाकोबा दिसला... <br /><br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S0dplZ-QZGI/AAAAAAAACGQ/BYpapHESQr8/s400/d23.jpg" /> <br /><br />शेळ्या-मेंढ्यांना चरायला सोडून एक आजोबा आंब्याच्या सावलीत निवांत बसले होते... आम्हाला बघून मस्त हसले... त्यांच्याशी इकडच्या-तीकडच्या गप्पा झाल्या आणि आम्ही पुन्हा डोंगर चढू लागलो... गार हवेमुळे दुपारचं उन्ह अजीबात जाणवत नव्हतं... थोड्यावेळात चढ संपला आणि पठारावरच्या आंबे गावात पोहचलो... समोर दूरवर झाडीत लपलेला दुर्ग आता खुणावू लागला... थोडावेळ चालल्यावर हातवीज गावी जाणारा डांबरी रस्ता सोडून उजव्या हाताला वळलो आणि दुर्गवाडीत पोहचलो...<br /><br />(दुर्गवाडीतून दुर्ग असा दिसतो...)<br /><br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S0dpDv82bnI/AAAAAAAACGM/lU7ER8UASGo/s400/d22.jpg" /> <br /><br />अजून २० मिनीटं चालून दुर्गच्या पुढ्यात वसलेल्या दुर्गमातेच दर्शन घेतलं...&nbsp; <br /><br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S0dpDMGSgxI/AAAAAAAACGA/RBgPYaAlZjM/s400/d16.JPG" /> <br /><br />इंगळूणहून इथपर्यंत चालत पोहचायला साधारण ३ तास लागले... (पर्यायी रस्ता वापरुन जुन्नरहून दुर्ग पर्यंत जीपनं येता येतं... संध्याकाळी (साधारण ५ च्या सुमारास) जुन्नर - हातवीज अशी मुक्कामी बस आहे...) <br /><br />अगदी वेळेत मुक्कामाच्या जागी पोहचल्यामुळे भरपुर वेळ होता... मग दुर्गच्या मागे कड्याच्या टोकावर जावून बसलो... बसलो होतो त्याच्या डावी कडून एक जरा अवघड वाट कोकणात उतरते... ह्या वाटेला खुटेदार असं म्हणतात... कोकणातून खुटेदाराने वर चढताना जबरदस्त मजा येईल ह्यात काही शंकाच नाही...&nbsp; <br /><br />सुर्य ढगांच्या मागे लपला होता आणि हवा पण खूप धुसर होती, त्यामुळे वातावरणात जरा आळशीपणा जाणवत होता... पाकोळ्या (Mountain Swallow) आणि काही घारी आकाशात स्वच्छंदपणे तरंगत होत्या... कड्यावरुन बिनधास्त कोकणात झेप घ्यायची, हवेतच लहान किडे पकडून खायचे आणि परत झेप घ्यायची असं पाकोळ्यांच चालू होतं... काय उडतात ह्या पाकोळ्या!!! त्यांना उडताना बघताना आपण इतके अचंबित होतो की दुसरा कोणताच विचार डोक्यात येत नाही... केवळ परफेक्शन आणि एक्सलन्स... देवाची बेजोड कारिगरी... <br /><br />पाकोळ्यांना उडताना बघून आमचा आळस कमी झाला आणि आम्ही दुर्गच्या माथ्यावर जाणारी वाट धरली... दुर्गमातेच्या देवळापासून १० मिनीटातच दुर्गमाथ्यावर पोहचलो... माथ्यावर दगडांचा सडा पडलाय... कोणत्याही प्रकारच्या बांधकामाचे अवशेष नाहीत... माथ्यावरुन ढाकोबा आणि भवतालचं जंगल असा सुरेख देखावा दिसतो...<br /><br />(मध्यभागीचा उंच डोंगर म्हणजे ढाकोबा...)<br /><br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S0dpDVL3EsI/AAAAAAAACGE/rKsnOD6w2IQ/s400/d18.JPG" /> <br /><br />ढगांमुळे सुर्यास्त आणि संधीप्रकाश असं काहीच अनुभवायला नाही मिळालं... काळोख पडायच्या आत दुर्गमातेच्या देवळा जवळ उतरलो... देवळा ऎवजी देवळापासून जवळच असलेल्या समाज-मंदिरात मुक्काम करायचं पक्क केलं... थोडं बांधकाम आणि पत्र्याची शेड असं ते समाज-मंदिर आहे... मुक्कामासाठी एकदम आदर्श जागा... इथून पाण्याची विहिरपण जवळच आहे... चुल उघड्यावरच मांडली आणि लाकडं गोळा केली... ह्यावेळेस मी सोबत फ्लींट (Flint) आणला होता आणि त्यानेच ठिणगी पाडून चुल पेटवायची होती (Man vs Wild मधे Bear Grylls करतो तसंच)... वाळलेलं गवत जमा केलं आणि ठिणगी पाडायला सुरुवात केली... ठिणग्या पडत होत्या मात्र गवत काही पेट घेत नव्हतं... जरा जास्त ठिणग्या पाडल्यावर गवताने पेट घेतला... पेटलेलं गवत चुलीत टाकलं आणि आग वाढवायचा प्रयत्न केला, पण वाढायच्या ऎवजी आग विजली... हा प्रकार ३-४ वेळा केला तरी चुल पेट घेत नव्हती... जवळ-जवळ अर्धा तास ठिणग्या पाडून हात दुखायला लागले... काळोख पण वाढला... सोबत काडेपेटी आणि केरोसीन किंवा कापूर असं काहीच नव्हतं आणलं... गरम-गरम खिचडी तोंडात पडणार की नाही अशी परिस्थीती आली... मुक्कामाच्या जागे पासून दुर्गवाडी साधारण १५ मिनीटांवर होती, मग गावात काडेपेटी आणि केरोसीन मिळतयं का? हे बघायला&nbsp; ऋशी गेला... अजितचा ठिणगी पाडून आग पेटवायचा प्रयत्न चालूच होता... मी अजून वाळलेली लाकडं गोळा केली, पण तरीही चुल पेटत नव्हती... शेवटी काडेपेटी आणि केरोसीन घेऊन ऋशी आला आणि एका फटक्यात चुल पेटली... आगेची संकल्पना माहिती असून सुद्धा, लहानपणा पासून आग बघत असून सुद्धा एवढ्या कष्टा नंतर पेटलेली आग बघून फार काही मिळवल्याची अनुभुती झाली... आदिमानवाने पहिल्यांदा आग पेटवल्यावर त्याला काय वाटलं असेल? असा विचार डोक्यात आला...<br /><br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S0drL9EXYzI/AAAAAAAACG4/TRUP74TLfec/s400/d30.JPG" /> <br /><br />काळ्याकुट्ट अंधारात पेटलेली चुल बघून उत्साह प्रचंड वाढला... अजितने चुलीवर मस्त खिचडी तयार केली... मग पापड, बटाटे आणि कांदे भाजून घेतले...<br /><br />मेणबत्ती पण नव्हती आणली, मग अंधारातच गरम खिचडी, पापड, रोस्टेड बटाटे आणि कांदे यांचा आस्वाद घेतला... भरपूर गप्पा झाल्या... प्रचंड शांतता, गुडूप काळोख, दाट जंगल आणि आम्हा तिंघा व्यतीरिक्त कोणीच नाही... एकदम मस्त अनुभव होता... साधारण रात्री ९.३० ला झोपी गेलो... पहाटे ढगांमुळे सुर्योदय दिसला नाही... चुल पेटवून कोरा चहा केला... त्यात लिंबू पीळून मस्त लेमन-टी प्यायलो... गरम maggy चा नाश्ता केला... <br /><br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S0dpDemXAgI/AAAAAAAACGI/eH-4GDJeOXY/s400/d19.JPG" /><br /><br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S0dpDBFatMI/AAAAAAAACF8/C77GbHL95bk/s400/d14.JPG" /><br /><br />सगळं सामान आवरलं आणि ढाकोबाला जायच्या आधी दुर्गमातेच दर्शन घेण्यासाठी देवळात गेलो... देवळा जवळच्या झाडावर शेकरु (Giant Squirrel) एका फांदी वरुन दुसऱ्या फांदी वर उड्या मारत बराच वेळ खेळताना पाहिलं... <br /><br />दुर्गचा निरोप घेऊन ढाकोबाच्या दिशेने चालायला सुरुवात केली... दुर्ग ते ढाकोबा प्रवास बऱ्यापैकी फसवा आहे... जंगल आणि सारखे येणारे चढ-उतार ह्यामुळे बरोबर वाट शोधणं जरा अवघडच आहे...&nbsp; <br /><br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S0dpl7vnZnI/AAAAAAAACGg/DyNy7egRyl4/s400/d28.jpg" /> <br /><br />दुर्ग सोडल्यावर थोड्याच वेळात एका दरीच्या काठावर आलो... दरीत न उतरता काठानेच चालत साधारण १ तासात एका ओढ्यात पोहचलो... ओढ्यातलं पाणी खूप नितळ आणि गार होतं... संपूर्ण वर्षभर ह्या ओढ्यात पाणी असतं... पाण्यानं ओढ्यातल्या दगडांवर फार सुंदर कारिगरी केली आहे... <br /><br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S0dpltVL6MI/AAAAAAAACGc/6dbnBg0pe10/s400/d26.jpg" /> <br /><br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S0du6LSEjXI/AAAAAAAACHA/t37Rl_OKpvg/s400/d33.jpg" /> <br /><br />पाण्यात मस्त डुबून घेतलं, ताजे झालो आणि पुन्हा ढाकोबाच्या मार्गी लागलो... दाट झाडीतून चढून गेल्यावर पठारावर पोहचलो... इथून ढाकोबा अगदीच जवळ जाणवत होता... <br /><br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S0dplY6qWfI/AAAAAAAACGU/30lD3B4Hvmo/s400/d24.jpg" /> <br /><br />ह्या पठारावरची उजव्या हाताची वाट ढाकोबाच्या देवळात जाते... देवळाकडे न जाता आम्ही सरळ ढाकोबा कडे जाणारी वाट धरली... अजून एका चढा नंतर ढकोबाच्या सोंडेवर पोहचलो... अतीशय उभा चढ चढून शेवटी दुपारी १ वाजता ढाकोबाच्या माथ्यावर पाय ठेवला... माथ्यावर उन्हाचे चांगलेच चटके बसत होते, पण इथून जो नजारा दिसतो त्याला तोड नाही... खाली सरळ १ कि.मी. खोल कोकणात डोकावता येतं... <br /><br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S0dpwKSziUI/AAAAAAAACG0/ukAKjl4pUok/s400/dhakoba_1.jpg" /> <br /><br />उजव्या हाताला दाऱ्याघाट, जीवधन, नानाचा अंगठा आणि नानेघाट असा देखावा दिसतो... खोल कोकणात सरळ उतरणारे कातळकडे बघून वेगळाच रोमांच अंगात संचारतो... <br /><br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S0dpv4t__eI/AAAAAAAACGw/VThC78s_5Y8/s400/dhakoba.JPG" /> <br /><br />ढाकोबाच्या माथ्यावर अनेक मधमाश्या मध गोळा करण्यात मग्न होत्या... <br /><br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/S0dpv3yPquI/AAAAAAAACGs/7nXsoiDUbCI/s400/dhakoba4.JPG" /> <br /><br />माथ्यावरुन दिसणारा नजारा डोळ्यात साठवला आणि उतरायला सुरुवात केली... थोडं उतरल्यावर एक ओढा लागला.. हा ओढा थेट आंबोली पर्यंत उतरतो... मागे एकदा ह्या ओढ्यातूनच उतरलो होतो, पण वाट फार काट्याकुट्यातून जाते... सोबत बरंच सामान होतं म्हणून ह्या वाटेने न जाता पर्यायी वाटेवर चालायला लागलो... ही वाट सुरुवातीला दाट कारवीच्या रानातून पुढे सरकत होती... कारवीच्या रानात दिशेचं भान राहिलं नाही तरी पण आम्ही चालत राहिलो... थोड्या वेळात पठारावर आलो आणि मस्त मळलेली पायवाट लागली... मागे वळून ढाकोबाकडे पाहिल्यावर काहीतरी चुकतयं असं वाटलं कारण मागच्या वेळेस आंबोलीहून वर चढताना ढाकोबा असा कधीच दिसला नव्हता, पण पायवाट इतकी मळलेली आहे म्हंटल्यावर गावात जाईलच असा समज करुन आम्ही डोंगर उतरतच गेलो... बरंच उतरल्यावर एका धनगराचं घर लागलं... तीथे चौकशी केल्यावर कळालं की आम्ही चांगलेच भरकटलोय... समोर दाट रान आणि दरी होती...<br /><br />"हा समोर डोंगर दिसतोय ना, त्याच्या मागच्या डोंगराच्या मागे मीना नदीच्या खोऱ्यात आंबोली गाव आहे... आलात तसे परत वर जा... पठारावरुन उजव्या हाताला बरंच चालल्यावर आंबोलीला उतरणारी वाट लागेल..." अशी माहिती मिळाली...<br /><br />बरेच दमलो होतो, पण वेळेत आंबोलीला पोहचणं फार आवश्यक होतं... नाहीतर आंबोलीहून जुन्नरला जाणारी बस चुकेल अशी भिती होती, मग दम न खाता परत चढायला लागलो... साधारण पाऊण तास चालल्यावर आंबोलीत उतरणारा ओढा लागला... जरा पाणी प्यायलो, दम खाल्ला आणि उतरायला लागलो... ह्या पुढची वाट ओळखीची होती... एका तासात आंबोली गावाच्या लहानश्या बसस्टँड वर पोहचलो... वाटेत कांडेसर (White-necked Stork) पक्ष्याची जोडी दिसली... ४.१५ ची जुन्नरला जाणारी शेवटची बस मिळाली...&nbsp; <br /><br />बस मधे बसल्यावर डोंगरातल्या त्या धनगराची आठवण झाली... इतक्या दाट रानात एकटंच कुटूंब कसं काय नांदत असेल?... वीज नाही, रात्री त्यांना भिती नसेल का वाटत?... कधी काही घडलं तर वाहतुकीचं वाहन मिळायला किमान १.५ तास तरी जंगलातून चालावं लागत असेल... का बरं हे इतक्या जंगलात राहात असतील?... त्यांची लहान मुलं कोणा बरोबर आणि काय खेळत असतील?... असे अनेक प्रश्न मनात आले... ह्या सगळ्या प्रश्नांच एकच उत्तर मिळालं आणि ते म्हणजे "हिच खरी निसर्गाची लेकरं आणि रानाची पाखरं ..."<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1166632498188311762-311662769614923072?l=murkhanand.blogspot.com' alt='' /></div>मुर्खानंदhttp://www.blogger.com/profile/10005108320401030765noreply@blogger.com11tag:blogger.com,1999:blog-1166632498188311762.post-76421796112541494042009-12-10T04:32:00.000-08:002009-12-10T08:02:14.750-08:00पुणे मँरेथॉनच्या दिवशी सकाळी सातच्या सुमारास लकडीपुलावर प्रचंड गर्दी होती... बरेचजण आमच्या सारखेच पहिल्यांदा मँरेथॉन मधे भाग घेत होते... सगळे चेहरे आनंदी आणि उत्साही होते... वातावरण एकदम वेगळच भारावलेलं होतं... एका शब्दात सांगायच झालं तर प्रचंड "युफोरिया" होता वातावरणात... खालच्या नदी शेजारच्या रस्त्यावर बरेचजण warmup साठी पळत होते...<br />"पश्या, warmup साठी नको पळायला... आत्ताच दमलो तर मेन रेस राहून जाईल" रव्या<br />"हो बे... रेसच्या वेळेस सुरुवातीला हळू पळूत म्हणजे warmup होवून जाईल..." मी<br /><br />पुणे मँरेथॉनच्या आदल्या दिवशी रव्याला फोन केला तर म्हणाला... "नको बे... मी नाही पळत... सराव नाही अजिबात...".<br />त्याला म्हणालो... "अरे, सराव नसला तर काय झालं?... इच्छा तर आहे ना!... हळूहळू पळ... अगदीच दमलास तर थोडावेळ चालायचं आणि मग परत पळायचं... करावं वाटतयं तर काहीतरी कारणं देऊन टाळू नकोस... रेस पुर्ण केल्यावर फार भारी वाटेल तुला... चल आता, नेहरु स्टेडियमला जावून नोंदणी करुन येऊत..."<br /><br />मी आणि रव्याने १० कि.मी. च्या रेस मधे भाग घेतला होता (पुरुषांसाठी हाफ मँरेथॉन नव्हती म्हणून)... मँरेथॉनच्या दिवशी म्हणजे ६ डिसेंबरला सकाळी ७.३० च्या सुमारास सगळी मान्यवर मंडळी आली... हाय, हँलो झालं आणि पुरुषांची फुल मँरेथॉन (४२ कि.मी.) सुरु झाली... त्यानंतर थोड्याच वेळात १० कि.मी. च्या रेसला सुरुवात झाली... वातावरणात प्रचंड उत्साह होता... त्यात we will, we will rock you ह्या गाण्यामुळे अजूनच भर पडली... पब्लिकचा भरपुर धिंगाणा चालू होता... शिवाजी महाराज, भवानी माता आणि अजून बऱ्याच जणांचा जयजयकार करत पब्लिक पळत होतं...<br /><br />ठरल्या प्रमाणे आम्ही सुरुवात निवांत केली... सुरुवातीला गर्दीमुळे जोरात पळणं शक्य नव्हतच... सोबत बरेच तरुण, साठी-सत्तरीतले आजोबा, स्त्रीया, लहान मुली आणि मुलं पळत होते... आवड असली की वय, शारिरीक क्षमता आणि इतर कोणत्याही गोष्टी आड येत नाहीत ह्याचच हे प्रतीक होतं...<br /><br />साधारण २ कि.मी. नंतर गर्दी जरा कमी झाली आणि पळताना मस्त ह्रीदम सेट झाला... रस्त्याच्या दोन्ही बाजूला मँरेथॉन बघायला लोक जमले होते... पळणाऱ्यां बद्दलच कौतुक त्यांच्या चेहऱ्यावर दिसत होतं...<br /><br />पहिले वीसएक मिनीटं मी आणि रव्या सोबतच पळत होतो... मग मी जरा जोरात पळायला लागलो... थोड्याच वेळात ५ कि.मी. पुर्ण झाल्याची खुण दिसली... "५ कि.मी. झालं पण?... अजून दमलो सुध्दा नाही... सही रे!" असा मनात विचार आला... अधे-मधे रस्त्याच्या कडेला असणाऱ्या बँडच्या आवाजाने उस्ताह अजूनच वाढायचा... बऱ्याचदा दम लागणं, न लागणं हे मानसीक असतं... इच्छा असली की शरिर साथ देतच...<br /><br />५ कि.मी. ते ९ कि.मी. पर्यंत पेस मेन्टेन केला... नंतर जोरात पळायला लागलो... काहीजणांना मागे टाकून मंगलदास रोडवर फिनीश लाइन पार केली... वाटलं होतं त्यापेक्षा फारच सोपं गेलं... मला रेस पुर्ण करायला ५१ मिनीटं लागली... रेस पुर्ण करुन थोडं स्ट्रेचिंग करत होतो तर रव्या सुद्धा पोहचला... रव्या पण नॉनस्टॉप पळाला... अजिबात सराव न करता...<br /><br />आज एक स्वप्न पुर्ण झालं... &nbsp;पुणे मँरेथॉन मधे पळायचं... आता आत्मविश्वास वाढलायं... हाफ-मँरेथॉन तर आता नक्कीच पळू शकेन...<br /><br />"Ask yourself : &nbsp;'Can I give more?'. The answer is usually : 'Yes'."<br />-Paul Tergat, Kenyan professional marathoner<br /><br />(रेस नंतर एक दिवस Indian express मधलं pune newsline चाळत हो्तो... त्यावर पुणे मँरेथॉनचे फोटो आले होते आणि त्यातल्या एका फोटोत मी आणि रव्या होतो... कॉपीराईटमुळे तो फोटो इथे नाही लावला...)<br /><span style="color: #666666; font-family: Arial; font-size: small;"><span style="font-size: 13px;"><br /></span></span><br /><span style="color: #666666; font-family: Arial; font-size: 13px;"></span><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1166632498188311762-7642179611254149404?l=murkhanand.blogspot.com' alt='' /></div>मुर्खानंदhttp://www.blogger.com/profile/10005108320401030765noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-1166632498188311762.post-81526800498557631702009-11-28T01:29:00.000-08:002009-11-28T01:29:16.111-08:00मित्राच्या लग्नाला जायला नाही जमलं... तर निदान त्यानंतरच्या सत्यनारायणाच्या पुजेला तरी जायला पाहिजे असा विचार आला आणि रेवदंड्याला जायचं ठरलं... <br /><br />लहानपणी रेवदंड्यात असताना किल्ल्यात, बंदरावर, सुरुच्या वनात, दत्ताच्या डोंगरावर खूप उनाडक्या केल्यात... करवंद, जांभळं, बोरं, आवळे, ताडगोळे, जाम आणि चिंचा खात दत्ताच्या डोंगरावर पडीक असायचो... रोजच बंदरावर क्रिकेट खेळायचो... मनात येईल तेव्हा समुद्रात पोहायचो; सकाळ, दुपार, संध्याकाळ असं काही वेळेच भान नव्हतच... एक नंबरचा उनाड होतो...<br /><br />मी आणि रव्या दुचाकीवर सकाळी लवकर निघालो... सुमारे १०.३० वाजता चौलच्या मुखरी गणपतीच्या देवळात पोहचलो... चौलचा मुखरी गणपती आणि रेवदंड्यातला पारनाक्यावरचा मारुती हे माझे आवडते देव...<br /><br />(मुखरी गणपती)<br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/Sw_v3xlkLkI/AAAAAAAAB1A/G5ZPmp9IcII/s400/mukhari.jpg" /><br /><br />दर्शन झाल्यावर पोखरणीच्या पायऱ्यांवर थोडावेळ बसलो... फार निवांत वाटलं... <br />११.३० ला मित्राच्या घरी पोहचलो तर पुजा अजून चालूच होती; बराच वेळ लागणार होता... तोपर्यंत दत्ताचं दर्शन घेऊन येतो असं सागून घरा बाहेर पडलो... दताच्या डोंगराकडे जाताना डाव्या हाताला एका टेपाडावर खूप जुनं घुमटाकार बांधकाम आहे... नक्की काय आहे हे मला नीटसं माहिती नाही... <br /><br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_2HkThZVPTto/Sw_wKT-vzlI/AAAAAAAAB1c/r3UC3rUxHIM/s400/rev8.jpg" /><br /><br />ह्या टेपाडावरुन दताचा डोंगर छान दिसतो...<br /><br />(डोंगराच्या अगदी टोकाला दत्ताचं मंदिर आहे)<br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/Sw_wKJnaPlI/AAAAAAAAB1Y/__dSEMqUrGY/s400/rev7.jpg" /><br /><br />डोंगराच्या पायथ्याशी फार मोठ्ठं गोरखचिंचेच झाड आहे... गोरखचिंचेच झाड फार काळ जगतं; ५००-६०० वर्ष तर आरामात आणि भारतात हे झाड बऱ्यापैकी दुर्मिळ आहे... गोरखचिंच खायलापण छान लागते...<br /><br />(मी आणि गोरखचिंच)<br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/Sw_wKJ2ZaSI/AAAAAAAAB1U/sxraCByYnww/s400/rev6.jpg" /><br /><br />डोंगराच्या पायथ्या पासून माथ्यापर्यंत पायऱ्या आहेत... साधारण ८०० पायऱ्या असतील... वर चढताना आजुबाजुला वड, उंबर आणि ताडगोळ्याची भरपुर झाडं लागतात...<br /><br />(वडाचं फळ)<br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/Sw_wKtR7WLI/AAAAAAAAB1g/uJeqY_xHMXU/s400/rev9.jpg" /><br /><br />डोंगराच्या माथ्यावरचं लहानसं दत्ताचं मंदिर फार सुंदर आहे... मंदिराच्या बाहेर मस्त पेढे मिळतात... दरवर्षी दत्तजंयतीला ५ दिवस जत्रा भरते... खूप गर्दी असते तेव्हा...<br /><br />दर्शन घेतलं, थोडावेळ बसलो आणि मग डोंगर उतरायला लागलो... पुन्हा मित्राच्या घरी पोहचलो तेव्हा पुजा उरकुन जेवणाला सुरुवात झाली होती... पोटभर जेवलो, मित्राशी गप्पा मारल्या, त्याचा निरोप घेतला आणि रेवदंड्याचा किल्ला बघायला निघालो...<br /><br />लहानपणी किल्ल्यात खूप भटकायचो... किल्ल्याच्या भिंतीवर चढायचो... बुरुजावर बसून भरती-ओहटीचा खेळ बघायचो... बुरुजावरुन समुद्रात आणि पुळणीत उड्या मारायचो... &nbsp;खूप धमाल असायची...<br /><br />पुर्वी रेवदंडा गाव किल्याच्या आतच वसलं होतं, आता जरा पसरलयं... १५५८ मधे पोर्तुगीजांनी रेवदंडा कोट बांधला... १६८४ मधे संभाजीराजांनी हा किल्ला जिंकण्याचा असफल प्रयत्न केला होता... नंतर १७४० मधे मराठ्यांनी हा किल्ला मिळवला, पण १८०६ मधे इंग्रजांनी तो काबीज केला... १८१७ मधे आंग्रेंनी किल्ला परत जिंकला, पण एकच वर्षात परत तो इंग्रजांकडे गेला... <br /><br />(रेवदंडा कोट)<br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/Sw_v447DAoI/AAAAAAAAB1Q/HxYfKnPZzHo/s400/rev5.jpg" /><br /><br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_2HkThZVPTto/Sw_v4Dns5uI/AAAAAAAAB1E/eoRL-KfPPTY/s400/rev1.jpg" /><br /><br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/Sw_wKrYwQqI/AAAAAAAAB1k/6ZKzHmzYx3I/s400/rev10.jpg" /><br /><br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/Sw_v4IJR9nI/AAAAAAAAB1I/f0AW1kZCZ_4/s400/rev3.jpg" /><br /><br />(किल्ल्यात माडांची वाडी आहे...)<br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/Sw_v4bwm1nI/AAAAAAAAB1M/b7LC9TFU8qI/s400/rev4.jpg" /><br /><br />(रेवदंडा किल्ल्याचे अवशेष)<br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/Sw_wRoXVi8I/AAAAAAAAB1s/O-iA-lmTqsw/s400/rev11.jpg" /><br /><br />रेवदंडा गाव फार सुंदर आहे... शनीवारी आणि रवीवारी मुंबईकडच्या पर्यटकांची खूप गर्दी असते सध्या... त्यामुळे गावातल्या लोकांना उत्पंनाचा अजून एक मार्ग मोकळा झालायं ह्याचा आनंदच आहे... पण "प्लास्टीकच्या पीशव्या, खोके वगेरे उघड्यावर टाकून इथलं निसर्ग सौंदर्य खराब करु नका" अशी पर्यटकांना विनंती आहे... आता अशा सुंदर, निवांत आणि निर्मळ जागा फारच कमी राहिल्या आहेत... त्यांच संरक्षण आपण केलं पाहिजे...<br />"I am myself and what is around me, and if I do not save it, it shall not save me" अशी भावना बाळगली पहिजे...<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1166632498188311762-8152680049855763170?l=murkhanand.blogspot.com' alt='' /></div>मुर्खानंदhttp://www.blogger.com/profile/10005108320401030765noreply@blogger.com6tag:blogger.com,1999:blog-1166632498188311762.post-41564662763875401392009-11-19T06:05:00.000-08:002009-11-19T06:05:18.608-08:00मस्त निवांत झोपलं आहे...<br /><br />तळ्यात दगड मारल्यावर पाण्यावर जसे तरंग उठतात, अगदी तसेच विचारांचे तरंग&nbsp; डोक्यात निरंतर चालू असतात... एका मुळे दुसरी तरंग आणि मग तीसरी असं चालूच असतं, पण इतक्या लहानशा जीवाला असं निवांत झोपलेलं पाहिलं की ते तरंग नाहीसे होतात; मन शांत आणि स्थीर होतं... फार फार समाधान मिळतं...<br /><br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SvAvnKtlERI/AAAAAAAABxQ/l-HdyR4IQYQ/s400/baby_001.jpg" /><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1166632498188311762-4156466276387540139?l=murkhanand.blogspot.com' alt='' /></div>मुर्खानंदhttp://www.blogger.com/profile/10005108320401030765noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-1166632498188311762.post-72733907628574496592009-11-07T22:21:00.000-08:002009-11-07T22:23:47.467-08:00तोरणा चढताना बिनी दरवाजाच्या जवळ पोहचलो, की उजव्या हाताला दूरवर एका सुळक्याचं टोक दिसतं. कोकणातून मान वर काढून रायगड आणि भवतालच्या परिसरावर पहारा ठेवणाऱ्या लिंगाण्याचं ते डोकं.<br />"गड्या, ये की एकदा भेटायला" असं म्हणून लिंगाणा सारखा मला बोलवत असतो...<br />लिंगाणा चढायला अतीशय अवघड आहे. निम्मा गड चढल्यावर दोर लावल्या शिवाय चढताच येत नाही. पूर्वी कैद्यांना लिंगाण्याच्या माथ्यावर ठेवायचे, म्हणजे कैदी पळायचा प्रयत्नच करायचे नाहीत (खरंतर पूर्वी गडाच्या माथ्या पर्यंत जायला खोबण्या होत्या, आता त्या नाहीत). तळकोकणातून बघितल्यावर शिवलिंगा सारखा दिसतो म्हणून कदाचीत ह्याला लिंगाणा म्हणत असावेत.<br /><br />बरेचजण तोरण्यावरुन निघून घाटमाथ्यापर्यंत येतात आणि मग लिगाण्याजवळच्या शिंगापूर-नाळ किंवा बोराट्याच्या-नाळीने कोकणात उतरुन रायगड, असा ट्रेक करतात. किमान तीन दिवस तरी लागतात ह्या ट्रेकला. माझ्याजवळ एकच दिवस होता आणि लिंगाणा जवळून बघायची जाम इच्छा होती. दुचाकीवरुन हारपुड गावी पोहचायचं आणि मग चालत रायलिंग पठार गाठायचं आणि लिगाण्याचं जवळून दर्शन घ्यायचं ठरवलं.<br /><br />मी, ‌ऋशी, स्वानंद आणि अजय असे चौघेजण दोन दुचाकीवर रवीवारी पहाटे सिंहगडाच्या दिशेने निघालो. डोणजे फाट्यावर उजवीकडे वळाल्यावर अंदाजे ५-६ कि.मी. पुढे गेल्यावर डाव्या हाताला पाबे खिंडीतून वेल्ह्याला जायच्या रस्त्याला लागलो. हा रस्ता सिंहगडाला वळसा घालून वेल्ह्याला पोहचतो. मस्त रस्ता आहे... फारशी रहदारी नाही... रस्त्याच्या दुतर्फा झाडी आणि शेतं आहेत... अधून-मधून लहानशी वाडी लागते... जवळच्या गवताळ टेकड्यांवर गुरं चरताना दिसतात. खिंडीच्या माथ्यावरुन राजगड आणि तोरणा सोबतच दिसतात.<br /><br />खिंड उतरल्यावर पाबे आणि मग वेल्हा लागतं. साधारण एक तासात आम्ही वेल्ह्याला पोहचलो. वेल्ह्यात नाष्टा उरकला आणि कानंद खिंडीच्या रस्त्याला लागलो (केळद, कुंबळे आणि मढे-घाटला हाच रस्ता जातो). हा रस्ता तोरण्याला प्रदक्षीणा घालून जात असल्यामुळे तोरण्याचं चौफेर दर्शन घडतं. कानंद खिंड ओलांडून ७-८ कि.मी. उतरल्यावर मुख्य रस्ता सोडून आम्ही उजव्या हाताला हारपुडला जाणारी वाट धरली (ह्या फाट्यापासून केळद (मढेघाट) ५-६ कि.मी आहे).<br /><br />पीकलेल्या भातशेतीचा फिकट-पीवळा रंग सकाळच्या कोवळ्या उन्हात सोनेरी भासत होता. पीकलेल्या भाताचा गोड सुगंध हवेत दरवळत होता. पक्ष्यांना दूर ठेवण्यासाठी शेतात उभी केलेली वेगवेगळी बुजगावणी बघत वरोती गावात पोहचलो. इथून हारपुड हाकेच्या अंतरावर आहे, पण वाट मात्र जरा बिकटच आहे. आमच्या आणि दुचाकीच्या सगळ्या अवयवांची चाचणी घेत हारपुडला पोहचलो. गावातल्या शाळेच्या आवारात दुचाकी लावल्या.<br /><br />पावसामुळे खराब झालेलं अंगण दुरुस्त करण्यात एक आजोबा मग्न होते. त्यांच वय किमान ८० तरी असेलच. आम्हाला बघताच आजोबांनी विचारलं...<br />"लिंगाण्याला चाल्लाव काय?"<br />भटकण्यासाठी शहरातून लोकं आपल्या गावात येतात ह्याबद्दलचा आनंद आणि कौतुक त्यांच्या समाधानी चेहऱ्यावर जाणवत होतं. गावाकडच्या लोकांच्या आयुष्यात लहानपण आणि तरुणपण असे दोनच टप्पे असतात... म्हातारपण त्यांना कधी शिवतच नाही... मरे तोवर स्वावलंबी आयुष्य जगतात... बऱ्याच गरजांपासून विमुक्त असतात... पुरेपुर जगून शेवटी शांतपणे निसर्गात विलीन होतात...<br /><br />आजोबांनी दाखवलेली वाट धरली आणि मोहरीच्या दिशेने चालायला सुरुवात केली. अजून ओढ्यांमधे भरपुर पाणी होतं...<br /><br />(ओढ्याच्या नितळ पाण्याखाली दिसणारे दगडगोटे...)<br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SuacKzCSvZI/AAAAAAAABuE/fmFSF6i6PBg/s400/lingana%20012.jpg" /><br /><br />पावसाळा संपला होता आणि वाढत्या उन्हामुळे गवत जरा पीवळट दिसत होतं... गवताच्या पात्यांच्या मागे कसली कुसं दिसतायत? म्हणून जरा नीट नीरखून पाहीलं तर सुरवंटं होती... ह्याच सुरवंटांची पुढे फुलपाखरं होणार... अचानक मिळालेल्या पंखांमुळे काय करु नी काय नको असं त्यांना होत असणार आणि म्हणूनच ही फुलपाखरं इतकी चंचल वागत असणार...<br />&nbsp;&nbsp; <br />एक-दोन लहान टेकड्या चढल्यावर जंगल लागलं आणि शेवटचा चढ सुरु झाला. वाट गावकऱ्यांच्या पायाखालची असल्यामुळे मस्त मळलेली होती. चढ संपला आणि अचानकच समोर लिंगाणा आला. लिंगाण्याच्या मागचा रायगड तर अधीकच भव्य भासत होता. डाव्या हाताला लिंगाणा ठेऊन थोडावेळ चालल्यावर मोहरीला पोहचलो. लहानसं गाव आहे. पावसात धो धो पाऊस कोसळतो आणि उन्हाळ्यात पाणीच नसतं. मागच्याच वर्षी श्रमदानातून कातळ खणून एक मोठ्ठ टाकं बांधलय गावकऱ्यांनी. त्यात डोकावून पाहीलं; नितळ हिरवंगार पाणी त्यात साठलं होतं.<br /><br />(मोहरी गावातलं एक घर... पाऊस, वारा आणि थंडीचा जोर कमी करण्यासाठी घराचं छत अगदी खालपर्यंत आणलयं...)<br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/Suadaj9iNUI/AAAAAAAABuw/NY6hkCEDEME/s400/lingana%20056.jpg" /><br /><br />मोहरीच्या जरा खाली शिंगापूर गाव वसलयं. ह्या गावातुनच शिंगापुर-नाळीने कोकणातल्या दापोलीला (रत्नागीरीच्या जवळचं दापोली नव्हे) उतरता येतं. मोहरी गावातुन बाहेर पडल्यावर थोडावेळ पठारावर, थोडावेळ जंगलातून चालत साधारण एक तासात रायलिंग पठारावर पोहचलो. वाटेत सह्याद्रिचं विलोभनीय रुप पहायला मिळालं...<br /><br />(शिंगापूर गाव...)<br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SuadaSJ87SI/AAAAAAAABus/Yzy8vytLnIM/s400/lingana%20055.jpg" /><br /><br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SuacKzMZEKI/AAAAAAAABuI/ddKPOa0xHTg/s400/lingana%20023.jpg" /><br /><br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SuacLETqyiI/AAAAAAAABuM/_HeriS0E9nw/s400/lingana%20024.jpg" /><br /><br />पठारावर कमरेपर्यंत गवत वाढलं होतं; वाऱ्यावर डुलत होतं. गवतातून वाट काढत पठाराच्या टोकाला पोहचलो. आलेल्या वाटेकडे मागे वळून पाहिलं तर काळ्या फळ्यावर पांढऱ्या खडुने काढलेल्या रेघे प्रमाणे गवतामधे वाट उठून दिसत होती. रायलिंग पठारावरुन लिंगाण्याच्या डोळ्यात डोळे घालून त्याच्याशी गप्पा मारता येतात.<br /><br />पठाराच्या अगदी काठावर पाय दरीत सोडून लिंगाण्याकडे बघत बसलो. इतक्या जवळून लिंगाणा बघण्याचं स्वप्न पुर्ण झालं... प्रत्यक्ष त्यावर चढताना येणाऱ्या रोमांचाची थोडी अनुभुती आली... एकट्या-दुकट्याचं ते काम नाही... पुर्ण तयारीनीशी जायला हवं... असं कोण्या भेताडाला लिंगाणा आपल्या अंगा-खांद्यावर खेळू देणार नाही, पण हिंमत असेल तर थांबवू पण शकणार नाही... एकदातरी लिंगाणा सर करायचाच असं मनात ठरवून टाकलं...<br /><br />(लिंगाणा...)<br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/Suac97zdDLI/AAAAAAAABuU/dfB3zvOZIX0/s400/lingana%20026.jpg" /><br />(लिंगाणा... जवळून)<br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/Suac-Kk35vI/AAAAAAAABuc/i37PzrRBYXk/s400/lingana%20030.jpg" /><br /><br />पठारावर उभं राहून स्वताभोवती एक चक्कर मारली तर चौभेर केवळ अप्रतीम नजारा दिसतो...<br /><br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/Suac98gBu-I/AAAAAAAABuY/VdaPjeEakZk/s400/lingana%20028.jpg" /><br /><br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_2HkThZVPTto/Suac-Pux2WI/AAAAAAAABug/wLrLkDnmBuo/s400/lingana%20033.jpg" /><br /><br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/Suadaf-Z8-I/AAAAAAAABuo/4pOvmxLeE3o/s400/lingana%20046.jpg" /><br /><br />(तळकोकणातलं दापोली गाव...)<br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/Suac-HIszKI/AAAAAAAABuk/NHStR0LcG2c/s400/lingana%20034.jpg" /><br /><br />एका झाडाखाली बसून जेवण उरकलं आणि थोडावेळ आराम केला.<br />पठाराच्या टोकावरुन फेकलेला दगड लिंगाण्यापर्यंत जाईल का? अशी शंका मनात आली आणि सगळेजण आपापला प्रयत्न करु लागले. मी पण दोन-चार दगड भिरकावले, पण एकही लिंगाण्यापर्यंत गेला नाही. मग माझ्या उच्च दर्जाच्या हिंदीत अजयला म्हणालो...<br />"वारेके बजेसे मेरा दगड लिंगाणे तक नही पहूँचा"<br />हे ऐकल्यावर इतरांना हसु येणं साहजीकच होतं. काय बरळलो हे ध्यानात आल्यावर मलापण जाम हसू आलं.<br /><br />कोकणात उतरणारी बोराट्याची नाळ रायलिंग-पठारावरुनच सुरु होते आणि मग रायलिंग-पठार आणि लिंगाणा ह्यांच्या मधल्या अतीशय चिंचोळ्या खिंडीतून लिंगणमाचीला जाते. पठावरुन बोराट्याची नाळ नक्की कुठून सुरु होते हे बघून घेतलं, म्हणजे पुढे कधी ह्या नाळीने उतरायचं झालं तर अडचण नको.<br /><br />साधारण दुपारी २ वाजता लिंगाण्याचा निरोप घेतला आणि परत फिरलो. आता पठारावर उन्हाचे चटके जाणवत होते. भरभर चालत जंगल असलेल्या टप्प्यापर्यंत पोहचलो. गार सावलीत थोडावेळ विसावल्या नंतर मोहरी गाठलं. पोटभर थंड पाणी प्यायलो आणि थेट हारपुडच्या जरा आधी एका ओढ्यात उताणे झालो. ओढ्यातल्या गार पाण्याने ताजेतवाणे होऊन हारपुड गाठलं. हारपुड - वेल्हा - नसरापुर फाटा आणि मग महामार्गाने पुणे असा परतीच प्रवास दुचाकीवर सुरु केला. वेल्हा मागे टाकून पुढे निघलो तेव्हा सुर्यास्ताची वेळ झाली होती. तोरण्याच्या मागे तांबडं-केशरी सुर्यबिंब बुडत होतं.<br /><br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SuadawFzg2I/AAAAAAAABu0/N1XdvkEt7bc/s400/lingana%20078.jpg" /><br /><div><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1166632498188311762-7273390762857449659?l=murkhanand.blogspot.com' alt='' /></div>मुर्खानंदhttp://www.blogger.com/profile/10005108320401030765noreply@blogger.com12tag:blogger.com,1999:blog-1166632498188311762.post-69121988003345192642009-11-04T20:36:00.000-08:002009-11-04T20:36:46.143-08:00The stag...<br /><br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SvAvnUZr3kI/AAAAAAAABxU/kqaWO6Ei9_0/s400/deer.jpg" /><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1166632498188311762-6912198800334519264?l=murkhanand.blogspot.com' alt='' /></div>मुर्खानंदhttp://www.blogger.com/profile/10005108320401030765noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-1166632498188311762.post-82728539352361852302009-10-25T21:42:00.000-07:002009-10-25T21:44:33.433-07:00सध्या मारुती चितमपल्लींच "जंगलाचं देणं" हे पुस्तक वाचतोय... पुस्तक<br />छानच आहे... त्यात काही निसर्गाची रेखाटनं आहेत... मला ती खूप आवडली<br />म्हणून मी ती रेखाटली...<br /><br />एका तळ्याकाठी...<br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SuE041BirFI/AAAAAAAABs4/6EhFxct5-pI/s400/badak.jpg" /><br /><br /><br />हिमालयाच्या कुशीत...<br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SuE05P-UIaI/AAAAAAAABtA/Y4c_T5EQL1M/s400/himalay.jpg" /><br /><br /><br />स्वप्नातलं घर...<br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SuE045gSXSI/AAAAAAAABs8/4-JH2Bmicyc/s400/ghar.jpg" /><br /><br /><br />मी कश्याला आरश्यात पाहू...<br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SuE05E7sj8I/AAAAAAAABtE/MSzpo4i_MhI/s400/bagala.jpg" /><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1166632498188311762-8272853935236185230?l=murkhanand.blogspot.com' alt='' /></div>मुर्खानंदhttp://www.blogger.com/profile/10005108320401030765noreply@blogger.com3tag:blogger.com,1999:blog-1166632498188311762.post-61265965200076636422009-10-20T21:29:00.001-07:002009-10-22T02:34:44.805-07:00<span style="font-family: CDAC-GISTYogesh, Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: small;"><span style="border-collapse: collapse; font-size: 13px; white-space: pre-wrap;">एव्हरेस्टच्या पायथ्याशी आयुष्य पीकवलेल्या तीबेट मधल्या एका आजीबाईचं रेखाटन... </span></span><br /><span style="font-family: CDAC-GISTYogesh, Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: small;"><span style="border-collapse: collapse; font-size: 13px; white-space: pre-wrap;">NATIONAL GEOGRAPHIC JOURNAL मधे हा फोटो आहे... <br /></span></span><br /><span style="font-family: CDAC-GISTYogesh, Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: small;"><span style="border-collapse: collapse; font-size: 13px; white-space: pre-wrap;"> <img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/St10RUucB2I/AAAAAAAABrI/6Br5w-J-KuM/s400/aajibaai1.jpg" /> <br /></span></span><br /><span style="font-family: CDAC-GISTYogesh, Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: small;"><span style="border-collapse: collapse; font-size: 13px; white-space: pre-wrap;">तीबेट मधल्या Rongbuk Monastery मधे ही आजीबाई राहायची... १९७० च्या सुमारास चीनी लोकांनी ह्या Monastery ची वाट लावली... त्यानंतर बरेच वर्ष एका गुहेत ही आजीबाई इतर काही लोकांसोबत राहीली...</span></span><br /><span style="font-family: CDAC-GISTYogesh, Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: small;"><span style="border-collapse: collapse; font-size: 13px; white-space: pre-wrap;"> </span></span><br /><span style="font-family: CDAC-GISTYogesh, Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: small;"><span style="border-collapse: collapse; font-size: 13px; white-space: pre-wrap;">१९२० मधे तीबेट मधुन एव्हरेस्टवर चढताना George Leigh Mallory ने Rongbuk चा base camp म्हणून वापर केला होतो... </span></span><br /><span style="font-family: CDAC-GISTYogesh, Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: small;"><span style="border-collapse: collapse; font-size: 13px; white-space: pre-wrap;"> </span></span><br /><span style="font-family: CDAC-GISTYogesh, Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: small;"><span style="border-collapse: collapse; font-size: 13px; white-space: pre-wrap;">हे रेखाटन मी 10 x 10 cm च्या चौकोनात काढलयं... रेखाटन जरा लहान झालं, त्यामुळे शेडींग नीट नाही जमलं...</span></span><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1166632498188311762-6126596520007663642?l=murkhanand.blogspot.com' alt='' /></div>मुर्खानंदhttp://www.blogger.com/profile/10005108320401030765noreply@blogger.com4tag:blogger.com,1999:blog-1166632498188311762.post-29643192504144734662009-10-14T05:17:00.000-07:002009-10-22T02:31:26.195-07:00भाजे, कार्ला, कोंडाणे आणि बेडसे ही सर्व लेणी साधारण 1st cent. B.C. कालखंडातली आहेत. ह्यापैकी फक्त बेडसे लेणी बघायची राहिली होती. एकच दिवस भटकायला मिळणार होता; म्हणून येत्या रवीवारी बेडसे लेणी बघायचं ठरवलं. लेण्यापर्यंत चाललोच आहोत तर त्याच्या मागचा भातराशीचा डॊंगरपण बघुयात असा विचार डोक्यात आला. कामशेतहून टमटमने लेण्यापर्यंत जाता येतं, पण त्यात काय मजा नाही. <br />मग कसं जायचं?<br />विसापुर किल्यापासून एक डोंगररांग कामशेतच्या रेल्वे स्टेशन पर्यंत आली आहे. ह्याच डोंगररांगेवर बेडसे लेणी आणि भातराशी आहे. लोकलने कामशेतला उतरायचं... डोंगररांगेच्या माथ्यावरुन चालतं बेडसे लेणी गाठायची... मग भातराशी आणि शेवटी मळवली... असा बेत पक्का केला.<br /><br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/StRhx9f72-I/AAAAAAAABok/8986nj4EEk4/s400/route2.jpg" /><br /><br />रवीवारी सकाळी ७.३० ला मी आणि माझा भाऊ प्रसाद कामशेतला पोहचलो. जुना पुणे-मुंबई रस्ता ओलांडला आणि समोरच्या डोंगररांगेवर चढायला सुरुवात केली. सरळ रेषेत चढून डोंगररांगेचा माथा गाठायचा आणि मग पायवाट शोधायची, असा विचार होता.<br /><br />धुकं हळुहळू विरळ होत होतं आणि सकाळच्या कोवळ्या उन्हाची उब जाणवत होती. सारं रान दवाने ओलचींब भिजलं होतं. एखाद्या झुडपातून वेडाराघू (green bee-eater) हवेत झेप घ्यायचा, चोचीत काहीतरी पकडुन पुन्हा झाडीत नाहीसा व्हायचा. रंगीबेरंगी फुलपाखरं फुलांमधला मध खाण्यात दंग होती. <br /><br />(White Lady)<br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/StLOAV2nH2I/AAAAAAAABjg/hNV73SVTX_U/s400/bedse%20007.jpg" /><br /><br />(रान भेंडी)<br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/StLOAu1UoOI/AAAAAAAABjk/SoLocR2JMog/s400/bedse%20009.jpg" /><br /><br />(कारवी)<br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/StLQc1apGAI/AAAAAAAABlc/Tqq0jq5UN28/s400/phula4.jpg" /><br /><br />(गणेशवेल)<br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/StLQUVk_6BI/AAAAAAAABlY/KKaOHFYRQos/s400/phula3.jpg" /><br /><br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/StNoWX1IkLI/AAAAAAAABnY/n1nMVz8iHQw/s400/phula6.JPG" /><br /><br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/StLQUABn4kI/AAAAAAAABlU/5rfFPBvmA68/s400/phula2.jpg" /><br /><br />झुडपातून वाट काढत थोड्याच वेळात डोंगररांगेच्या माथ्यावर पोहचलो.&nbsp; सकाळच्या गार हवेत जरावेळ विसावलो. समोर दूरवर भातराशीचा डोंगर दिसत होता.<br /><br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/StLOAvXy11I/AAAAAAAABjo/WA90rWfeh8c/s400/bedse%20022.jpg" /><br /><br />पुसटश्या पायवाटेवर चालायला सुरुवात केली. ही वाट रोजच्या वापरातली नव्हती, आणि पावसात बरच गवत माजल्यामुळे थोड्याच वेळात पायवाट नाहीशी झाली. बराच वेळ झाडा-झुडपात भटकल्यावर गुरांच्या वाटेला लागलो. <br /><br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/StLOA2F14RI/AAAAAAAABjs/w_ShTtE8vb4/s400/bedse%20027.jpg" /><br /><br />थोडं पुढे गेल्यावर लहानश्या पठारावर पोहचलो. पठारावर गुरांचा कळप चरत होता, गुरांना चाहूल लागू न देता झाडीतून आम्ही पुढे सरकलो.<br /><br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/StLOAxGf_QI/AAAAAAAABjw/9jyT7LHYcvI/s400/bedse%20028.jpg" /><br /><br />पुणे-मुंबई मेगाहायवे वरुन मुंबई कडे जाताना कामशेत बोगद्याच्या उजव्या बाजूला डोंगरावर एक टॉवर दिसतो, आम्ही चालत असलेल्या डोंगररांगेवरच हा टॉवर आहे.&nbsp; टॉवर असलेल्या टेपाडाला डावी कडून वळसा घालून बोगद्यावरच्या खिंडीत असलेल्या वाघोबाच्या देवळात पोहचलो. दर्शन घेऊन पुन्हा चालायला लागलो. गवत तुडवत एका टेपाडावर आलो. इथून समोरच्या डोंगराच्या पोटात कोरलेली बेडसे लेणी दिसली. जरा हुश्श् झालं, कामशेतहून ३ तास चालल्यानंतर पहिल्यांदाच लेणी दिसली. <br /><br />(फोटोच्या मध्यभागी लेणी दिसत आहेत)<br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/StQNmlk6U2I/AAAAAAAABn8/f10lmj0HsBo/s400/bedse%20037.jpg" /><br /><br />लेण्याचा डोंगर आणि आमच्या मधे लहानशी दरी होती. लेण्यापर्यंत पोहचण्यासाठी अजीबात वाट नव्हती आणि उतार पण खूप जास्त होता. जरा मागे जाऊन योग्य वाट शोधावी असा विचार थोडावेळ डोक्यात आला, पण अशावेळी मी डोक्याचं अजीबात ऐकत नाही आणि मनाला लगामपण लावत नाही. मग काय?... उतारावरच्या रानात आम्ही दोघांनी उडी घेतली. झपाटल्या सारखे रान तुडवत उतरायला लागलो. पाठपीशवी, शर्ट सारखे काट्यात अडकत होते... अंग काट्यांनी ओरबाडुन निघालं... पण न थाबंता थेट लेण्याच्या जवळ पोहचलो आणि ओढ्यात आडवे झालो. ओढ्याच्या गार पाण्यानं सारा थकवा दूर केला. मग थोडं चढल्यावर लेण्यात प्रवेश केला.<br /><br />इतके श्रम केल्यावर असं सुंदर शील्प बघण्यातली मजा वेगळीच; टमटमने इथे आलो असतो तर हे सुख नसतं मिळालं. <br />२००० वर्षांपूर्वी काही लोकांनी निर्माण केलेली कलाकृती आपण आज प्रत्यक्ष बघतोय, ह्यावर थोडावेळ विश्वासच बसत नव्हता. एखाद्या निर्जीव कातळातून असं सुंदर, चिरंतन शील्प कोरणाऱ्या लोंकाच्या प्रतीभे समोर नतमस्तक होण्याशिवाय दुसरा पर्यायचं उरत नाही.&nbsp; हे सौंदर्य शब्दामधे मी वर्णनच करु शकत नाही. <br /><br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/StLP66zUSkI/AAAAAAAABk0/ZFaNSlEbNy4/s400/bedse%20094.jpg" /><br /><br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_2HkThZVPTto/StLPXUEkArI/AAAAAAAABks/aYawO8Plaq0/s400/bedse%20092.jpg" /><br /><br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/StLOxFj48uI/AAAAAAAABkQ/I0NeNmYp-_k/s400/bedse%20054.jpg" /><br /><br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/StLOxYazXgI/AAAAAAAABkY/E_lqCM-pWVE/s400/bedse%20062.jpg" /><br /><br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/StLOxf76EiI/AAAAAAAABkU/KxW2OAVmfsI/s400/bedse%20061.jpg" /><br /><br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/StLOVQPilhI/AAAAAAAABkE/WHAk6zF7FjA/s400/bedse%20046.jpg" /><br /><br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_2HkThZVPTto/StLOxCtpJwI/AAAAAAAABkM/WztgzPI-Qpk/s400/bedse%20050.jpg" /><br /><br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_2HkThZVPTto/StLOxJ_FijI/AAAAAAAABkI/drFygOs7WqM/s400/bedse%20047.jpg" /><br /><br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/StLPWy7Q7aI/AAAAAAAABkc/qzGi-T1M6Lw/s400/bedse%20063.jpg" /><br /><br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_2HkThZVPTto/StLP7Arh0FI/AAAAAAAABk8/3TqvmB3JX1o/s400/bedse%20115.jpg" /><br /><br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/StLPXHGODgI/AAAAAAAABkg/lMbA-9_cnHo/s400/bedse%20068.jpg" /><br /><br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/StLPXOlLmyI/AAAAAAAABkk/sBGS8Mvd7FI/s400/bedse%20071.jpg" /><br /><br />भारावून बराच वेळ लेणी बघीतली. तोपर्यंत लेण्यांची देखरेख करणारे सदुकाका आले. त्यांच्या सोबत घरुन आणलेलं खाऊन घेतलं. <br />मी विचारलं,"लेणी बघण्यासाठी थोडं तीकीट का ठेवत नाही? भाजे आणि कार्ल्याला तर आहे"<br />"कोणी येतच नाही इथे, मग तीकीट ठेऊन काय फायदा?"<br />खरंतर ही लेणी फार सुंदर आहेत, पण भाजे आणि कार्ल्याच्या मानानं जरा आडवाटेला असल्यामुळे फारसं कुणी येत नाही. <br />अतीशय थोडकं मानधन सदुकाकाला दिलं आणि लेण्याच्या वर चढून भातराशीच्या दिशेने चालायला लागलो.&nbsp; एका दगडावर प्रसादला साप दिसला. फारच निवांत होता, जवळ गेलोतरी त्याने पळायची घाई नाही केली.<br /><br />(Gunther's racer)<br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/StNoWQR0wSI/AAAAAAAABnc/1T22KaobIjE/s400/saap.JPG" /><br /><br />वाट सापडत नव्हती, पण साधारण कल्पना असल्यामुळे&nbsp; गवतातुन&nbsp; वाट काढत चालत होतो.&nbsp; थोड्याच वेळात डोंगराच्या कड्यावर पोचलो आणि तळ न्याहाळू लागलो. पवनेच्या दोन काठावर तिकोना आणि तुंग, पवनेच्या पाण्यात पाय सोडून निवांत बसले होते.<br /><br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/StLP7Zgr3CI/AAAAAAAABlE/9lS5WOpjlLA/s400/bedse%20122.jpg" /><br /><br />आता उजव्या हाताला वळलो आणि पुन्हा जंगलात घुसलो.&nbsp; मला ओल्या रानाचा वास खूप आवडतो. कोवळ्या गवताचा, फुलांचा, झाडांवरच्या फळांचा, कुजणाऱ्या पानांचा मिळून वेगळाच सुगंध तयार होतो. हा सुगंध आला की फार प्रसन्न वाटतं मला. <br /><br />जंगलातून बाहेर पडलो तेव्हा उजव्या हाताला भातराशीचा डोंगर होता आणि समोर लोहगड आणि विसापूर.<br /><br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/StLQTnMwn6I/AAAAAAAABlI/6ajl11SMuss/s400/bedse%20129.jpg" /><br /><br />अजूनपण वाट सापडत नव्हती. सकाळ पासून चालून-चालून प्रसाद जरा कंटाळला होता.<br />म्हणाला,"तुला वाट माहिती नव्हती तर कश्याला आणलसं इथे?"<br />मी म्हणालो,"अरे, वाट तर मला कधीच माहिती नसते...&nbsp; तु कंटाळू&nbsp; नकोस... मस्त चालत रहा... "<br /><br />थोडावेळ धडपडल्यावर जरा मळलेल्या वाटेला लागलो. सुमारे अर्धा तास चालल्यावर एक धनगरपाडा लागला. धनगरपाड्याचं नाव मालेगाव.&nbsp; गावातली लहान मुलं टायर सोबत खेळत होती. मला लहानपणची आठवण झाली... तेव्हा सायकलच्या दुकानतून वापरात नसलेला टायर घेऊन गावभर आम्ही हुंदडायचो... घरी आल्यावर टायर बघीतल्यावर आई ओरडते म्हणून घरात घुसायच्या आधी पडवीच्या छतावर टायर लपवून ठेवायचो... मजा होती तेव्हा... <br /><br />धनगरपाड्यातून विसापूरच्या पायथ्याशी असलेल्या पाटण गावात जायला मळलेली वाट आहे.&nbsp; दिवसभर भरपूर पायपीट झाली होती, म्हणून भातराशीचा डोंगर न चढता पाटणला उतरायचं ठरवून टाकलं. अर्ध्या तासात पाटण आणि मग अजून पाव तास चालल्यावर मळवलीच्या रेल्वे स्टेशनला पोहचलो. लोकल मधे बसलो आणि पुण्याच्या दिशेने प्रवास सुरु केला. लोकलच्या खिडकीतून भातरशीचा डोंगर,&nbsp; दिवसभर भटकत होतो ती डोंगररांग बघीतल्यावर फार समाधान वाटलं.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1166632498188311762-2964319250414473466?l=murkhanand.blogspot.com' alt='' /></div>मुर्खानंदhttp://www.blogger.com/profile/10005108320401030765noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-1166632498188311762.post-55563522325667453422009-10-07T06:36:00.000-07:002009-10-22T02:31:58.542-07:00"येत्या विकऐंडला कुलंगला जायचा बेत आहे... येतोस का?" असा राहुलदादाचा SMS आला...<br /><br />खूप दिवसांपासून मला कुलंगला जायच होतं... कळसुबाईच्या कुशीत अलंग, मदन आणि कुलंग विसावले आहेत... इगतपुरीच्या परिसरात अजीबात भटकलो नव्हतो... तिकडच्या डोंगररांगा जरा वेगळ्याच आहेत... आकाश सुद्धा ठेंगण वाटावं असे उंच डोंगर आहेत... <br /><br />मग शुक्रवारचं काम संपवून मी बदलापुरला राहुलदादा कडे पोचलो... रात्री सगळी तयारी करुन झोपी गेलो... पहाटे ५.४६ च्या लोकलने कल्याणला पोचलो आणि मग कसाऱ्याला जाणाऱ्या लोकलमधे चढलो... राहूलदादा, अरुण सर, निलीमा मँडम, अवळे सर आणि मी असे आम्ही पाचजण कुलंगला चाललो होतो... <br /><br />कसाऱ्याला वडापाव-चहा घेतला आणि जीप ठरवून काळुस्त्याला पोचलो. गावकऱ्यां सोबत थोड्या गप्पागोष्टी झाल्यावर कुलंगवाडीच्या (कुरुंगवाडी) वाटेवर चालायला सुरुवात केली. शेताच्या बांधावरुन ही वाट जात होती. दूरवर एका डोंगराच्या मागून कुलंग आणि त्याचा धाकटा भाऊ - छोटा-कुलंग मान वर काढून आमच्याकडे बघत होते. कुलंगवाडीहून दळणासाठी काळुस्त्याला चाललेले काही गावकरी वाटेत भेटले. त्यांच्या मते, "आम्ही काळुस्त्याला न येता, आंबेवाडीला जायला हवं होतं" कारण ते जवळ पडलं असतं, पण भटकायला निघाल्यावर जवळ-दूरचा सवालच नव्हता.<br /><br />ह्यावर्षी पाऊस कमी झाल्यामुळे भाताची शेतं जरा वाळली होती; रोपं जरा पिवळी पडली होती. शेताच्या कुंपणावर घाणेरी फुलली होती. दीड तास चालल्यावर कुलंगवाडीच्या पठारावर पोचलो. समोर छोटा-कुलंग पासून सुरु झालेली डोगंररांग डाव्या हाताला दूरवर कळसुबाई पर्यंत पसरली होती. अंगा-पिंडानं धष्टपुष्ट असलेला कुलंग अगदी उठून दिसत होता. <br /><br />(उजवी कडून दुसरा डोंगर म्हणजे कुलंग)<br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SrxHu9h07RI/AAAAAAAABes/CMBt4mjbLfI/s400/kulang_014.JPG" /><br /><br />हिरव्यागार पठारावर नागमोडी वळणं घेत जाणाऱ्या पायवाटेवरुन आम्ही पुढे सरकत होतो. दुपारच्या उन्हाचे चटके आता जाणवत होते. थोडावेळ आराम करण्यासाठी एका ओढ्याकाठी विसावलो. थोडंफार खाल्लं, पाण्याच्या बाटल्या भरुन घेतल्या आणि कुलंगच्या दिशेने चालायला लागलो.&nbsp; <br />पठार सोनकीच्या फुलांनी बहरलं होतं. बाळाला जशी आईची ओढ असते, अगदी तशीच सोनकीला उन्हाची ओढ असते. दुपारच्या उन्हात सोनकीचं सौंदर्य जास्तच खुलून दिसतं. सोनकीला 'सोनावळी' असं सुद्धा नाव आहे. <br /><br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SrxJH11DZZI/AAAAAAAABf0/ClRNBdq7bCQ/s400/sonaki.jpg" /><br /><br />गळ्यातली घंटा वाजवत, पठावरचं कोवळं, लुसलुशीत गवत खात गुरं भटकत होती आणि त्यांचा गुराखी एका झाडाच्या सावलीत हाताची उशी करुन निवांत पहूडला होता. काय ते सुख!!! मन संतुष्ट असेल तर उपाशी पोटी सुद्धा छान झोप लागते. <br /><br />पठारावर अनेक पायवाटा फुटल्या होत्या. आता पायवाटेकडे जास्त लक्ष न देता, कुलंग आणि मदन मधल्या खिंडीच्या दिशेने सुटलो. दुपारी १.३० च्या सुमारास एका ओढ्यात जेवणासाठी थांबलो. वाहत्या पाण्याचा खळखळाट ऐकत, ओढ्यामधल्या दगडावर बसून जेवायला (ठेपले, छुंदा आणि लाडू) सुरुवात केली. तहान लागली की बसल्या जागीच जरा वाकून ओढ्यातलं पाणी प्यायचो. जेवणा नतंर थोडावेळ आराम केला आणि पुन्हा चालायला लागलो. <br /><br />(मी...)<br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SrxJH7FlWEI/AAAAAAAABf4/MCGJ8s_Z9po/s400/kulang_pashya.jpg" /><br /><br />खूप जंगलतोड झाल्यामुळे पावसानंतर सुद्धा जंगल जरा विरळच भासत होतं. जंगलात गुरांच्या वाटा, लाकुडतोड्यांच्या वाटा आणि गडावर जाणाऱ्या वाटांच जाळं पसरल होतं. ह्या गोंधळात आम्ही वाट चुकलो आणि कुलंगच्या ऐवजी मदनच्या वाटेने बरच चढलो. चढत असताना, "आपण वाट चुकलोय... जरा खालूनच उजवीकडे वळायला हवं होतं..." असं सारखं राहुलदादा सांगत होता. आम्ही धरलेली वाट एका लहानश्या धबधब्यात संपली. मग मागे वळलो आणि बरच खाली गेल्यावर उजवीकडे कुलंगच्या दिशेने जाणारी वाट सापडली. ही वाट ओढा पार करुन कुलंगकडे जाते आणि ओढ्याला पाणी असल्यामुळे मगाशी वर चढत असताना ह्या वाटेचा अंदाज नाही आला. ओढ्यातल्या पाण्याने जरा ताजेतवाने झालो आणि कुलंगच्या वाटेला लागलो तेव्हा ३.३० वाजले होते. थोड्याच वेळात वरच्या पठारावर पोचलो. समोर मदनगड आणि त्याचं नेढं लक्ष वेधून घेत होते. <br /><br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SrxIM7l-IXI/AAAAAAAABe8/4804oJvahHQ/s400/kulang_046.JPG" /><br /><br />मदनगड मागे आणि कुलंग डाव्या हाताला ठेवून आडवं चालायला लागलो. अर्ध्या तासात, कुलंगवर चढणारी धार लागली.&nbsp; धारे वरुन चढायला सुरुवात केली. खूप तीव्र चढ होता आणि धारेवर कारवीचं जंगल माजलं होतं. दीड माणूस उंच कारवी आणि बांबूमुळे पायवाट पूर्णपणे झाकली होती. पावसानंतर गडावर जाणारे आम्हीच पहिले होतो. मग एका सुकलेल्या कारवीचा बुंधा उपटला आणि त्याने कारवीचं जंगल झोडपत वाट शोधत झपाझप चढायला लागलो. घामाने संपूर्ण न्हाऊन निघालो होतो. दमलो की काही क्षण थांबायचो आणि मग परत कारवी झोडपत चढायचो. तासभर चढल्या नंतर, जरा अवघड कातळ-टप्प्याच्या पायथ्याशी जरा विसावलो.<br /><br />(शेवाळं असलेला भाग फोटोत नाही आला...)<br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SrxIm1H3jYI/AAAAAAAABfE/Cg6jG_7BMyg/s400/kulang_050.JPG" /><br /><br />पावसामुळे शेवाळं साचलं होतं आणि पाठीवर अवजड पीशव्या घेऊन कातळ-टप्पा पार करणं जरा अवघड वाटत होतं. घसरण्याचा सवालच नव्हता कारण घसरलो तर गेलो ह्यात काही शंकाच नव्हती. तितक्यात निलीमा मँडमला एक भन्नाट युक्ती सुचली. आम्ही जवळ असलेले कापडी रुमाल शेवाळ असलेल्या ठीकाणी टाकले आणि त्यावरुन चालत तो टप्पा पार केला. सगळ्यात शेवटी एक-एक रुमाल उचलत मी तो टप्पा पार केला. आता पुढची वाट पण जरा बिकटच होती. नीट लक्ष देत चढत होतो. कातळात खणलेल्या उभ्या पायऱ्या चढून गडावर पोचलो तेव्हा संध्याकाळचे ६.१५ वाजले होते. गड दाट धुक्यात बुडाला होता. गडावर प्रवेश केल्यावर उजव्या हाताला हाकेच्या अंतरावर गुहा आहे. दगड फेकून, जरा आवाज करुन गुहेची नीट पडताळणी केली. गुहेच्या एका भागात पाणी साठलं होतं आणि उरलेल्या भागात जरा ओलावा होता. ओलावा असलेल्या भागात सगळं सामान पसरलं. आम्ही गडावरच्या टाक्यातून पाणी आणे पर्यंत, अरुण सरांनी गँस पेटवून सूप तयार केलं. दिवसभराच्या मेहनती नंतर गडावरच्या गारव्यात गरम-गरम सूप पिण्या सारखं दूसरं सूख नाही. त्यानंतर सगळेजण रात्रीच्या जेवणाच्या तयारीला लागले. व्हेज-पुलाव, पापड आणि आंबा-बर्फी असा जेवणाचा बेत होता. जेवण आटपून, अंथरुण-पांघरुण पसरुन झोपायला रात्रीचे १० वाजले. दिवसभर खूप दमछाक झाली असल्यामुळे नीटशी झोप लागली नाही. मधेच उठून टॉर्च लावला तर एक भला मोठ्ठा खेकडा राहुलदादाच्या उश्याशी बसला होता. <br /><br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SrxHu0l4RmI/AAAAAAAABeo/1M0zgqvKH9c/s400/khekada.jpg" /><br /><br />त्याला फास लावून पकडला आणि गुहेच्या बाहेर सोडून दिला. परत जरा वेळ अंथरुणावर पडून राहिलो. झोप काही लागत नव्हती, मग मी पहाटे ५.३० ला उठून गुहेच्या वर जाऊन सुर्योदयाची वाट बघत बसलो. गार वाऱ्यामुळे खूप थंडी पडली होती. पहाटेच्या मंद तांबड्या प्रकाशात डोंगर सुद्धा झोपी गेल्या सारखे भासत होते.<br /><br />(मदन, अलंग आणि कुलंग)<br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SrxIm2vW4uI/AAAAAAAABfM/duD6OP9hVHI/s400/kulang_057.JPG" /><br /><br />थोड्याच वेळात तांबडं-केशरी सुर्यबिंब कळसुबाईच्या मागून वर आलं आणि कोवळं उन्ह खाली झिरपू लागलं. कोवळ्या उन्हाचा स्पर्श होताच पक्ष्यांना जाग आली आणि खालचं जंगल जिवंत झालं. डोंगर सुद्धा कोवळ्या उन्हात न्हाऊन ताजे टवटवीत झाले. भान हरपून मी सृष्टीच चैतन्य अनुभवत होतो. अशा काही क्षणांनीच आपलं आयुष्य सजलेलं असतं. <br /><br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SrxIm2V5eaI/AAAAAAAABfQ/bSEqFz4p1n4/s400/kulang_062.JPG" /><br /><br />सकाळच्या नाष्त्याला नूडल्सचा उपमा आणि चहा होता. ते आटपून गडावर भटकायला निघालो. सारा गड वेगवेगळी फुलं माळून नटला होता. सोनकी, तेरडा, निसूर्डी, नभाळी, पांडा, श्वेतांबरा आणि असंख्य फुलांनी गड सजला होता. सोबत अवळे सर असल्यामुळे प्रत्येक फुलाबद्दल छान माहिती मिळत होती; वेगवेगळ्या फुलांची नावं त्यांच्यामुळेच कळाली.<br /><br />(काळी निसूर्डी)<br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SrxHuh_W13I/AAAAAAAABek/tiT0IcAB4a0/s400/kali_nisurdi.JPG" /><br /><br />(नभाळी)<br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SrxHugqmG1I/AAAAAAAABec/VZuuh_mCaFU/s400/cats_ear.jpg" /><br /><br />(पांडा)<br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SrxI6qpYvSI/AAAAAAAABfs/7f6t32oN6Xc/s400/panda.jpg" /><br /><br />(श्वेतांबरा)<br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SrxJHY5dF7I/AAAAAAAABfw/EG5HarHIZEU/s400/shwetaambara.JPG" /><br /><br />(पान-तेरडा)<br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SrxILT4_ZvI/AAAAAAAABe4/sW5YurgG57E/s400/kulang_038.JPG" /><br /><br />(शेपुट हबेनारीया... ground orchid)<br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SrxIIVKhJ-I/AAAAAAAABew/PhNcugXT6MU/s400/kulang_021.JPG" /><br /><br />हिरव्यागार रंगात सजलेला छोटा-कुलंग फारच छान दिसत होता. आज पर्यंत छोटा-कुलंगवर कोणा माणसाचे पाय पडले नाहीत. "एखाद्या डोंगरावर आजपर्यंत माणूस पोचलाच नाही" हे ऐकायला जरा विचीत्रच वाटतं ना?... <br />कुलंग वरुन तळकोकणात थेट १४०० मीटर खाली डोकावता येतं. इगतपुरीच्या परिसरातले जवळ-जवळ सगळेच डोंगर कुलंगच्या माथ्यावरुन ओळखता येतात.&nbsp; गडावर फारसं बांधकाम नाही, पण कातळात खणलेली अनेक पाण्याची टाकी आहेत. <br /><br />(नागाच्या फण्या सारखा आकाशात घुसलेला छोटा-कुलंग )<br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SrxInGWDONI/AAAAAAAABfU/pWD3bYuP-rw/s400/kulang_081.JPG" /><br /><br />दुपारच्या जेवणाला अरुण सरांनी चायनीज राईस बनवला होता. सोबत सोया सॉस, टोमँटो सॉस आणि चायनीज जेवणाकरता लागणारे सगळे जिन्नस होते. पोटाचे इतके लाड तर घरी सुद्धा होत नाहीत. जेवणा नंतर थोडावेळ गप्पागोष्टी झाल्या, चहा झाला आणि परत हुंदडायला निघालो. कातळात खणलेल्या नितळ पाण्याच्या टाक्या जवळ बसून, बराच वेळ खालचं कोकण न्याहाळलं. संध्याकाळ होताहोता धुकं पडायला सुरुवात झाली. धुक्यामुळे सुर्यास्त दिसला नाही, पण धुकं जरा विरळ झालं की काळ्या ढगांमधून पाझरणाऱ्या संधीप्रकाशामुळे सारा आसमंत सोनेरी भासत होता. भटकून गुहेत पोचलो तेव्हा अंधारलं होतं. मस्त पालक-कॉर्न सूपचा आस्वाद घेत गुहेच्यावर बराच वेळ बसून राहिलो. आता धुकं अजीबात नव्हतं... एक-एक करत कोकणातले दिवे पेटत होते आणि वर आकाशात चांदण्या लुकलुकत होत्या. दोन दिवसापूर्वीच अमावस्या झाली होती, त्यामुळे काळ्या आकाशात चांदण्या जास्तच उठून दिसत होत्या. आजुबाजूला गुडूप काळोख आणि वर-खाली टिमटीमणारा प्रकाश असा वेगळाच अनुभव होता तो.<br /><br />भात, आमटी आणि बटाट्याची भाजी असं रात्रीच जेवण होतं. जेवण उरकून लवकरच झोपी गेलो. आज फारच वेगळा दिवस जगलो. कसलीच घाई नव्हती; चिंता नव्हती... केवळ स्वच्छंदपणा, निवांतपणा होता. आज रात्री मस्त झोप लागली. पहाटे लवकर उठून परत सुर्योदयाची वाट बघत बसलो. कितीही वेळा सुर्योदय पाहिला तरी दरवेळेस तो वेगळाच जाणवतो. उजेडल्यावर कुलंग आणि आजुबाजूचे डोंगर ढगाच्या सागरातून मान वर काढून एकमेकांकडे बघत होते.<br /><br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SrxI6CrOCcI/AAAAAAAABfg/jqo3tHTBoKM/s400/kulang_112.JPG" /><br /><br />चहा आणि फोडणीचा भात खाल्ला आणि निघण्याच्या तयारीला लागलो. गुहा होती तशी स्वच्छ केली, केलेला कचरा पिशवीत भरुन सोबत घेतला आणि सकाळी ८.३० ला उतरायला सुरुवात केली.<br /><br />(ह्या गुहेत २ दिवस राहिलो...)<br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SrxI6OEtGYI/AAAAAAAABfk/lEy_8rK5E4s/s400/kulang_120.JPG" /><br /><br />चढण्यापेक्षा उतरणं नेहमीच अवघड असतं, त्यामुळे जपूनच उतरत होतो. अवघड कातळ-टप्पा पार केल्यावर जरावेळ आराम केला. आता कारवीच्या जंगलातून उतरताना सारखं घसरायला होत होतं. उतार संपल्यावर जरा निवांतच चालत कुलंगवाडीच्या पठारावर पोचलो. <br /><br />(उतरताना काढलेला कुलंगचा फोटो...)<br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SrxI6bKUwQI/AAAAAAAABfo/4LKJZz-InoY/s400/kulang_122.JPG" /><br /><br />दुपारच्या उन्हामुळे खूप दमायला होत होतं. थोडावेळ थांबलो आणि सोबत असलेलं खावून घेतलं. परत काळुस्त्याच्या वाटेला लागलो. बरेच गावकरी लाकडाची अवजड ओझी घेऊन काळुस्त्याला चालले होते. त्यांच्याशी बोलल्यावर कळालं, की आता काही दिवसात काळुस्त्याला धरण बांधणार आहेत; पावसाचं पाणी साठवून ठेवायला. म्हणजे काही महिन्यानंतर काळूस्त्याहून कुलंगला जाता येणार नाही. आंबेवाडी वरुन मात्र जाता येईल. भर उन्हात चालत सुमारे ४.३० वाजता आम्ही काळुस्त्याला पोचलो. पोचल्यावर काही क्षणातच आभाळ भरुन आलं आणि मुसळधार पाऊस कोसळायला लागला. "संपूर्ण पावसाळ्यात असा पाऊस पडला नाही", असं गावकऱ्याचं म्हणणं होतं. एक तास पाऊस कोसळत होता. पाऊस थांबल्यावर वातावरणात मस्त गारवा पसरला. <br /><br />टमटम ठरवली आणि घोटीच्या दिशेने निघालो. उन्हामुळे सुकलेली शेतं, आत्ताच्या पावसात पाणी पिऊन टवटवीत झाली होती. डोंगरावरून गढूळ पाण्याच्या धारा खाली कोसळत होत्या. अनपेक्षीत पणे पडलेल्या पावसामुळे सगळेच सुखावले होते. गेल्या तीन दिवसात जे काही अनुभवलं त्यामुळे सर्वजण खूप खूष होते. अर्ध्या तासात घोटीला पोचलो. मी घोटीला उतरुन सीन्नरला जाणाऱ्या ट्रक मधे बसलो. राहुलदादा, अरुण सर, निलीमा मँडम आणि अवळे सर त्याच टमटमने कसाऱ्याला निघाले. घोटी वरुन सीन्नरला जाणारा रस्ता फारच रमणीय आहे. एक तासात सीन्नरला पोचलो आणि पुण्याला जाणारी बस धरली. घरी पोचायला रात्रीचे १२ वाजले. <br /><br />गेल्या तीन दिवसात बरीच धडपड केली होती, पण जे काही अनुभवलं ते केवळ स्वप्न होतं. बऱ्याच नवीन लोकांशी ओळखी झाल्या, नवीन प्रदेश बघितला आणि सर्वात महत्वाचं म्हणजे तीन दिवस मनसोक्त भटकलो...<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1166632498188311762-5556352232566745342?l=murkhanand.blogspot.com' alt='' /></div>मुर्खानंदhttp://www.blogger.com/profile/10005108320401030765noreply@blogger.com7tag:blogger.com,1999:blog-1166632498188311762.post-24506855694749591522009-09-25T01:05:00.000-07:002009-10-22T02:37:40.645-07:00&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp; विमुक्त<br /><br />मी माझ्याच जगात मग्न आहे...<br />चाकोरीचे वस्त्र फेडलेला, मी नग्न आहे...<br /><br />ठरलेल्या चौकटी बाहेर जगण्याची ओढ आहे...<br />स्वताला पारखण्याची मला खोड आहे...<br /><br />उन्हात, पावसात, थंडीत भटकण्याचा छंद आहे...<br />संपूर्ण ऋतुचक्र मनसोक्त जगण्यात, मी धुंद आहे...<br /><br />माझ्या अंतरीची मला साद आहे...<br />आयुष्य माझे, खुळा नाद आहे...<br /><br />शहाण्यांच्या जगात, मी खुळा अलिप्त आहे...<br />बंधनांना निर्बंध घातलेला, मी विमुक्त आहे...<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1166632498188311762-2450685569474959152?l=murkhanand.blogspot.com' alt='' /></div>मुर्खानंदhttp://www.blogger.com/profile/10005108320401030765noreply@blogger.com7tag:blogger.com,1999:blog-1166632498188311762.post-62362613257165190502009-09-22T01:59:00.000-07:002009-10-22T02:40:07.330-07:00आमच्या घरचा गणपती<br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SptQtGTR8nI/AAAAAAAABQA/0itrJpl9wQg/s400/ganpati_011.JPG" /><br />आमच्या घरचा गणपती<br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SptRICAhwhI/AAAAAAAABQg/JB-u4NQQX6Q/s400/ganpati_094.JPG" /><br />सार्वजनीक गणपती (माझा आवडता)<br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SptQtpdam9I/AAAAAAAABQI/404Hm6bINP0/s400/ganpati_064.JPG" /><br />खूपच सुंदर मुर्ती आहे (एकदम जीवंत)<br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SptQtlSc0dI/AAAAAAAABQM/CmQMMTSFqkg/s400/ganpati_065.JPG" /><br />सार्वजनीक गणपती<br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SptRHwb29yI/AAAAAAAABQQ/IJLE32ty4E8/s400/ganpati_072.JPG" /><br />सार्वजनीक गणपती<br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SptRIA5NU_I/AAAAAAAABQY/nKjT6EAyyiw/s400/ganpati_082.JPG" /><br />सार्वजनीक गणपती<br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SptRILpciSI/AAAAAAAABQc/9jlc8u9dBp0/s400/ganpati_088.JPG" /><br />सार्वजनीक गणपती<br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SptRH_v4nPI/AAAAAAAABQU/v7gIpFc3Zkc/s400/ganpati_078.JPG" /><br />सार्वजनीक गणपती<br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SptQtcuiivI/AAAAAAAABQE/Q2k01CFJzbU/s400/ganpati_060.JPG" /><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1166632498188311762-6236261325716519050?l=murkhanand.blogspot.com' alt='' /></div>मुर्खानंदhttp://www.blogger.com/profile/10005108320401030765noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-1166632498188311762.post-36276097233728655712009-09-12T22:51:00.000-07:002009-10-22T02:36:35.135-07:00पावसातली एक वाट...<br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SqyGoZ2aBeI/AAAAAAAABYk/YrFJLnTIyow/s400/chitrakala2.JPG" /><br />असंच काहीतरी...<br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SqyGoGA9hkI/AAAAAAAABYg/bpGhc6-m8Q8/s400/chitrakala1.JPG" /><br /><br />फुलपाखरु...<br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SqyGoc9uDQI/AAAAAAAABYo/Pmzm73c7lbc/s400/chitrakala5.jpg" /><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1166632498188311762-3627609723372865571?l=murkhanand.blogspot.com' alt='' /></div>मुर्खानंदhttp://www.blogger.com/profile/10005108320401030765noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-1166632498188311762.post-83190929403809716192009-09-11T06:14:00.000-07:002009-10-22T02:31:58.542-07:00"हँलो आई, मी पालीला आलोय... आता बल्लाळेश्वराचं दर्शन घेऊन भटकायला जाणार आहे" मी.<br />"अरे, पण तू तर साताऱ्याला जाणार होतास ना आज?" आई.<br />"हो, पण अजित आणि सरांचा आज भटकायला जायचा बेत होता... मग मला राहवलं नाही... उद्या जातो साताऱ्याला" मी.<br />"बर..." आई.<br />असं अचानकच अजित आणि सरांसोबत मी भटकायला निघालो. ठाणाळ्याहून वाघजाई घाटानं चढून तेलबैलाला पोचायचा बेत होता.<br />गर्दी नसल्यामुळे बल्लाळेश्वराचं दर्शन निवांत झालं. सकाळी पुण्याहून उपाशी पोटीच निघालो होतो, मग देवळा जवळच एका हॉटेल मधे खाऊन घेतलं. हॉटेल मधे चौकशी केल्यावर कळालं, की डायरेक्ट ठाणाळ्याला बस जात नाही. "पालीहून नाडसूरला जा आणि तिथून २-३ कि.मी. चालून ठाणाळ्याला पोहचा" असं हॉटेलवाल्याने सुचवलं. भर पावसात भिजतच आम्ही बस-स्टँडच्या दिशेने चालायला लागलो. सरसगडाच्या पायथ्याशीच पाली वसलंय, त्यामुळे बस-स्टँडला जाताना पावसात ओलाचिंब भिजलेला हिरवागार सरसगड लक्ष वेधून घेत होता. नाडसूरला जाणारी बस दुपारी १.१५ ला सुटेल अशी माहिती बस-स्टँडवर मिळाली. इतक्या उशीरा ठाणाळ्याला पोचलो तर ठरल्या प्रमाणे काहीच होणार नव्हतं, म्हणून टमटम ठरवली आणि ठाणाळ्याच्या दिशेने प्रवास सुरु केला. पाऊस चांगलाच कोसळत होता. रस्त्याच्या दोन्ही बाजूला, पावसामुळे सुखावलेली भाताची रोपं वाऱ्यावर डुलत होती. समोर दूरवर तेलबैलाच्या भिंती धुक्यामुळे अस्पष्ट दिसत होत्या आणि डोंगरावरुन असंख्य धबधबे तळकोकणात उडी घेत होते. दुपारी १२ च्या सुमारास आम्ही ठाणाळ्याला पोचलो तेव्हा पावसाचा जोर जरा कमी झाला होता. "ठाणाळे लेणी बघायची आहेत, तर वाट जरा दाखवा" असं गावात विचारल्यावर ५-६ बायका एकदम अंगावरच आल्या...<br />"एवढ्या पावसात कसली लेणी बघताय?" पहिली म्हणाली.<br />"गेले दोन दिवस खूप पाऊस पडतोय... ओढ्याला मरणाचं पाणी आहे... ओढा पार नाही करता येणार... घरी जा परत..." दुसरी.<br />अजून काही विचारलं तर ह्या काय आपल्याला पुढे जाऊ देणार नाहीत, हे आम्ही ओळखलं आणि गुपचूप गावाच्या मागे जाणारी वाट धरली. नसतं धाडस करायचं नाही असं सरांनी मला आधीच बजावलं होतं.<br />गावाच्या मागे पोचल्यावर पाण्याचा आवाज येऊ लागला. इतक्या दूरवर एवढा आवाज येतोय म्हणजे ओढ्याला भरपूर पाणी असणार ह्यात काही शंका नव्हती. थोड्याच वेळात ओढ्याच्या काठावर पोचलो... ओढा कसला?... नदीच ती!... केवढं ते पाणी आणि केवढा तो पाण्याचा जोर?... आवाजानं तर अजूनच धडकी भरत होती...<br />(फोटो मधे ओढ्याचा निम्माच भाग दिसतोय...)<br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SqXdjtaLn_I/AAAAAAAABU0/X47ikcx_emQ/s400/telbailla_003.JPG" /><br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SqXdjrwumSI/AAAAAAAABU4/DhIF_98eeRg/s400/telbailla_004.JPG" /><br />गावातल्या बायका म्हणाल्या ते खरं होतं, ओढा पार करणं अवघड होतं. पाण्याचा जोर आणि खोली कमी असेल अशी जागा शोधण्यासाठी ओढ्याच्या काठाने चालायला सुरुवात केली. दाट झाडीतून वाकून गुरांच्या वाटेवरुन पुढे सरकत होतो. वाटेवर सुद्धा भरपूर पाणी वाहत होतं आणि त्यात असंख्य खेकडे धडपडत होते. बरंच पुढे गेलो, पण मोक्याची जागा काही सापडेना... कुठे पाण्याचा जोरच जास्त होता तर कुठे खोली. अजून जरा पुढे जाऊन बघावं म्हंटल तर अजीबातच वाट नव्हती आणि पुढून ओढ्याच्या पात्रात उतरणं फारच अवघड होतं कारण दरीची खोली वाढली होती. अर्धा तास चालल्यावर मागे फिरलो आणि परत मोक्याची जागा शोधायला लागलो. एका जागी ओढ्याचं पात्र जरा पसरट होतं, अंदाजे ५० फुट... इथूनच जमेल असं आम्हाला वाटलं आणि आम्ही ओढ्यात उतरलो... कमरे पर्यंत पाणी होतं, पण जोर खूप जास्त नव्हता आणि अधे-मधे धरायला झाडं किंवा खडक होतेच... नीट तोल सावरत आडवं पुढे सरकता येत होतं... विरळाच रोमांच अनुभवत पलीकडच्या काठावर पोचलो...<br />वा! जमलं शेवटी... वाटलं होतं त्यापेक्षा सोपं निघालं... सगळे एकदम खूष होते... इतकावेळ ओढा पार करायच्या नादात आजुबाजूच्या निसर्ग सौंदर्याकडे लक्षच गेलं नाही... सारा सभोवताल धुक्यात बुडाला होता... सगळ कसं पावसात ओलचिंब भिजलं होतं... सारा परिसर स्वच्छ आणि नितळ झाला होता...<br />आता ओढा पार केला होता, पण पुढची वाट सापडत नव्हती... लेणी कुठे आहेत ह्याचा थोडा अंदाज होता, मग त्या दिशेने चालायला लागलो... बरेच लहान-मोठे ओढे पार करत पुढे सरकत होतो...<br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SqXdjzM9DCI/AAAAAAAABU8/EhORBRDGK5o/s400/telbailla_006.JPG" /><br />अजून जरा पुढे गेल्या वर पुन्हा ओढा लागला... जरा वरच्या बाजूला पाहिलं तर दाट जंगलात, झाडीमधून धबधबा पडत होता... झाडांचे शेंडे हलक्या धुक्यात लपले होते... मधूनच एखादा बगळा धबधब्यावरुन उडत होता... केवढा भव्य देखावा तो!... किंगकाँग सिनेमातल्या देखाव्यांची आठवण झाली... गर्द हिरवीगार झाडी, पांढरं-शुभ्र पाणी, पोपटी गवताचा गालिचा, हलकं धुकं आणि एकांत... अगदी अवाक् होऊन बराच वेळ सभोवतालचा परिसर न्याहाळत राहिलो...<br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SqXdj9WumxI/AAAAAAAABVA/NsbgOBQ5DJM/s400/telbailla_009.JPG" /><br />का कोणास ठाऊक, पण आम्ही हा ओढा पार न करता, होतो त्या काठानेच वर चढायला लागलो... जंगल अजूनच दाट झालं... जमीनीवर पिकल्या पानांचा थर साचला होता... लेण्यांचा काहीच पत्ता नव्हता... जरा धुकं कमी झाल्यावर जाणवलं, की समोरच्या टेकाडावर चढलो तर जरा अंदाज येईल... वर पोचलो... तरी लेण्यांचा काही अंदाज येईना, पण तेलबैलाचं पठार आणि आमच्या मधे खोल दरी आहे आणि इथून वाट नाही हे स्पष्ट झालं... तेलबैलाच्या पठारावरुन डोंगराची एक रांग दूरवर डाव्या हाताला उतरत होती... त्या रांगेवरुनच तेलबैलाला पोचायच असं आम्ही ठरवलं... दुपारचे २.३० वाजले होते, वाट सापडत नव्हती आणि भरपूर चढायचं होतं, म्हणून लेण्यांचा नाद सोडला आणि तेलबैलाच्या पठारावरुन जंगलात उतरणाऱ्या धारेच्या दिशेने चालायला लागलो... अर्धा तास चालल्यावर जेवणासाठी थांबलो... ब्रेड-श्रीखंड खाल्लं... अजून वाट सापडली नव्हतीच, त्यामूळे कदाचीत आजची रात्र इथे जंगलातच घालवावी लागेल अशी लक्षणं दिसू लागली... त्यासाठी तिघांची मनापासून तयारी होती... पावसाचा जोर परत वाढला होता... थोड्याच वेळात धडपडत धारेच्या पायथ्याशी पोचलो आणि चढायला सुरुवात केली... अर्धा तास चढल्यावर लहानसं पठार लागलं... ह्या पठारावरुन कोकणाकडे पाहिलं तर... जणू आभाळच धरणीला टेकलं होतं...<br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SqXd3bdp-AI/AAAAAAAABVM/TYMUUXIViVM/s400/telbailla_015.JPG" /><br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SqXdkPwrgiI/AAAAAAAABVE/eBBsdyj_pQY/s400/telbailla_014.JPG" /><br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SqXd3kxmUHI/AAAAAAAABVQ/Hv_AKJB13Hs/s400/telbailla_017.JPG" /><br />पठारावरुन पुसटशी वाट वर जात होती... संपूर्ण दिवसात पहिल्यांदाच जरा नीट वाटेवर चालायला सुरुवात केली... आता, आज तेलबैलाला पोचणार ह्याची खात्री होती, पण पोचायला उशीर होणार होता आणि इतक्या उशीरा तेलबैलाहून लोणावळ्याला जायला काही वाहन मिळण्याची शक्यता नव्हती... शक्यतो सरांना आजच घरी पोचायचं होतं... पठाराच्या टोकावरुन मोबाईला रेंज मिळाली, मग सरांनी त्यांच्या एका मित्राला पुण्याहून कार घेऊन सालतर खिंडीत बोलावलं... त्याला खिंडीत पोचायला संध्याकाळचे ७.३० वाजणार होते; तोपर्यंत आम्ही सुद्धा खिंडीत पोचणार होतो... <br />आता जरा निंवातच चढत होतो... पक्ष्यांचा चिवचीवाट आणि गवतफुलं आता लक्ष वेधून घेत होते... होला (little brown dove), हळद्या (Golden oriole), मोर, वटवट्या (Prenia) असे बरेच पक्षी स्वच्छंदपणे बागडत होते... हिरव्यागार गवताच्या गालिचावर रंगीबेरंगी गवतफुलं जास्तच मनमोहक दिसत होती...<br /><br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SqXeJiPDIpI/AAAAAAAABVw/ZXAZs2sydoE/s400/telbailla_056.JPG" /><br />(गौरीचे हात...)<br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SqXeJccCqfI/AAAAAAAABVo/7rDuBN_n8CU/s400/telbailla_043.JPG" /><br />आता धारेवरुन दुसऱ्या बाजूचा डोंगर सुद्धा नजरेस पडत होता... असंख्य जलधारा डोंगरावरुन खालच्या जंगलात विलिन होत होत्या...<br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SqXd3r9yuEI/AAAAAAAABVc/xklrfF8QkSQ/s400/telbailla_029.JPG" /><br />ह्या वाटेवर फारशी ये-जा नसल्यामुळे वाट मळलेली नव्हती... आणि पावसात गवत वाढल्यामुळे अधून-मधून वाट नाहीशी व्हायची... जसजसे वर सरकत होतो, तसतसा चढ जास्तच तीव्र होत चालला होता... डोंगराच्या माथ्याच्या अगदी जवळ थोडीशी सपाटी लागली, मग थोडावेळ तीथे विसावलो...<br />(अगदी मागचा डोंगर म्हणजे सुधागड)<br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SqXeJSeLY6I/AAAAAAAABVk/rc6X8thq-Kg/s400/telbailla_037.JPG" /><br />इथून जे काही दिसत होतं, त्याचं वर्णन करणं शक्यच नाही... केवळ स्वर्गीय अनुभव... निसर्गाचं हे रुप बघूनच कोणा एकाला स्वर्गाची कल्पना सुचली असावी...<br />(धुक्यातून मान वर काढून डोकावणारा सरसगड)<br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SqXd3rZyuqI/AAAAAAAABVY/cXSurcOlyu4/s400/telbailla_028.JPG" /><br />थोडावेळ आराम करुन शेवटचा टप्पा चढून तेलबैला पठारावर पोचलो... तेलबैला आपली दोन शिंग वर करुन धुक्यामधे बसला होता...<br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SqXeJqjS6KI/AAAAAAAABVs/zL9qyf7YQu8/s400/telbailla_050.JPG" /><br />पठाराच्या टोकावर जाऊन खालची दरी न्याहळत बसलो... <br />(आज दिवसभर खालच्या जंगलात आम्ही भटकत होतो...)<br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SqXd3opjcXI/AAAAAAAABVU/GovGg4pRalQ/s400/telbailla_027.JPG" /><br />आज दिवस भरात जे काही पाहिलं, अनुभवलं ते एक स्वप्नच वाटत होतं... थोडा अभिमान, खूप आनंद आणि प्रचंड समाधान होतं... एकदम सुरुवातीला जो ओढा आम्ही पार केला होता, त्याचा आवाज इथपर्यंत येत होता... संध्याकाळचे ६.१५ वाजले होते... वेळेत खिंडीत पोचायचं असल्यामुळे तेलबैला गावाच्या दिशेने चालायला लागलो... एक आजोबा गुरं हाकत गावाकडं निघाले होते... त्यांच्या सोबत गप्पा मारत गावात पोचलो... इतक्या पावसात कोणी वाटाड्या सोबत न घेता ठाणाळ्यातून वर आलो, हे ऐकल्यावर आजोबा थक्कच झाले...<br />म्हणाले... "जिगर केलीत तुम्ही..."<br />त्यांनी मस्त गरम चहा पाजला... गावातल्या लोकांची माया वेगळीच असते... किती जिव्हाळ्यानं वागतात आणि क्षणात आपलसं करुन घेतात... त्यांचा निरोप घेऊन गावातून बाहेर पडलो तेव्हा अंधारलं होतं... एकदमच आभाळ फाटल्या सारखा पाऊस कोसळू लागला... काळाकुट्ट अंधार, जोराचा पाऊस ह्यामुळे दोन हातांवरच सुद्धा दिसत नव्हतं... अंदाज घेत चाचपडत चालत होतो... काळोखाला ठीगळं पाडत अनेक काजवे चमकत होते... सुमारे ८ वाजता खिंडीत पोचलो, पण कार काय आली नव्हती... तो वाटेत असेल; इथे त्याची वाट बघत बसण्या पेक्षा लोणावळ्याच्या दिशेने आम्ही चालायला लागलो... वेगळेच मंतरलेले क्षण अनुभवत रात्री ९ वाजता सालतर गावात पोचलो... थोड्याच वेळात सरांचा मित्र सुद्धा तिथे पोचला... इतक्या उशीरा ह्या रस्त्याला काळं कुत्र सुद्धा फिरकत नाही आणि अंबवणेच्या पुढचा सगळा रस्ता जरा कच्चाच आहे... शनीवारचं ऑफिस संपल्यावर, सरांचा मित्र एकटाच अशावेळी इथे आला होता आणि तेपण एकदम आवडीने... गाडीत बसलो आणि लोणावळ्याच्या रस्त्याला लागलो... भरपुर धुकं असल्यामुळे फारच सावकाश चाललो होतो... रात्री ११.३० वाजता पुण्यात घरी पोचलो... अंघोळ आणि जेवण आटपून झोपायला १ वाजला... <br />दुपारी १२ पासून रात्री ९ पर्यंत अगदी मोकाट भटकलो... दिवसभर मुसळधार पावसात मनसोक्त भिजलो... आज एका दिवसात अख्खा पावसाळा जगलो...<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1166632498188311762-8319092940380971619?l=murkhanand.blogspot.com' alt='' /></div>मुर्खानंदhttp://www.blogger.com/profile/10005108320401030765noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-1166632498188311762.post-1684411553849554642009-09-10T02:30:00.000-07:002009-10-22T02:31:58.542-07:00<p>माझा मित्र यशदीप साताऱ्याचा. त्यामुळं मी बऱ्याचदा साताऱ्याला जात असतो. साताऱ्याच्या आसपास भरपूर भटकून झालयं. अजिंक्यतारा, यवतेश्वर, कास, बामणोली, जरंडा, नांदगीरी (कल्याणगड), सूळपाणी, मेरुलींग, पाटेश्वर, माहुली असं बरचंस भटकलोय. पण कासची मजा वेगळीच. केवढं ते पठार!!! मस्त बेभान वारा असतो; आणि गर्दी, गोंधळ अजीबात नसल्यामुळं फारच निवांतपणा जाणवतो. पाऊस संपत आल्यावर बारीक-बारीक रंगीबेरंगी गवतफुलं बघतानातर जणू जमीनीवर रंगीत गालीछा अंथरल्या सारखं वाटतं. असंच एकदा कासच्या पठारावर असताना...</p> <p>यशदीप: पश्या... तुला माहिती आहे का?...<br />मी: काय?<br />यशदीप: अरे लोकं महाबळेश्वराहून इथ पर्यंत चालत येतात...<br />मी: कसं काय?...<br />यशदीप: कास आणि महाबळेश्वर एका डोंगररांगेनं जोडलेले आहेत...आणि पूर्वी ह्या डोंगररांगेच्या माथ्यावरुन घोड्यांचा वापर करुन लोकं ये-जा करायचे...<br />मी: सही रे... आपण पण जायचं का मग?...<br />यशदीप: जाऊत की...</p> <p>मग आँगस्टच्या एका वीकऐंडला पुणे - वाई - बलकवडी धरण - केट्स पाँईट - महाबळेश्वर - कास - सातारा असा बेत पक्का केला. शनीवारी लवकर उठून सगळं आवरुन वाईची बस धरली. सुमारे ९.३० ला वाईत पोचलो. मिसळपाव आणि चहा उरकून जीपनं बलकवडी धरणाच्या जरा आधी एका गावात उतरलो, तेव्हा ११.३० वाजले होते (गावाचं नाव वयगाव असावं बहुधा). हे गाव केट्स पाँईटच्या अगदी पायथ्याशीच आहे. गावतल्या एका आजीबाईनं वाटेला लावून दिल्यावर भर ऊन्हात हळू-हळू चढायला सुरुवात केली. जसजसं महाबळेश्वराकडं सरकत होतो तसतसा गारवा जाणवत होता. निम्याहून जरा पुढं गेल्यावर एका झाडाखाली जरा वेळ बसलो; तर समोर...तळात उजव्या हाताला धोम तलाव, डाव्या हाताला बलकवडी धरण, समोर कमळगड-कोळेश्वराचं पठार आणि त्याच्या मागं केंजळगड-रायरेश्वराचं पठार असा भव्य आणि विलोभनीय देखावा होता. थोडा वेळ तिथून हलावसंच वाटत नव्हतं, पण महाबळेश्वराचा गारवा वर चल म्हणून मनाला वेड लावत होता. पुन्हा चढायला सुरुवात केली. वाटेत वेगवेगळी रंगीत फुलं वाऱ्यावर स्वच्छंदपणं डुलत होती. जणूकाही प्रत्येक फुल स्वताच सौंदर्य खु्लून दिसावं म्हणून आपली मान जास्तीतजास्त वर करुन गार वाऱ्यावर झुलत होतं. हे सगळ सौंदर्य बघण्याची, अनूभवण्याची क्षमता देवानं माणसाला दिलीयं, त्याबद्दल देवाचे आभार मानावे तेवढे थोडेच. </p> (वाघनखी (glory lily))<br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SM9FM2ZZRPI/AAAAAAAAASo/Reh5hUBnGQA/s400/IMG_4089.JPG" /><br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SnkONFwbX_I/AAAAAAAABLg/4pwwO6dmrBI/s400/phula.jpg" /><br />(टोपली कारवी)<br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SnkQL5opUXI/AAAAAAAABLk/Ni2oixz2__w/s400/img_4170.jpg" /><br />आजुबाजूचं अमाप निसर्ग सौंदर्य बघता-बघता केट्स पाँईटच्या अगदी जवळ पोचलो. तर...जरा वर फारच सुंदर नारंगी रंगाच्या फुलांनी मला खुणावलं. फुलं जरा अवघड जागीच होती, पण किती सुंदर!!! अतीशय कोवळ्या नारंगी पाकळ्या आणि स्वच्छ गडद पिवळ्या रंगाचा गाभारा. असं फुल मी आधी कधीच पाहिलं नव्हतं. कँमेरा गळ्यात अडकवला आणि दगडावर बोटं चिकटवून फुलां जवळ पोचलो आणि फोटो घेऊन टाकला.<br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SM9FNAUWUgI/AAAAAAAAATA/pSfB-predSk/s400/IMG_4121.JPG" /><br /><p>मग जरा पुढं गेल्यावर डाव्या हाताला दगड रचून केलेल्या पायऱ्या चढून केट्स पाँईटवर पोचलो. वरती पर्यटक रंगीबेरंगी कपड्यात बागडत होते. अश्या जागी जो-तो किती आनंदी असतो. आपण इतर वेळीपण असच आनंदी का राहू शकत नाही असा प्रश्न उगीचच पडला. कदाचीत निसर्गापासुन दुर सिमेंटच्या जंगलात न राहता, असच निसर्गाच्या कुशीत राहीलो तर हा प्रश्नच पडणार नाही. प्रगतीच्या नावा खाली आपण पर्यावरणाचा ह्रास करतोय. आहे त्याचा ह्रास करुन चंद्रावर झाडं उगवण्याची स्वप्न बघण्यात काय अर्थ आहे? आहे ते जपलं पाहीजे. केलेल्या चुकां मधुन शिकलं पाहीजे. रोजच्या धावपळीतून थोडा वेळ काढून डोंगरांच्या, झाडांच्या सोबतीत घालवला की हे सगळ जपलं पाहीजे अशी जाणीव आपोआपच होते. कोणी वेगळ सांगण्याची गरज नाही पडत. जरा जास्तच भरकटलो......</p> <p>कोणताही सीझन असुदे, महाबळेश्वरावर धुकं हे असतंच आणि आजपण होतंच. केट्स पाँईटवर गाजर घेतले आणि ते खात-खात महाबळेश्वराच्या दिशेनं चालायला लागलो. १ - १.५ तासात गावात पोचलो. थोडं कमी-जास्त करुन एका ठिकाणी राहायची सोय झाली. संध्याकाळचे ७ वाजले होते, मग जरा काहीतरी खाऊन घ्यावं म्हणून बाहेर पडलो. गावातल्या मारुतीच दर्शन घेतलं आणि मग गावात साधं-सुधं हाँटेल शोधण्यात थोडा वेळ गेला. पोटभर वरण-भात खाल्ला आणि रुमवर येऊन झोपी गेलो. पहाटे लवकर उठून थंड पाण्यानं आंघोळी उरकल्या. दप्तरं पाठीवर अडकवली आणि मेढ्याच्या रस्त्याला लागलो. महाबळेश्वरहून कासच नक्की अंतर किती आणि रस्ता कसा आहे ह्याची नीटशी जाणीव नव्हती म्हणून जरा झपाझप चालत होतो. मस्त सकाळची वेळ...थंड हवा...हलकं धुकं...पक्ष्यांची किलबील...अनोळखी वाट आणि एकांत ह्यामुळं चालताना वेगळाच उत्साह होता. सव्वा तासात ७ - ८ कि.मी. अंतर पार करुन 'माचुतर' गावात पोचलो. गावातून जरा पुढं गेल्यावर उजव्या हाताला झाडीत काहीतरी हालचाल झाल्याची जाणीव झाली...</p> <p>यशदीप: (जरा दचकून आणि थांबून) पश्या...थांब जरा...काहीतरी आहे झाडीत...<br />मी: काही नाही रे... माकडं असतील...<br />यशदीप: नाही रे...जरा जास्तच आवाज आला...<br />मी: चल रे पुढे...घाबरतो काय उगीच...</p> <p>आणि तितक्यात, माझ्या पासुन फारतर ५० फुटांवरुन गव्यांचा कळप रस्ता पार करायला लागला. त्यात गव्यांची पील्लं पण होती. यशदीप जरा मागं सरकला आणि मी दचकून होतो तिथूनच बघत राहीलो...</p> <p>यशदीप: अबे ये...मागं ये जरा...अंगावर येईल एखादा...<br />मी: नाही रे...इतक्या जवळून बघायला मिळतयं...दोन-चार मस्त फोटो काढून घेतो...<br />मग मी दप्तरातून कँमेरा काढला आणि फोटो घ्यायला सुरुवात केली.<br /></p><p><img src="http://lh4.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SnkNoDxSCYI/AAAAAAAABLU/qwC7lKz8KHg/s400/gava1.jpg" /></p><p>जरा दचकलोच होतो त्यामुळं झूम करुन फोटो काढावा असं सुचलं नाही. फोटो काढतानाच काही गवे रस्ता पार केल्यावर थांबले आणि आमच्याकडं बघू लागले.</p><p><img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SnkNoNInJBI/AAAAAAAABLY/mK2aTlJI5Qw/s400/gava2.jpg" /></p><p>आता जरा घाबरलो आणि हळूच कँमेरा दप्तरात टाकून तिथंच ऊभा राहीलो. जर गवे अंगावर आले तर पळण्याच्या तयारीतच ऊभा होतो, पण तसं काही झालं नाही. गवे निवांतपणे झाडीत घुसले. मग आम्हीपण पुढं निघालो आणि ध्यानी-मनी नसताना अचानकच गवे दिसल्या बद्दल जाम खुष होतो. माचुतर पासून १.५-२ कि.मी. पुढं गेल्यावर उजव्या हाताला एक अरुंदसा रस्ता लागला. थोडा वेळ तिथं थांबल्यावर त्या रस्त्या वरुन एक टेम्पो येताना दिसला. हाच रस्ता कासला जातो असं टेम्पोवाल्यानं सांगीतल्यावर पुन्हा आम्ही झपाझप चालायला सुरुवात केली. बराच वेळ चालल्या नंतर डाव्या हाताला बरच मोठ्ठ आणि फेमस हाँटेल लागलं (नाव आता आठवत नाही). तिथून जरा पुढं गेल्यावर डांबरी रस्ता संपला आणि कच्चा मातीचा रस्ता सुरु झाला. इथं यशदीपला रस्त्यावर लहानसा साप (शील्ड स्नेक) सरपटताना दिसला.</p><p><img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SnkNoH6LZoI/AAAAAAAABLc/iyTMkge0I9I/s400/saap.jpg" /></p><p>पुढं गेल्यावर सरळ न जाता डाव्या हाताच्या रस्त्यानं जरा खाली उतरुन धारदेवच्या देवळात पोचलो तेव्हा १०.३० वाजले होते. देवळात दोन-चार लहान मुलं खेळत होती. शंकराचं दर्शन घेतलं आणि पुन्हा मार्गी लागलो. आता उजव्या हाताला तळात सोळशी नदीच खोरं दिसत होतं. उन्हाचे चटके जाणवायला सुरुवात झाली होती. एक लहानशी खिंड लागली. खिंडीत जरा सावलीत बसून थोडं खाल्लं आणि गाळदेवच्या दिशेनं चालायला सुरुवात केली. आजुबाजूची हिरवळ कमी झाली होती आणि उन्ह वाढत होतं. दुरवर डाव्या हाताला डोंगराच्या एका सोंडेवर दोन-चार घरं दिसली. जवळ पोचल्यावर एका पडलेल्या दगडी कमानीवर 'गाळदेव' लिहीलेलं दिसलं. गावात न जाता काही क्षण तिथंच थोडी विश्रांती घेऊन पुन्हा चालायला लागलो. भवतालचा प्रदेश जास्तच ओसाड आणि रुक्ष जाणवत होता. धारदेव नंतर कुठेच माणसांची चाहूल सुद्धा लागली नव्हती. थोडं पुढं गेल्या वर वाटेच्या दोन्ही बाजूला पडकी घरं लागली आणि मग एक हापसा आणि नांदती घरं दिसली. हापश्याच्या गार पाण्यानं इतका वेळ उन्हात चालून-चालून दमलेलं शरीर जरा सुखावलं. कास अजून किती दुर आहे ह्याची काहीच कल्पना नव्हती म्हणून जास्त वेळ न घालवता वाटेला लागलो. वाटेत सावली देणारं एकही झाड नव्हतं. कमरे इतक्या उंच झुडपांची मात्र गर्दी होती. मधूनच एखादा ढग सूर्याला झाकून थोडी सावली देत होता. आता उजव्या हाताला तळात कोयना आणि सोळशीच्या संगमावर वसलेलं तापोळा आणि डाव्या हाताला दूरवर मेरुलींगाचा डोंगर जाणवू लागला होता.</p><p><img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SM9FlWM4VTI/AAAAAAAAATY/_wrWr8qYRes/s400/IMG_4152.JPG" /></p><p>जरा भूक लागली होती. मग भर उन्हातच बसून खाऊन घेतलं. समोरचं टेपाड पार केल्यावर गुरं आणि गुराखी दिसला. त्यानं दूरवर अस्पष्ट दिसणाऱ्या डोंगराकडं बोट दाखवत तेच कासचं पठार असल्याच खुणावलं. सकाळ पासून पहिल्यांदाच नक्की कुठं जायचंय आणि अजून किती चालायचय हे कळालं होतं. आता पाय जरा निवांतच पुढं सरकत होते. इतका वेळ मंजील दिसत नव्हती, म्हणून ती जवळ करण्यासाठी थकवा, उन्ह, भूक ह्याचा विचार न करता बिंधास्त चालत होतो; पण आता मंजील दिसताच शरीर जरा आळसावलं होतं, नखरे करत होतं. असंच काहीतरी आयुष्यातल्या इतर ध्येयांच्या बाबतीत देखील घडत असतं, पण ते आजच्या सारखं स्पष्ट जाणवत नाही. </p> <p>अर्धा तास चालल्यावर एका लाहनश्या गावातल्या शाळेच्या आवारात पोचलो. शाळा म्हणजे फक्त एकच खोली होती, मात्र वर्ग चवथी पर्यंत होते. शाळेच्या ओट्यावर थोडा वेळ विसावलो आणि पुन्हा चालायला लागलो. एक लहानशी खिंड लागली. वर दाटून आलेल्या ढगां मुळं जरा काळोख झाला होता आणि त्यात कोयना धरणाच्या पाण्याचा देखावा छान दिसत होता.</p><p><img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SM9FlirHK9I/AAAAAAAAATg/oOg2C_DFMXU/s400/IMG_4163.JPG" /></p><p>खिंड पार करुन कासच्या पठारावर पाय ठेवला आणि गर्द झाडीत विसावलेला कासचा तलाव उजव्या हाताला दिसला. मग अजून पाऊण तास पायपीट करुन कासच्या तलावा जवळ सातारा-बामणोली रस्त्याला लागलो तेव्हा दुपारचे ३.४५ वाजले होते. इथं गवतफुलं बघायला आलेल्या पर्यटकांची थोडी गर्दी होती. सुंदर, नाजुक आणि रंगीबेरंगी गवतफुलांनी संपुर्ण पठार नटलं होतं.</p><p><img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SM9FlqZnW8I/AAAAAAAAATw/S4appsqrJdA/s400/IMG_4174.JPG" /></p><p><img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SM9FygJhJAI/AAAAAAAAAUA/-tQXqILxD2A/s400/IMG_4177.JPG" /></p><p>जाम दमलो होतो. अर्धा तास आराम केला. यशदीपचा डावा पाय जरा दुखत होता. तरी सुद्धा...</p> <p>यशदीप: पश्या...बस यायला अजून दोन तास आहेत...<br />मी: काय करायचं मग...<br />यशदीप: चल...यवतेश्वरच्या दिशेनं चालायला लागूत...<br />मी: चल...</p> <p>बऱ्याचदा थोडेफार कष्ट केले की शरीर थकतं, पण आवडीचं काम असेल तर मन अजीबात थकत नाही. मग थकलेल्या देहात सुद्धा कुठूनसं नवीन चैतन्य येतं आणि आपण पुन्हा कामाला लागतो. अर्धा तास चालल्यावर पेट्री गावच्या जवळ एका कारनं आम्हाला लीफ्ट दिली. यवतेश्वराच्या पायथ्याशी असलेल्या जुन्या बोगद्या जवळ कार मधून उतरलो. थोडा वेळ वाटलं की आता रिक्षा करुन घरी जावं, पण लगेचच...छे! रिक्षा काय...चालतच घरी पोचायच. मग सरळ रोजच्या रस्त्यानं न जाता, उजव्या हाताला चढून गेल्यावर अजिंक्यताऱ्यावर जाणारा डांबरी रस्ता लागला. ह्या रस्त्यानं उतरत चारभींती टेकडी जवळ पोचलो. चारभींती टेकडी उतरुन यशदीपच्या घरी पोचलो तेंव्हा संध्याकाळचे ७ वाजले होते. ह्या दोन दिवसात जवळ-जवळ ५५ कि.मी. चाललो होतो. मस्त गरम पाण्यानं आंघोळ केल्यावर थकवा नाहीसा झाला. मग यशदीपच्या आईनं केलेल्या पुरणपोळ्या-तुप पोटभर खाल्ल्या आणि मागच्या दोन दिवसांच्या आठवणी स्मरत झोपी गेलो.</p><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1166632498188311762-168441155384955464?l=murkhanand.blogspot.com' alt='' /></div>मुर्खानंदhttp://www.blogger.com/profile/10005108320401030765noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-1166632498188311762.post-8882945687702169382009-09-08T06:35:00.000-07:002009-10-22T02:31:58.542-07:00<p>मला सायकल चालवायला जाम आवडतं. सायकल असली, की उगीचच पैसे आणि इंधन न जाळता आपल्या सोई नुसार हवं तीथं वेळेत पोचता येतं. सायकलवर एखादा घाट चढताना जाम दमून घाटमाथ्यावर पोचण्याचा आनंद वेगळाच असतो. मग हँडल वरचे हात सोडून घाट उतरण्याचा रोमांच तर भारीच (हा प्रकार करताना लहानपणी एकदा जाम वाईट आपटलो होतो... त्याच्या खुणा अजूनपण कपाळावर आणि गुढघ्यावर आहेत...). </p> <p>तर गेल्या पावसात एका weekend ला आराम करायचा बेत होता. मग शनीवार काहीतरी वाचण्यात आणि टेकडीवर भटकण्यात घालवला. उद्या कुठंतरी भटकायला जायला पाहीजे असं शनीवारी रात्री वाटायला लागलं. पानशेतच्या जवळ एका डोंगरावर नीळकंठेश्वराचं मंदिर पाहण्या सारखं आहे, असं ऐंकून होतो. मग रविवारी सायकलवर एकटच नीळकंठेश्वरला जायचा प्लान ठरवून टाकला. नीळकंठेश्वरा बद्दल पुरेशी महीती नव्हती, पण भटकायचं तर होतंच आणि एकटाच होतो; मग नीळकंठेश्वरला न पोचता भलतीकडेच कुठेही पोचलो तरी चालण्या सारखं होतं. </p> <p>रविवारी सकाळी सगळं आवरल्यावर पाण्याची बाटली आणि १-२ बिस्कीटाचे पुडे दप्तरात टाकले आणि दप्तर पाठीवर अडकवून सायकल वर सुटलो. नेहमीच्या टपरीवर एक उपीट आणि चहा घेतला आणि सिंहगड-रोडला लागलो. सकाळची वेळ असल्यामुळं नेहमीची गर्दी नव्हती. बारीक पावसामुळं रस्ता मस्त ओला झाला होता. जरा निवांतपणे रमत-गमतच खडकवासला धरणा जवळ पोचलो. मग धरणाच्या काठानं जात डोणजे फाटा गाठला. फाट्यावर पानशेतला जाणारा उजव्या हाताचा रस्ता धरला. मी पहील्यांदाच ह्या रस्त्यावरुन चाल्लो होतो. आता रस्त्यावर क्वचीतच कोणी दिसत होतं. डाव्या हाताला सिंहगड धुक्यातून अधून-मधून डोकावत होता. हिरव्यागार झाडीतून चढ, उतार आणि वळणं घेत मी पुढं सरकत होतो. कसलीच घाई नव्हती, उगीचच बडबड करणारं कोणी नव्हतं आणि जरा थांब आराम करुयात अस म्हणणारं पण कोणी नव्हतं. एकटं फिरण्याचा हा फायदा असतो.</p> <p>डोणजे फाट्याहून १०-१२ km पुढं आल्यावर उजव्या हाताला एक घर आणि दुकान लागलं. तीथं पाणी प्यायलो आणि नीळकंठेश्वरा बद्दल चौकशी करुन पुढच्या वाटेला लागलो. अधून-मधून पाऊस पडत होता आणि डोक्यावर घोंगडी घेऊन गावकरी रस्त्याच्या कडेनं शेतात चाल्ले होते. आता रस्ता मुठा नदीला समांतर जात होता. नदीचं पात्र गढूळ पाण्यानं तुडूंब भरुन वाहत होतं आणि नदीचे किनारे मस्त हिरवेगार होते. पानशेत फक्त ५-६ km च उरलं होतं. नदीच्या दुसऱ्या बाजूला नीळकंठेश्वराचा डोंगर दिसत होता, पण नदी कशी ओलांडायची हे कळत नव्हतं. तितक्यात एक गावकरी शेतातून येताना दिसला.... </p> <p>मी: राम-राम काका...<br />गावकरी: राम-राम... ह्या पावसात सायकलवर कुणी कडं निघालात...<br />मी: मला नीळकंठेश्वरला जायचयं तर नदी ओलांडून त्या बाजूला जाता येतं का?<br />गावकरी: हो... तर काय...जाता येतं की...<br />मी: पण कुठून?<br />गावकरी: मागं फिरा आणि मागच्या गावात पोचा... तिथून होडीनं दुसऱ्या बाजूला जाता येतं... तुमची सायकल पण जाईल होडीतून... पुण्याहून आलात का?<br />मी: हो.. जातो मग मागच्या गावात...<br />गावकरी: जपून जारं बाबा...<br />मी: हो.. येतो मग... </p> <p>वळलो आणि लगेचच गावात पोचलो. नदी रस्त्यापासून बऱ्यापैकी आत होती आणि तिथं पोचायला नीट वाट नव्हती. मस्त लाल चिखल तुडवत सायकल खेचत मी चालायला सुरुवात केली. थोड्या वेळानंतर सायकल चिखलातून हलेच ना, मग सायकल उचलून खांद्यावर घेतली आणि होडी जवळ पोचलो. दोनजण होडीत बसले होते, मी पण सायकल सकट होडीत बसलो. होडी एका काठा वरुन दुसऱ्या काठा वर न्ह्यायची idea भारी होती. एक मजबुत दोर ह्या काठा पासून त्या काठा पर्यंत बांधला होता. मी होडीत बसल्यावर होडीच्या मालकानं दोराच्या मदतीनं होडी ओढत-ओढत दुसऱ्या काठावर पोचवली.</p> <p>(होडी आणि होडीचा मालक )</p><p><img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SnKEzeyBpyI/AAAAAAAABJU/LJIQI-UQiUM/s400/pune-neelkantheshwar-pune%20cycle%20trip%20001.jpg" /></p><p>त्याला ३ रुपये देऊन मी सायकल घेऊन खाली उतरलो. परत चिखलातून वाट काढत जरा कच्च्या पण बऱ्या रस्त्यावर पोचलो. थोडं पुढं गेल्यावर डाव्या हाताला नीळकंठेश्वरावर जाणारी वाट लागली. चढ बराच होता. मग पायडलवर उभं राहून सायकल चढवायला सुरुवात केली आणि दगडातून वाट काढत एका लहानश्या गावात पोचलो. सायलक गावातच लावली आणि पायी चढायला सुरुवात केली. </p> <p>पायवाटेच्या दोन्ही बाजूला मस्त घाणेरी फुलली होती. मला घाणेरीची फुलं जाम आवडतात. इंद्रधनुष्याला लाजवतील इतकी रंगीत ही फुलं असतात. घाणेरीच्या हिरव्यागार झुडपावर रंगी-बेरंगी बारीक-बारीक फुलांचा गुच्छ बघूनतर वेडच लागतं. इतक्या सुंदर फुलाचं नाव 'घाणेरी' ठेवावं असं कोणाला सुचलं असेल ते देव जाणो.<br /></p><p><img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SnKFGRLlnzI/AAAAAAAABJ0/7kX59vARHCw/s400/pune-neelkantheshwar-pune%20cycle%20trip%20020.jpg" /></p><p>तळात हिरवीगार शेतं वाऱ्यावर मस्त डुलत होती. काय तो हिरवा रंग! एक वेगळंच चैतन्य आणि वेगळाच जीवंतपणा असतो ह्या पावसातल्या हिरव्या रंगाला. किती निरागस भाव असतात ह्या हिरव्या रंगाचे. मन अगदी भरुन येतं आणि आपल्या नकळतच देवाचे (निसर्गाचे) आभार मानायला लागतं.</p><p><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SnKEzf16ftI/AAAAAAAABJY/hu7cw3ANppQ/s400/pune-neelkantheshwar-pune%20cycle%20trip%20004.jpg" /></p><p><img src="http://lh4.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SnKFGb6M9mI/AAAAAAAABJw/5umlqlYilx0/s400/pune-neelkantheshwar-pune%20cycle%20trip%20016.jpg" /></p><p><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SnKFGrhN6FI/AAAAAAAABJ8/vwIHC13FfVk/s400/pune-neelkantheshwar-pune%20cycle%20trip%20026.jpg" /></p><p>हे सगळं अनूभवत अर्ध्या तासात मी नीळकंठेश्वराच्या देवळात पोचलो. देऊळ बऱ्यापैकी जुनं आणि फारच मोठ्ठं आहे. नीळकंठेश्वराचं दर्शन घेऊन मी देवळाच्या मागच्या बाजूला आलो. देवळाच्या परीसरात बरेच पौराणीक देखावे उभे केले आहेत. सगळ्या मूर्त्या सिमेंटच्या असल्यामुळं पावसापाण्याचा काही त्रास नाही. देवळाच्या परीसरातले हे भव्य देखावे बघून गणपतीतल्या देखाव्यांची आठवण होते. </p> <p>(अल्हाददायक वातावरणामुळं हा इंद्र दरबार खरंच स्वर्गलोकी भरल्या सारखं वाटत होतं...)</p><p><img src="http://lh4.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SnKEzptD6wI/AAAAAAAABJk/yOxTe7TAecY/s400/pune-neelkantheshwar-pune%20cycle%20trip%20012.jpg" /></p><p>(कोसळणारा पाऊस...जोराचा वारा...विजांचा कडकडाट आणि धुकं...ह्यामुळं समुद्रमंथनाचा हा देखावा जिवंत झाला होता...)</p><p><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SnKFGUOqInI/AAAAAAAABJs/X4TrOFghyec/s400/pune-neelkantheshwar-pune%20cycle%20trip%20013.jpg" /></p><p>मस्त पाऊस कोसळत होता. त्यातच जोराचा वारा आणि धुक्यामुळं वातावरण एकदम भारावून गेलं होतं. ह्या कोसळणाऱ्या पावसात डोंगराच्या कड्यावर बसून मी तळ न्याहाळत होतो. वरुन पानशेत आणि वरसगाव धरणं आणि त्यांना वेगळं करणारी दोंगररांग मस्त दिसत होती. </p> <p>(पानशेत आणि वरसगाव धरण)</p><p><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SnKEzrmdq6I/AAAAAAAABJg/OHu75BPQUD4/s400/pune-neelkantheshwar-pune%20cycle%20trip%20011.jpg" /></p><p>पावसात भिजतच पूर्ण डोंगर भटकून घेतला. इतक्या वेळ भटकून झाल्यावर करण्या सारखं काही नव्हतं. मग जरा भूक लागल्याची जाणीव झाली. मग जवळ होतं ते खाऊन घेतलं आणि डोंगर उतरायला सुरुवात केली. रोजच्या सवयी प्रमाणं गडगडतच डोंगराच्या पायथ्याशी पोचलो. गावात जरा चौकशी केल्यावर कळलं की परत पानशेतला न जाता डाव्या हाताचा रस्ता धरला तर वार्ज्यातून पुण्याला पोचता येतं. आलेल्या वाटेनं परत न जाता नविन वाट बघायला मिळणार म्हणून जाम खुष होतो. मग गावातून सायकल घेतली आणि उतारावर सुसाट सुटलो. हा रस्ता फार कमी वापरातला आणि अरुंद होता.</p> <p>(माझी सायकल)</p><p><img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SnKFGsOEYYI/AAAAAAAABJ4/yNh643QCK4w/s400/pune-neelkantheshwar-pune%20cycle%20trip%20022.jpg" /></p><p>रस्त्याच्या दोन्ही बाजूला शेतात पेरणीची कामं चालु होती. रस्त्यावर कोणीच नव्हतं. मी एकटाच निवांत चाल्लो होतो. बघावं तिथं ओला हीरवा रंग आणि भिजलेल्या मातीचा काळा रंग मनाला वेड लावत होता. चिमण्या, बुलबूल, सुर्यपक्षी, वटवट्या, मैना, सुभग अश्या बऱ्याच पक्ष्यांचा चिवचीवाट ऐकत मी पुढं सरकत होतो. पेरणीच्या हंगामातली गाणी गुणगुणत शेतकऱ्यांची कामं चालू होती. एकदा वाट विचारुन घ्यावी म्हणून मी एका काकूंशी बोलायला लागलो.... </p> <p>मी: ही वाट वार्ज्याला जाते ना?<br />काकू: वार्ज्याला????... नाय...<br />मी: मग?...<br />काकू: ह्या वाटंनं तुम्ही पीरंगुटला पोचणार....<br />मी: पीरंगुटला?...हरकत नाही... (पीरंगुटहून चांदणी चौक आणि मग कोथरुड गाठायचं असा विचार डोक्यात सुरु झाला...)...किती वेळ लागेल पीरंगुटला पोचायला?..<br />काकू: सायकल वर दोन तास तरी लागत्याल... मोठ्ठा घाट हाये... सायकल ढकलतच न्ह्यावी लागंल...काय झालं तर मदतपण नाय मिळणार...माझं ऐका...माघारी जावा अन् डाव्या हाताला वळा...म्हंजी वार्ज्याच्या वाटंला लागाल....<br />मी: (च्याआयला...घाटात काय झालं म्हणजे पंच्याईत... त्यात परत संध्याकाळ व्हायची वेळ झाली होती... वार्ज्याच्या वाटेनं गेलेलच बरं...)...बरं...वार्ज्याच्या वाटेनंच जातो...</p> <p>मग वळून ५-६ km मागं आल्यावर डाव्या हाताला वार्ज्याची वाट लागली. थोडं पुढं गेल्यावर NDA चा परीसर लागला आणि मग खडकवासला धरण. सायकल रस्त्याच्या कडेला लावून मी धरणाच्या काठावर जावून थोडा वेळ बसलो. धरणाच्या पलीकडच्या काठावर प्रचंड गर्दी जाणवत होती, मात्र ह्या काठाला मी एकटाच होतो. अश्या एकांतात एखाद्या पाणवठ्याकाठी मन किती बोलकं आणि डोकं किती हलकं होतं... असेच एकांत काठ आयुष्यात पुढेपण येतील अश्या आशेने सायकलवर वार्ज्याच्या दिशेनं निघालो. मग एक ट्रक झपकन् सायकलला घासून गेला...मग हाँर्नचे आवाज...दुचाकींची गर्दी...लोकांची आरडाओरड... ह्यामुळं शहरात पोचल्याची जाणीव झाली. </p> <p>घरी पोचल्यावर मस्तपैकी गरम पाण्यानं आंघोळ केली आणि उरलेला दिवस गो.नी.दां. चा माचीवरला बुधा वाचण्यात घालवला...</p><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1166632498188311762-888294568770216938?l=murkhanand.blogspot.com' alt='' /></div>मुर्खानंदhttp://www.blogger.com/profile/10005108320401030765noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-1166632498188311762.post-65606709017842860422009-09-08T06:27:00.000-07:002009-10-22T02:34:44.805-07:00मी रेखाटलेलं sketch<br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SlQoizAzZHI/AAAAAAAAA-o/LjATPPHWIME/s400/nadal_bw.jpg" /><br /><br />थोडा contrast वाढवल्यावर...<br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/Skw9tBm6T3I/AAAAAAAAA6c/3XRLfAGxORs/s400/Rafa_the_best.jpg" /><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1166632498188311762-6560670901784286042?l=murkhanand.blogspot.com' alt='' /></div>मुर्खानंदhttp://www.blogger.com/profile/10005108320401030765noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-1166632498188311762.post-24460437039911634762009-09-08T05:59:00.000-07:002009-10-22T02:31:58.542-07:00<p>गो.नी.दां. च्या दुर्ग भ्रमण गाथेत कर्नाळ्या बद्दल वाचल्या पासुन मला तीथं जायच होतं. नंतर जैत रे जैत बघीतल्या पासुन तर कधी एकदा लिंगोबाला (कर्नाळा) जातोय असं झालं होतं. अलीबाग हून पनवेल ला जाताना S.T. च्या खिडकीतून कर्नाळा बऱ्याचदा बघीतला होता, पण जाणं काही जमलं नव्हतं.</p> <p>एका weekend ला यशदीप आमच्या घरी आला होता. तेंव्हा आम्हां तिघांचा (मी, मझा भाऊ प्रसाद आणि यशदीप ) कर्नाळ्याला जायचा प्लान ठरला. पनवेल पर्यंत बस आणि मग पनवेल हून कर्नाळ्याला जायला टम-टम मधे बसलो. पनवेल हून पेणच्या दिशेने ५-६ km पुढे गेलो की रस्ता कर्नाळ्याच्या जंगलातूनच जातो आणि झाडीतून लिंगोबा डोकावताना दिसतो.<br /></p><p><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SOMKvk0g-PI/AAAAAAAAAYg/eFyTJGsa5m8/s400/karnala%20052.jpg" /></p><p>मी टम-टम वाल्या काकां सोबत गप्पा मारायला लागलो.....</p> <p>मी: गेलाय का कधी कर्नाळ्याला?<br />काका: हां...तर....<br />मी: त्या सुळक्या वर चढतात का लोकं?...<br />काका: हां... तो काय वरती झेंडा.... पण दोर लावून चढतात... मी नाय कधी चढलो....<br />मी: दोर न लावता नाही का चढता येत....<br />काका: आता... चढायचच असेल तर काय.... पण कशाला विषाची परीक्षा घ्यायची?....<br />मी: खरं आहे... (पण मी एक तरी try मारणार....)</p> <p>बोलता-बोलता कर्नाळ्याला पोचलो आणि प्रत्येकी २० रुपयाच तिकीट काढून अभयारण्यात घुसलो. पक्ष्यांचा चिवचीवाट आणि दाट झाडी, यामुळं निवांत वाटलं. आत घुसल्या-घुसल्या लगेचच वाटेच्या दोन्ही बाजूला bird trails सुरु होतात. आम्ही bird trails वर न जाता सरळ जाऊन डाव्या हाताला कर्नाळा किल्ल्यावर जाणाऱ्या पायवाटेला लागलो. पायवाट मस्त मळलेली असल्यामुळं वाट चुकायची भीती अजिबात नव्हती. पावसाळा संपून एक महीना झाला तरी ओढ्यांमधे पाणी होतं. वर चढताना सारखं, जैत रे जैत मधलं "वाडी वरल्या वाटा गेल्या आभाळाच्या पारी...." हे गाणं डोक्यात वाजत होतं. अर्धा तास चढून गेल्यावर डाव्या हाताला प्रबळगड आणि कलावंतीणीचा सुळका दीसू लागला, त्याच्या मागे माथेरानचा दोंगर पण जाणवत होता. "लिंगोबाचा डोंगूर आभाळी गेला...हा ठाकर गडी तिथं कधी नाय गेला....".हे गाणं गुणगुणत आम्ही पुढे सरकत होतो आणि एकदमच लिंगोबाच दर्शन झालं.<br /></p><p><img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SOMKW9NORSI/AAAAAAAAAXw/yMCQ2YibabQ/s400/karnala%20010.jpg" /></p><p>"ह्या दोंगरान आपलं बोट कश्यापाई उचील्लं?..." असा प्रश्न मलापण पडला (जैत रे जैत मधल्या नाग्या सारखाच). मग जैत रे जैत मधले dialogues आणि scenes आठवत किल्यात प्रवेश केला. आत घुसल्यावर समोरच किल्लेदाराचा वाडा आणि त्याच्या मागं आभाळात घुसलेला टेंबा दिसला. टेंबा न्याहाळतच त्याच्या पायथ्याशी पोचलो. टेंब्याच्या पोटात बरीच पाण्याची टाकी आहेत, एका टाक्या जवळ बसून, आणलेलं थोडफार खाऊन घेतलं. मग.........</p> <p>मी: मला जमेल का रे टेंब्यावर चढायला?<br />यशदीप: तू चढशील आरामात...<br />मी: चला...जरा जमतय का ते बघू....<br />प्रसाद: उगी हीरोगीरी नको करु.... आपटशील तोंडावर...<br />मी: थोडं चढतो...मग बघूत...</p> <p>सुळक्याच्या पोटात असलेल्या एका झाडाच्या मदतीनं मी पहिला टप्पा पार केला. मग दगडात कोरलेल्या खोबण्यांच्या मदतीनं थोडं चढलो. आता ३-४ माणूस उंच rock-patch होता आणि थोडा overhang पण होता. overhang पर्यंतचा भाग आरामात चढलो, पण आता उजव्या पायाला काहीच grip मिळत नव्हती. उजवा हात खोबणीत मस्त चिकटला होता आणि डावा पाय पण खोबणीत होता. आता डाव्या हातानं push hold घेऊन सरपटच तो overhang चढलो (उतरताना वाट लागणार ह्याची जाणीव झाली...).<br /></p><p> (मी चढताना दिसतोय ह्या फोटोत)</p><p><img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SOMKXJ2xcII/AAAAAAAAAYA/ZVklaeWw3v8/s800/karnala%20019.jpg" /></p><p>डाव्या बाजूनं जरा वर गेलो आणि मग चारजण बसतील एवढी जागा होती, तीथं थोडावेळ बसलो. आता ६ फुट उंच पायरी सारखा टप्पा पार करायचा होता... दोन्ही हात पायरीच्या वर ठेवले, पायानं जोरात push केलं आणि हातावर शरीर balance करत पायरीच्या वर पोचलो. आता पुढची वाट तशी सोपी होती. पण प्रचंड exposure आणि बऱ्यापैकी scree होती. जरा जपुन हा ट्प्पा पार केला आणि सुळक्याच्या डोक्यावर पाय ठेवला. कसला खुष होतो मी... पहील्यांदा कोणतातरी सुळका चढलो होतो...आणि ते पण एकटा... रोप चा वापर न करता.....अजून काय पाहीजे?....लय भारी. वरुन आजूबाजूचा केवढा परीसर दिसत होता!एखाद्या घारीनं उडत खालचा परीसर न्याहाळावा....तसच क्षणभर मला वाटून गेलं....</p> <p>थोडा वेळ बसुन उतरायला सुरुवात केली. नजर एकदम प्रचंड खोल दरीतच उतरत होती. जराजरी चुक झाली की एकदम पाताळातच पोचणार होतो. solid concentration नं exposure आणि scree असलेला टप्पा उतरलो. मग ६ फुट उंच पायरी आरामात उतरलो आणि झाडा-झुडपांच्या मदतीनं बराचसा भाग उतरुन overhang च्या ट्प्प्याच्या वर पोचलो. इतक्या वेळ टेंब्याकडं पाठ करुन निवांत उतरत होतो, पण आता मला टेंब्याकडं तोंड करुन उतरावं लागणार होतं. वळलो, पण पाय कुठे ठेवायचे हेच दिसत नव्हतं आणि blindly उतरावं म्हंटल तर फक्त एकाच हाताला grip होती. थोडा वेळ प्रयत्न करुन पाहीले पण खाली काही उतरता येईना, मग परत जरा वर जावून बसलो.<br />खालून...</p> <p>यशदीप: काय रे.... जमतयं ना?..<br />मी: अरे... एका हाताला grip नाही रे...<br />यशदीप: वर चढताना कसा गेलास मग?....<br />मी: चढतानाच जाणवलं होतं की उतरताना लागणार आहे ते... पण चढायचच होतं.... आता जरा बोंब आहे...थांब जरा...<br />प्रसाद: नडलं ना आता... म्हणत होतो....<br />मी: थांब रे.... grip सापडते का बघतो.....</p> <p>मग मी बसलो होतो तीथलं आसपासच गवत उपटून, दगडात एखादी खोबण सापडते का ते शोधायला सुरुवात केली. luckily हाताला एक खोबण लागली.<br />आता दोन्ही हातांना मस्त grip होती...मग दोन्ही हातांनी लोंबकाळत, पायांनी चाचपडत, पाय ठेवायला कुठं खाच सापडते का ते शोधू लागलो. डावा पाय ठेवायला खाच सापडली; पण उजवा पाय अजून हवेतच होता. उजव्या पायाला काही आधार मिळाल्या शिवाय मी खाली सरकू शकणार नव्हतो. जाम टरकली होती आता माझी. भर दुपारची वेळ, घसा कोरडा पडला होता, सर्वांगाला घाम फुटला होता आणि आता बराच वेळ लोंबकळल्या मुळं हात एकदम निर्जीव झाले होते. मग परत वर गेलो आणि थोडा वेळ शांत बसलो.<br />खालून...</p> <p>प्रसाद: मी जरा वर येऊन guide करु का?<br />मी: नको रे.... जमेल मला.... (आणि मदत घेऊन काय खाली उतरायचं...)</p> <p>हातात परत जरा जीव आल्या सारखं वाटल्यावर, मी पुन्हा लोंबकळत उजव्या पाया साठी खाच शोधू लागलो. पण काही केल्या उजवा पाय ठेवायला काहीच सापडत नव्हतं. जास्त वेळ लोंबकाळण्याच्या स्थितीत नसल्या मुळं, मी डावा हात सोडला (डाव्या हात उजव्या हाता पेक्षा वर होता) आणि अंग जरा खाली सरकवलं तर उजवा पाय मस्तपैकी एका खोबणीत अडकला. आता दोन्ही पायांवर वजन टाकल्या मुळं हातांना जरा आराम मिळाला. डावा हात overhang च्या खालच्या फटीत अडकवून, उरलेला टप्पा उतरलो. हुशशशश्य्.....जरा जिवात जीव आला... मग, थोडा वेळ बसता येईल अश्या जागी पोचलो आणि ओरडून.....</p> <p>मी: आता झालं.... उतरतो आता आरामात.... (भन्नाट आनंद झाला होता.... फार अंगावर आलं होतं नसतं धाडस...)</p> <p>मग उरलेला टप्पा निवांतपणे उतरुन, टेंब्यावरुन झाडावर ऊडी घेतली आणि शेवटी खाली पोचलो. लगेचच पाण्याची बाटली तोंडाला लावली आणि पोटभर पाणी प्यायलो. जाम थकलो होतो, पण तेवढाच खुष होतो. मनातल्या मनात देवाचे फार आभार मानले.</p> <p>यशदीप: पश्या... नको करत जावू असलं काही... अवघड वाटलं तर नाही चढायचं... अश्या जागी, अश्या वेळी काही झालं तर काय करणार होतो आम्ही दोघं?....<br />मी: हो... नाही करणार परत असं...</p> <p>माझं डोकं एकदम हलकं झालं होतं. कसलेच विचार येत नव्हते. खूप खूप स्वतंत्र असल्या सारखं वाटत होतं. मग त्याच आनंदात संपूर्ण किल्ला भटकलो.<br />पण अजून सुद्धा असलं काही आव्हान समोर आलं तर मला अजिबात control होत नाही...आणि मग...वनी आनंद...भूवनी आनंद...आनंदी आनंद वनभूवनी....</p><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1166632498188311762-2446043703991163476?l=murkhanand.blogspot.com' alt='' /></div>मुर्खानंदhttp://www.blogger.com/profile/10005108320401030765noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-1166632498188311762.post-73073911114369273522009-09-08T05:57:00.000-07:002009-10-22T02:41:36.841-07:00<p>पावसाळ्यात, रेवदंड्याच्या पावसाची आणि लहानपण ची खुप आठवण येते. रेवदंड्यात असताना, विहीरीत पोहण्याची, शाळा सुटल्या वर छत्री असुन सुद्धा भिजत घरी येण्याची, पोखरण कीती भरलीय हे रोज बघण्याची आणि पावसात भीजत समुद्रावर हुंदडायची जाम मजा होती.</p> <p>आमचं घर नारळा-पोफळीच्या वाडीत होत. वाडीत एक बय्रापैकी मोठ्ठी विहीर होती. पावसाळा सुरु झाला की रोज विहीरत डोकवुन ती कीती भरलीय हे मी बघायचो. पाऊस पडत असताना विहीरीतल्या पाण्याला एक वेगळाच रंग आलेला असायचा, गढुळ नाही पण एकदम गुढ असा रंग असायचा. विहीरीतले मासे पाऊस लागु नये म्हणुन तळात जावुन बसलेले असायचे, त्यामुळं तुडुंब भरलेली विहीर सुद्धा रिकामी-रिकामी वाटायची.</p> <p>पावसात विहीरीत पोहायची मजा भारीच असते. आम्ही पोहायचो म्हणजे नुसत्या उड्या मारायचो. मग उड्यांचे बरेच प्रकार... डुब्बा (हात-पाय पोटाच्या जवळ घेवुन)... सूर (हात, पाय आणि पोट एका सरळ रेषेत ठेवुन)... मांडी (मांडी घालुन)... कोलांटी उडी आणि अश्या बय्राच विचीत्र उड्या. कोणाच्या उडी मुळं जास्त पाणी उडतय, ह्यासाठी जाम धडपड असायची. एकमेकांना बुडवायची धडपड, विहीरीचा तळ काढायच्या पैजा, कोणाची चड्डीच ओढ तर कोणाच्या बापाच्या नावा वरुन चिडवा-चिडवी हे सगळ चालुच असायच. आम्ही तासं तास पोहायचो आणि मग दमलो की घरी जावुन जेवायचो. जेवण झाल की कोणाच्या तरी घरी जमुन गोट्या, कँरम किंवा पत्ते खेळण्यात दिवस जायचा.</p> <p>पावसात बरच पाणी माडांच्या शेंड्यात साठुन राहत आणि मग पाऊस थांबला तरी ते एक एक थेंब करुन ठिपकत राहत. पाऊस थांबला की ते थेंब तोंडात झेलण्या साठी मी तोंड आ करुन माडा खाली उभा राहायचो. हा प्रकार करताना मान जाम दुखायची, मग थोडा वेळ इकड-तिकडं बघायच आणि परत आ करुन माडाच्या शेंड्या कड. गोट्या खेळायला मित्र जमुसपर्यंत माझा हा उद्योग चालु असायचा.</p> <p>आमच्या घराला पडवी नव्हती. पावसाची झड लागु नये म्हणुन, आम्ही दर पावसाळ्यात अंगणात पडवी बांधायचो. पोफळीच्या लाकडाचा उतरत्या छपराचा सांगाडा आणि त्यावर झावळ्या (पोफळीच्या फांद्या) घातल्या की पडवी तयार व्हायची. मग, पावसाचं पाणी झावळ्यांच्या टोकां मधुन पडताना बघायला मजा यायची. जोराचा पाऊस पडत असताना, पडवीत उभं राहुन मी तो पाऊस बघायचो आणि ऐकायचो (सोबतीला कोंबड्या, मांजरं, कुत्री आणि गोगलगाया असायच्या).</p> <p>पावसात स्लीपर घालुन गावात भटकुन घरी आल की कपड्यांवर चिखलाचे शिंतोडे उडलेले असायचे (सकाळी दात घासुन झाल्यावर, ब्रश झटकल्या वर भींतीवर पाण्याचे शिंतोडे उडतात तसच..). बऱ्याचदा रस्त्यावरुन जाताना मागच्या पायातली स्लीपर चिखलात रुतुन बसायची आणि मग जर स्लीपर ओढायचा प्रयत्न केला तर... एकतर ती नीघायची आणि रस्त्यावरचा सगळा चिखल मागच्याच्या अंगा-खांद्यावर (आणि मग मागचा.... ये वाय. जेड. दिसत नाही का तुला?..असलं काही तरी ऐकवायचा)... नाहीतर स्लीपरचे मागचे दोन्ही बंध निघायचे आणि स्लीपर चिखलात रुतुन बसायची (आता एका पाया वर कसरत करत ती स्लीपर चिखलातुन काढुन तीचे मागचे दोन्ही बंध परत लावायचे म्हणजे एक वेगळच रामायण असायच). तर हा सगळा व्याप वाचावा म्हणुन आम्ही एक उपद्व्याप करायचो. पावसात रेवदंड्यातल्या दुकानात दोन बोट लांब आणि जरा जाड असं रब्बर मिळायच, ते आम्ही आणायचो. मग स्लीपरचे मागचे दोन्ही बंध काढायचे, रब्बर दोन्ही बंधात अडकवायच आणि बंध परत लावायचे. आता पायात स्लीपर घालायची आणि रब्बर टाचे वर चढवायच, झाली की मग सँडल तयार. आता पावसात पण मोकाट हींडता यायच.</p> <p>पावसात बय्राचदा समुद्रावर फिरायला जायचो. पुळण भिजलेली असल्यामुळ समुद्र जरा जास्तच जवळ आल्याचा भास व्हायचा. पावसात, समुद्र जाम खवळलेला असतो, पाणी गढुळ असत, जोराचा वारा असतो, मुसळ्धार पाऊस असतो, आकाश ढगांमुळ काळकुट्ट झालेल असत आणि रोजची गर्दी नसते त्यामुळ वातावरणात थोडा एकांत, थोडी भिती आणि भरपुर रोमांच असतो. समोरचा समुद्र जरी जाम खवळलेला असला तरी आपल डोक मात्र फार शांत असत.</p> <p>अश्यावेळी मधुनच एखाद कुत्र आपल्या सारखच भिजत हींडताना दिसायच. त्याच्याकड बघुन त्याला थंडी वाजतीय ह्याची जाणीव व्हायची, मग मधेच ते आपल अंग झटकुन थंडी जरा दुर सारायचा प्रयत्न करायच आणि ते बघून खरच थंडी जरा कमी झाल्या सारखं मलापण वाटुन जायच. ते कुत्र येवढ्या पावसात काही खायला भेटतय का हे शोधत हींडत असायच आणि मी काही कारण नसताना हींडत असायचो.</p> <p>अश्या बय्राच आठवणी दर पावसाळ्यात जिवंत होतात आणि मग, मी दर weekend ला सह्याद्रिच्या कडे-कपाऱ्यांमधे भटकून नविन आठवणींची साठवण करत असतो.</p><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1166632498188311762-7307391111436927352?l=murkhanand.blogspot.com' alt='' /></div>मुर्खानंदhttp://www.blogger.com/profile/10005108320401030765noreply@blogger.com3tag:blogger.com,1999:blog-1166632498188311762.post-40080699900082135662009-09-08T05:52:00.000-07:002009-10-22T02:34:44.805-07:00एक शेतकरी...<br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SlHgKsY83nI/AAAAAAAAA8A/qKxirxLn528/s400/buva.jpg" /><br /><br />पाडस...<br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SlHgK16ReeI/AAAAAAAAA8E/uJsfzjz0flI/s400/padas.jpg" /><br /><br />फासे-पारधी...<br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SlHgK85wn2I/AAAAAAAAA8I/YfwlIbHPstY/s400/paradhi.jpg" /><br /><br />धनेश...<br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/SlHgK43tECI/AAAAAAAAA8M/z1NpRFApqP4/s400/dhanesh.JPG" /><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1166632498188311762-4008069990008213566?l=murkhanand.blogspot.com' alt='' /></div>मुर्खानंदhttp://www.blogger.com/profile/10005108320401030765noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-1166632498188311762.post-70860610130939578102009-09-08T04:30:00.000-07:002009-10-22T02:31:58.543-07:00आम्हा चौघांचा (मी, यशदीप, शिऱ्या आणि सम्या) जीवधनला जायचा बेत पक्का झाला. एका शनीवारी पुण्याहून जून्नरला पोचलो तेव्हा सकाळचे ९.३० वाजले होते. घाटघरला जाणारी बस लागली होती पण सुटायला अजून जरा वेळ होता. मग बसस्टँडच्या जवळच मिसळपाव आणि चहा उरकून बस मधे बसलो. बस सुरु झाली आणि थोड्याच वेळात चावंड किल्ल्याला फेरी घालून पुढे निघाली. आता दोन्ही बाजूला नुसते उघडे-बोडके डोंगर दिसत होते. डोंगर म्हणजे नुसता काळा कातळ आणि त्याच्या तळात थोडी झाडी. जरा वेगळ्याच जगात घुसल्या सारखं वाटू लागलं. साधारण १ तासात घाटघरला पोचलो. दुपारचं उन्ह शेकत जीवधन एखाद्या मगरी सारखा पहारा देत घाटघरच्या मागेच बसला होता.<br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/Soq4IiTimgI/AAAAAAAABM4/1X4kPd7mGEY/s400/Jivdhan_Naneghat_002.JPG" /><br /><p>वाट नीटशी माहीती नव्हती पण गडावर कुठून चढायचं हे माहीती होतं. त्या दिशेनं चालायला सुरुवात केली. थोडावेळ चालल्यावर पायवाट एकदमच सुकलेल्या ओढ्यात संपली. आता इथून पुढे कसं? असा प्रश्न पडला. तीथून मान वर करुन गडाकडं पाहील्यावर, गडाच्या अगदी माथ्या जवळ कातळ पोखरल्या सारखा दिसत होता. तीच वाट असणार असं ठरवून टाकलं. मग सुकलेल्या ओढ्यातूनच चढायला सुरुवात केली. मे चा महीना होता आणि दुपारचे १२ वाजले होते. उन्हामुळे दगडपण तापला होता आणि जीवधन म्हणजे नुसता अखंड दगड; सावली देणारं एकपण झाड नव्हतं. सम्याला trekking ची जास्त सवय नव्हती. भर दुपारच्या उन्हात चढताना सम्याला त्रास होऊ लागला. त्याला आता मळमळायला लागलं होतं. अजून जरा वर गेल्यावर त्यानं उलटी केली. मग पाणी प्यायला आणि तोंडावर रुमाल टाकून भर उन्हातच जरावेळ आडवा झाला. उठल्यावर सम्याच्यात तरतरी आली होती. त्याला जरा धीर दिला आणि पुन्हा चढायला सुरुवात केली. थोड्याच वेळात कातळात खणलेल्या पायऱ्या लागल्या.</p> <p>पायऱ्या चढून वर जाऊ लागलो. माथ्याच्या जवळच्या पायऱ्या उध्वस्त झाल्या होत्या (इंग्रजांनी १८१८ मधे बरेच किल्ले उध्वस्त करायचा प्रयत्न केला होता. त्यावेळी जीवधनावर पण तोफगोळे सोडले होते; त्याचे हे परिणाम). हा टप्पा, दगडात खणलेल्या खोबण्यांच्या मदतीने चढणं फारसं अवघड नव्हतं, पण जर चूक झाली आणि घसरलो तर थेट खालीच पोचणार ह्यात काहीच शंका नव्हती.</p> <p>(वाट खूप अवघड आहे असं फोटोतून वाटतयं... पण चढायला वाट बऱ्यापैकी सोपी आहे...)</p><p><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/Soq4IwUsW9I/AAAAAAAABM8/p9hC-wRojhE/s400/Jivdhan_Naneghat_017.JPG" /><br /></p><br /><p>मी हा टप्पा पार केला आणि गडाच्या माथ्यावर पोचलो. माझ्या मागोमाग शिऱ्या पण पोचला. तीथं पाठपीशवी टाकली आणि टप्पा उतरुन मी पुन्हा खाली आलो. यशदीप जरा घाबरला होता. त्याला जरा धीर देत म्हणालो की पीशवी मी घेऊन येतो, तु न घाबरता सावकाश चढ. मग थोडावेळ लावला पण यशदीप सुद्धा सुखरुप वर पोचला. नंतर सम्याने तर फारच आरामात हा टप्पा पार केला. मग पीशवी घेऊन मी पण वर पोचलो. जरा वेळ आराम केला आणि किल्ला भटकायला सुरुवात केली. वर एक धान्याचं कोठार आहे. म्हणे त्यात कधीतरी आग लागली होती तेव्हा सगळं धान्य जळून राख झालं आणि ती राख अजून त्या कोठारात आहे. कोठार बघून झाल्यावर मागच्या टेकाडावर चढलो. ही जीवधन वरची सर्वात उंचीची जागा. डोळ्यात मावणार नाही एवढा परीसर दिसतो इथून... तळात कोकण... डावीकडे ढाकोबा आणि दुर्ग किल्ला... उजवीकडे नानाचा अंगठा, भैरवगड, हरीशचंद्रगड... मागे चावंड, हडसर आणि निमगीरी. </p> <p>(नानाचा अंगठा... नाणेघाट अंगठ्याला लागूनच आहे...)</p><p><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/Soq4I5cs8pI/AAAAAAAABNA/g98g82U7ZB4/s400/Jivdhan_Naneghat_028.JPG" /></p><p>कोकणातून येणाऱ्या वाऱ्याला थेट छातीवर झेलत जीवधन कित्येक युगं नाणेघाटावर पहारा देत उभा आहे. ह्या टेकाडावर उभं राहायचं आणि स्वच्छ, मोकळी हवा छातीत भरुन घ्यायची आणि आजुबाजूचा आसमंत न्याहाळायचा... मग सह्याद्री म्हणजे काय ह्याची जाणीव होते; शिवाजी आणि मावळ्यांच्या अंगात स्वातंत्र्यासाठी बादशाही विरुद्ध लढायचं साहस कुठून यायचं ह्याची जाणीव होते; महाराष्ट्राला दगडांच्या देशा कणखर देशा... असं का म्हणतात ह्याची जाणीव होते; अंगा-खांद्यात प्रचंड बळ आल्याची जाणीव होते. शाळेतल्या मुलांना जर गड-किल्ल्यांवर भटकून इतिहास शिकवला तर अनेक मावळे उभे राहतील...</p> <p>मग थोडंफार खाऊन घेतलं आणि उतरायचा विचार करु लागलो. आलो तसं न उतरता दुसऱ्या वाटेनं उतरायचं ठरलं. ह्या वाटेनं उतरलो तर नाणेघाटाच्या गुहेत लवकर पोचणार होतो. उतरताना सत्तत नानाचा अंगठा डोळ्या समोर होता.</p> <p>(परतीची वाट...)</p><p><img src="http://lh4.ggpht.com/_2HkThZVPTto/Soq4JHtx61I/AAAAAAAABNE/gl2WyFLrNF0/s400/Jivdhan_Naneghat_038.JPG" /></p><p>ह्या वाटेवरच्या पायऱ्या सुद्धा उध्वस्त झाल्या आहेत, पण आरामात उतरता येत होतं. थोडं उतरल्यावर वाट कड्या वरुन खाली जंगलात उडी घेत होती. मग डावीकडे वळून आम्ही जीवधनचा कातळ डाव्याहाताला ठेवत आडवं जायला लागलो. थोड्याच वेळात वानरलिंगी सुळक्याच्या पायथ्याशी पोचलो. ह्याला खडाफारशी असं सुद्धा म्हणतात. ह्या सुळक्यावर चढायचं म्हणजे वानरांची चपळता अंगात असली पाहीजे. दोर लावून वानरलिंगीवर चढता येतं.</p> <p>(वानरलिंगी सुळका...)</p><p><img src="http://lh6.ggpht.com/_2HkThZVPTto/Soq4JUm2RiI/AAAAAAAABNI/ferTu3ATfRQ/s400/Jivdhan_Naneghat_062.JPG" /></p><p>पण खाली उतरायची वाट सापडत नव्हती. मुंबईहून येणारे इथूनच कुठूनतरी गडावर चढतात हे मीहीती होतं, पण काही केल्या वाट सापडत नव्हती. वानरलिंगी आणि जीवधनच्या मधे प्रचंड उतार असलेली फारच लहान घळ आहे. ही ती वाट नाही ह्याची पुर्ण खात्री आम्हा सर्वांना होती. आता... वाट काही सापडत नाही म्हंटल्यावर, मी ह्या घळीतूनच उतरायच ठरवलं. माझा प्लान मी इतरांना सांगीतला, तर ते म्हणाले... गप ये! उगीच मस्ती नको... फारच उतार आहे आणि पुढे ही वाट कशी आहे हे पण माहीती नाही... उगीच risk घेण्यात point नाही. पण मलातर उतरायचं होतं तीथूनच, मग मी इतरांना समजवलं की... तुम्ही तीघं परत जा आणि वर चढलेल्या वाटेनेच उतरा आणि मग नाणेघाटाच्या गुहेत पोहचा... मी तो पर्यंत इथून उतरुन गुहेत पोचतो... समजा मला नाहीच जमलं तर मी पण येतोच तुमच्या माघून. जरावेळ असं नको तसं नको करत ते तीघे माघारी वळले. </p> <p>त्यांना माझ्या पेक्षा जास्त चालायचं होतं त्यामुळे माझ्याकडे भरपूर वेळ होता. मी जरावेळ निवांत बसून खालचा परीसर न्याहाळत होतो. जरा भीती होतीच आणि शिवाय ही वाट खाली जंगलात उतरते. जंगलातून नीट वाट सापडेल की नाही अशी शंका होती. मग जास्त विचार न करता मी उतरायला लागलो. खूपच उतार होता. मी घसरतच खाली सरकत होतो. बरंच उतरलो होतो, पण आता एकदम उभा तीन माणूस उंच टप्पा उतरायचा होता (हा टपा म्हणजे दोन कातळांच्या मधली भेग...chimney). फार अवघड नव्हतं पण कसं उतरायचं कळत नव्हतं आणि त्यात एकटा. उडी मारावी म्हटलं तर खालीपण उतार आणि दगडं होती. चला... आता माघारी वळूत असा विचार हळूच आला. माघारी जायचा मोह टाळण्या साठी मी पाठपीशवी खाली टाकली तर ती गडगडत बराच खाली जाऊन थांबली. आता माघारी जायचा सवालच नव्हता. जरा शांत झालो आणि कसं उतरता येईल ह्याचा विचार करु लागलो. दोन हात दोन बाजूच्या दगडावर चिकटवले आणि शरीर जरा खाली सरकवलं आणि पाय फाकवून दोन बाजूंच्या कातळावर ठेवले. नीट grip नसल्यामुळे जास्त वेळ दोन पायांवर उभं राहणं शक्य नव्हतं. आता हात सोडून शरीर जरा खाली सरकवलं आणि पाया जवळ परत हातांनी pressure holds घेतले. पाय सोडले आणि खाली सरकून परत पायांनी आधार घेतला. आता हात सोडले तर दोन्ही पाय पण नीसटले आणि दगडावर अंग घासत खाली आपटलो. जरा खरचटलं पण जास्त लागलं नाही. आता टप्पा पार झाला होता (मी ज्या पध्दतीनं उतरलो तीला wriggling म्हणतात असं घरी आल्यावर एका पुस्तकातून कळालं), मग पाठपीशवी उचलली आणि जंगलात घुसलो. एकदम दाट जंगलात एका सुकलेल्या ओढ्यातूनच चालायला लागलो. हा ओढा कधीतरी नक्कीच जंगलातून बाहेर पडणार ह्याची खात्री असल्यामुळे जंगलातला एकांत अनुभवत चालायला लागलो. थोड्याच वेळात जंगलातून बाहेर आलो तर उजव्या हाताला नानाचा अंगठा खुणावत होता. नसलेली वाट धरुन सुखरुप उतरल्याच्या आनंदात मग आरामात नाणेघाटाकडं चालू लागलो. अर्ध्या तासाच्या आतच गुहेत पोचलो. बराच वेळ वाट पाहीली तरी तीघं अजून पोचले नव्हते. मग मीच घाटघरच्या दिशेनं चालायला लागलो. १-१.५ कि.मी. चालल्यावर तीघं येताना दिसले. मग मी कसा उतरलो हे त्यांना सांगत पुन्हा गुहेत पोचलो.</p> <p>पाठपीशवीतून जेवणाचं सामान काढलं. लाकडं गोळा केली आणि चुलीवर खिचडी शीजवायला लावली. यशदीपने पापड पण आणले होते, मग ते पण भाजून घेतले. खिचडी शीजे पर्यंत काळोख पडू लागला होता. मग रम्य सुर्यास्त बघत खिचडी आणि पापडाचा आस्वाद घेत जेवण उरकलं आणि गुहेत गाड झोपी गेलो.<br /></p><p><img src="http://lh4.ggpht.com/_2HkThZVPTto/Soq4m_POZ6I/AAAAAAAABNM/z8-1hdlntvc/s400/Jivdhan_Naneghat_101.JPG" /></p><p>पहाटे सुमारे ३ वाजता खूप गोंगाट सुरु झाला आणि जाग आली. मुंबईचा एक ग्रुप रात्री कोकणातून नाणेघाट चढून आला होता आणि त्यांचा धिंगाणा चालू होता. नंतर काय झोप लागली नाही. पहाटे सुमारे ६ ला उठलो आणि नानाच्या अंगठ्यावर जाऊन बसलो. तळातलं कोकण धुक्याचं पांघरुण घेऊन झोपी गेलं होतं. धुक्याच्या आणि ढगांच्या आड सुर्य वेगळाच भासत होता.</p> <p>(हा सुर्य आहे बरं का...)</p><p><img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/Soq4m5I1aQI/AAAAAAAABNQ/lYcTN0YGcOE/s400/Jivdhan_Naneghat_116.JPG" /></p><p>बराच वेळ निवांत बसून होतो. Trek ला जाताना असंच किंवा तसंच करायचं हे ठरलेलं नसतं. त्यावेळी जे वाटेल ते करायचं. मग जीवधनच्या जंगलात भटकायचा बेत ठरला. खाली उतरुन गुहेत पोचलो आणि सामान गुंडाळून जीवधनच्या दिशेने चालायला लागलो. </p> <p>(नाणेघाटची गुहा आणि काही trekkers...)</p><p><img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/Soq4m_tRRMI/AAAAAAAABNU/q-F0e7KOZgY/s400/Jivdhan_Naneghat_127.JPG" /></p><p>वाटेत चुल पेटवून चहा आणि maggy बनवलं. मग कड्यावर बसून कोरा चहा आणि maggy चा नाष्टा सुरु केला. आकाशात ढगांचा पकडा-पकडी चा खेळ चालू होता. त्या ढगांच्या सावल्यापण कोकणात तोच खेळ खेळत होत्या. अश्या निवांत क्षणी हे सगळं बघायला, अनुभवायला छान वाटतं. उन्ह जरा वाढल्यावर आम्ही जीवधनच्या दिशेने निघालो. जीवधन आणि त्याचा खडाफारशी मस्तच दिसत होते.</p> <p>(जीवधन आणि पहारा देणारा खडाफारशी...)</p><p><img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/Soq4nUHP3qI/AAAAAAAABNY/IIwmcxqS4LI/s400/Jivdhan_Naneghat_132.JPG" /></p><p>जंगलात बराच वेळ भटकलो आणि मग थोडावेळ सगळे आडवे झालो. उठलो तेव्हा दुपारचे २.५ वाजले होते. मग १ तासात घाटघरला पोचलो आणि जुन्नरच्या S.T. ची वाट बघत झाडाखाली बसलो. थोडा वेळात S.T. ने जुन्नर आणि मग पुण्यात पोचलो. दोन दिवस मे महीन्याच्या उन्हात दगडांच्या प्रदेशात भटकण्याचा अनुभव मस्तच होता.</p> <p>थोडा इतिहास: नाणेघाट आणि आजुबाजूचे किल्ले सातवाहन राजाने बांधलेत. कल्याण आणि जुन्नर मधे व्यापार व्हावा म्हणून नाणेघाटाचा वापर व्हायचा. नाणेघाटची गुहा साधारण 2nd - 1st cent. B.C. मधली आहे. गुहेत ब्राम्ही लीपीतला लेख आणि काही चित्रं आहेत. लेखात सातवाहनच्या राजा-राणीं चा उल्लेख आहे.</p> <p>नाणेघाट जुन्नरहून २७ कि.मी. आहे. जुन्नरहून घाटघर पर्यंत बस येते. मग घाटघरहून ३ कि.मी. वर नाणेघाट आहे.<br />मुंबईहून येताना वैशाखरेला उतरायचं आणि मग नाणेघाट चढून वर यायचं. गुहा अगदी घाटमाथ्यावर आहे.</p><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1166632498188311762-7086061013093957810?l=murkhanand.blogspot.com' alt='' /></div>मुर्खानंदhttp://www.blogger.com/profile/10005108320401030765noreply@blogger.com3tag:blogger.com,1999:blog-1166632498188311762.post-8049293769401113622009-09-08T04:27:00.000-07:002009-10-22T02:38:22.829-07:00<p>भाल्या आपल्याच तंद्रीत बिडी ओढत बांधावरुन घराकडं चालला होता. वेळेची आणि आजुबाजूला काय चाल्लयं ह्याची त्याला अजीबात जाणीव नव्हती. तितक्यात मागून आवाज आला... "अरे ये भाल्या! थांब जरा... मी पण येतो". मग दोघे सोबतच चालू लागले...</p> <p>"बिडी दे रे" सोबतचा म्हणाला...</p> <p>भाल्यानं त्याला बिडी दिली...</p> <p>सोबतचा "झकास... ३० नबंर!!!... हीच ओढतो मी रोज..."</p> <p>इकडच्या्-तिकडच्या गप्पा मारत दोघे चालत होते...</p> <p>तितक्यात..."बिडी दे रे" सोबतचा परत म्हणाला...</p> <p>ती पण संपली... परत सोबतच्यानं बिडी मागीतली... भाल्या मात्र अजून पहिलीच बिडी ओढत होता... त्याला बिडी दिली आणि भाल्या जरा दचकलाच... रात्रीचे १२ वाजून गेलेत आणि आजुबाजूला किर्रर् काळोख असल्याची पहिल्यांदाच भाल्याला जाणीव झाली... त्यात आज आमोश्या... मग भाल्यानं झपाझप चालायला सुरुवात केली... सोबतचा एका मागोमाग एक अश्या सारख्या बिड्या मागत होता... आपल्या सोबत नक्की कोण चालतयं हे सुद्धा भाल्या माहिती नव्हतं... तुक्यादा असेल असा इतकावेळ त्याचा समज होता... पण आता तू कोण? हे विचारायचं धाडस भाल्याला होईना... बांध खाजणातून कोळीवाड्याकडं जात होता... बांधाच्या एका बाजूला पडका किल्ला आणि दुसऱ्या बाजूला खाडी होती... नुसती स्मशान शांतता पसरली होती... मधूनच खेकड्यांच्या हालचालीमुळं पाण्याचा आवाज होत होता... निवट्यानं खाडीच्या पाण्यात उडी घेतली की बुडूक असा आवाज होत होता... खरंतर हे आवाज भाल्यासाठी रोजचेच होते, पण आज त्याला आवाजामुळं दचकायला होत होतं... हळूच भाल्यानं खाली पाहीलं तर काळोखात सोबतच्याचे पायच दिसले नाहीत... फक्त स्वताच्याच चपलांचा आवाज भाल्याला ऐकू येत होता... आता भाल्याला भितीनं घाम फुटला होता... खाजणातून कोल्हे-कूई चा आवाज ऐकू येत होता... खूप वेळ झाला तरी गाव जवळ येत नव्हतं... भीतीनं भाल्या कापत होता... सोबतचा अजूनपण बिड्या मागतच होता... शेवटची बिडी उरली होती... बिड्या संपल्यावर काय होणार? ह्या भीतीने भाल्यानं पळायला सुरुवात केली... बरंच पळल्यावर दमल्यामुळं भाल्या थांबला... तोच त्याला खांद्यावर कोणाचातरी हात जाणवला आणि आवाज आला...</p> <p>"कीती पळशील?... आज आमोशेची रात्र... आणि माझ्याच हद्दीत आहेस..." </p> <p>जीवाच्या आकांतनं भाल्या अजूनच जोरात पळत सुटला... गावाच्या वेशीच्या आत गेल्यावर भाल्यानं मागं पाहीलं तर तो वेशी जवळच थांबला होता... भाल्या पळतच घरात घुसला...</p> <p>"काय रं... काय झालं?... इतका कश्यापाई घाबरला हाईस्?" भाल्याच्या आईनं विचारलं...</p> <p>भीतीनं भाल्याची बोबडीच वळली होती... धापा टाकतच घडल्या प्रकारा बाबत भाल्यानं आईला सांगीतलं...</p> <p>आईनं काही ते मनावर घेतलं नाही... उलट ती म्हणाली "आरं पण... रोजच येतूस की बांधावरनं ह्या वक्ताला... पोटात काय न्हाय तुझ्या... जा... सकाळचं बोंबलाच कालवण अन् सुकट हाय... जरा जेवून घ्ये... म्या बसते तुझ्या संग".</p> <p>जेवण झाल्यावर माय-लेक झोपी गेले... भाल्याला झोप लागत नव्हती... सकाळ व्हायची वाट बघत तो पडून होता... पहाटे कुठेतरी भाल्याचा डोळा लागला... </p> <p>भालचंद्र गणपत परदेशी म्हणजे भाल्या... कोळी गडी, लंगोटीत भजीची पुडी अन् वडतयं बिडी... अशी त्याची तह्रा... बिडीचं भयंकर वेड... दारु पाई बापाला जाऊन ११ वर्ष झाली... तेव्हा पासून माय-लेक दोघंच नांदतायत... भाल्याच वय ३३, पण अजून लग्नाचा पत्ता नाही... जरा आळशी माणूस, पण आपलं नशीबच शेण खातयं असं भाल्याच म्हणनं... आई खंबीर म्हणून चाल्लंय सगळं... दिवसभर होडी घेऊन डोलीला जातो... पण म्हावरा काय लागत न्हाय... हातात पैसे टीकतच नाहीत... म्हणून कमवेल ते आईच्या हाती टेकवतो... पण रोज न चुकता बिडी साठी आई कडून पैसे घेतो... </p> <p>जरा उशीराच उठून तोंड घाशीत भाल्या पडवीत येऊन बसला... रात्रीच्या प्रकारानं डोकं भणभणलं होतं...</p> <p>लोकं हसतील... कोणाला सांगाव की नाही असा विचार चालू होता... 'जाऊदे... नको सांगायला कोणाला' असं म्हणून भाल्या घरात शिरला... आईनं विचारल्यावर भाल्यानं तो विषय टाळला...</p> <p>दुपारचं जेवण उरकून भाल्या जरा पडला होता... तोच..."भाल्या!... अरं ये भाल्या!... येतो का पकटीवर" ह्या आवाजानं भाल्याला जाग आली... बाहेर येऊन बघतोतर तुक्यादा होता...</p> <p>तुक्यादा म्हणजे भाल्याचा चुलत काका... गावचा पाटील... दोघं पकटीवर जायला निघाले... बांधावरुन जाताना परत रात्रीचं सगळं भाल्याला आठवू लागलं... सांगू की नको... सांगू की नको असं करत करत शेवटी भाल्यानं काल रात्री जे काही घडलं ते तुक्यादाला सांगीतलं... इतकी वर्ष झाली पण तुक्यादानं असलं कधी ऐकलं नव्हतं... असलं काही घडूच शकत नाही असं तुक्यादाचं म्हणनं नव्हतं... पण भाल्या अजून घाबरु नये म्हणून तुक्यादानं विषय बदलला... पकटीवर पोचल्यावर दोघंजण आपआपल्या कामाला लागले... सगळं काम आटपून संध्याकाळच्या आतच भाल्या आज घरी आला आणि लवकर झोपी गेला... तुक्यादाला काम उरकून निघायला रात्र झाली... तुक्यादा एकटाच बांधावरुन येत होता... सकाळी भाल्यानं सागीतलेली गोष्ट तुक्यादाला आठवली... त्याच विचारात बांधावरच्या वडाच्या झाडाजवळ पोचला... काळोखात वडावर दोन डोळे चमकत होते... काहीतरी हेरतायत असं वाटत होतं... आता तुक्यादाला जरा भिती वाटू लागली आणि तितक्यात फडफड करत ते घुबड किल्ल्याकडं उडालं... फडफड संपल्यावर परत रात्रीच्या शांततेनं तुक्यादाला वेढलं... एकटा असल्यामुळे तुक्यादाचं डोकं सुन्न झालं होतं आणि तेवढ्यात आवाज आला...<br />"तुक्यादा!... थांब जरा... एक बिडी दे...े"<br />तुक्यादाच्या अंगावर काटा आला... थोडावेळ तुक्यादा तिथंच घट्ट झाला... काळोखात वडाखाली कोणीतरी बसल्याचं जाणवत होतं, पण इतक्या रात्री वडाखाली कोण बसलंय?... हातातलं तिथच टाकून तुक्यादानं जो पळ काढला तो थेट घरी पोचे पर्यंत एकदापण मागे वळून पाहिलं नाही... तुक्यादा जरा भेदरलाच होता... घरी हे सांगताच त्याच्या बायकोनं दोन आठवड्यापूर्वी घडलेल्या घटनेची आठवण तुक्यादाला करुन दिली... </p> <p>दोन आठवड्यापूर्वी पक्या एकटाच संध्याकाळी चिंबोऱ्या पकडायला खाडीत गेला होता... दोन दिवस आलाच नाही परत... म्हणून गावकऱ्यांनी शोधाशोध केली तर पक्याचं प्रेत खाजणात सापडलं... पक्याला पुढंमागं कोणीच नव्हतं... एकटाच असायचा... गावात कोणाशीच पटायच नाही त्याचं... सारखी कोणा ना कोणाशी भांडणं चालूच असायची... बिडीचं खूप व्यसन होतं त्याला... पक्या कसा मेला हे कोणालाच माहीती नव्हतं... कोणीतरी त्याला ठार केल्याची शक्यता सुद्धा नाकारता येत नव्हती... आणि बांध ह्याच खाजणातून जात होता... </p> <p>हे आठवल्यावर तुक्यादा उडालाच... तसाच भाल्याच्या घरी पोचला आणि सगळं सांगीतलं... आता भाल्याच्या आईचा पण विश्वास बसला... म्हणजे पक्याचं भूत?... पण कोणीतरी माणूसच हे सगळं करण्याची शक्यता होतीच... पण कोण करणार असं?... कोणाचा जीव वर आलाय एवढा?... असलाच तर तो रमेशच असला पाहीजे... पण दारु पीऊन नसत्या खोड्या काढतो म्हणून रमेशला तर ८ महीन्यांपूर्वीच बदडून गावातून हकलून दिलं होतं... आयुष्यात परत कोणाची खोडी काढू शकणार नाही अशी त्याची हालत गावकऱ्यांनी केली होती... तेंव्हा पासून तो कोणाच्या नजरेस सुद्धा पडला नव्हता... हा प्रकार भुताचाच!!! पक्याच तो... नाहीतरी नेहमीच अख्या गावावर खार खाऊन असायचा तो... </p> <p>बांधावर पक्याचं भूत आहे अशी बातमी दुसऱ्या दिवशी गावभर पसरली... बांधावरुन ये-जा नको म्हणून काही दिवस पकटीवरच्या झोपडीत राहूनच डोलीला जायचा निर्णय भाल्यानं घेतला... </p> <p>बिडीवाल्या पक्याच्या भुतानं अख्या गावाला हैराण करुन सोडलं होतं... भीती पोटी लोकांनी संध्याकाळी डोलीला जायचं बंद केलं... पक्यानं त्रास देऊ नये म्हणून येणारं जाणारं बांधावरच्या वडाखाली बिडीची पाकीटं पक्यासाठी ठेऊ लागले... पण महीना उलटला तरी रोज कोणाला ना कोणाला असाच अनुभव येत होता...आता मात्र काहीतरी उपाय केलाच पाहीजे असं गावकऱ्यांनी ठरवलं... </p> <p>तीतक्यात आजच रमेश बांधावर दिसला होता अशी बातमी आली... इतके दिवस रमेश कोणाला दिसलाच नाही आणि आता नेमका कसा बांधावर?... आणि गावात न येता बांधावर काय करतोय?... नाहीतरी रमेशवर संशय होताच... काय तो सोक्ष-मोक्ष लावायचाच म्हणून आज रात्री ५-६ जणं एकत्र बांधावर जाऊत असं तुक्यादानं ठरवलं... ठरल्या प्रमाणे रात्री तुक्यादा, भाल्या आणि अजून ४ जण बांधावर पोचले... कसलीच चाहूल नव्हती... वडाखाली कोणीतरी आडवं पडलेलं दिसलं... जवळ जाऊन बघतोय तर रमेशच होता... तुक्यादानं त्याला उठवायचा प्रयत्न केला, पण काही हालचाल झाली नाही... प्रेतंच ते... हलणार कसं? प्रेताचे डोळे जरा जास्तच लाल रक्ताळलेले होते... रमेशच्या शरीरावर कुठंच काही इजा नव्हती... मग हा मेला कसा?... दुसरं कोण असणार?... पक्याचंच् भूत... इतके दिवस पक्यानं कोणाला मारलं नव्हतं, पण आता तर रमेशचा मुडदाच पाडला... गावकरी जास्तच घाबरले... दिवसा सुद्धा बांधावरुन जायला लोकं घाबरु लागले... कोणा मांत्रीका शिवाय आता पर्याय नव्हता... मग तुक्यादानं शेजारच्या गावाहून एक मांत्रीक बोलावला... पक्या जीवंत होता तेव्हा त्याच्या वापरातली एखादी वस्तू लागणार आणि येत्या आमोशेला एक बोकड द्यावा लागेल असं मांत्रीकानं सांगीतलं... आमोश्या दोन दिवसावरच होती... तोपर्यंत पक्याच्या खोलीतून पक्याचा शर्ट तुक्यादानं मिळवला... मग आमोशेच्या रात्री मांत्रीक आणि गावकरी बांधावरच्या वडाखाली पोचले... सगळं मांडून मंत्र पुट्पुटायला सुरुवात झाली... मांत्रीकानं आगीत कवटी ठेवली... आगीमुळं कवटी लालबुंद झाली होती... कवटीवर हळद-कुंकू टाकून मांत्रीक मंत्र पुटपुटत होता... आमोशेच्या काळोखात आगीच्या प्रकाशात वड न्हाऊन निघाला होता... आजुबाजूच्या वातावरणात गुढता जाणवत होती... मधूनच एखादा गावकरी दचकून इकडं-तिकडं बघत होता... बरोबर १२ वाजता मांत्रीकानं पक्याचा शर्ट आगीत टाकला आणि बोकडाची आहूती दिली... पुढचा सगळा प्रकार संपवून गावकरी जवळ जवळ पहाटेच परत आले...त्यानंतर पुढचे २-३ रात्र पक्या परत कोणाला दिसला नाही... मांत्रीकानं आपलं काम केलं होतं... </p> <p>मागच्या महिन्यात भाल्याच्या डोलीला भरपूर म्हावरा लागला...पापलेट, सुरमाई, रावस, हलवा, बांगडा...</p> <p>लागणारच ना!... बरेचजण डोलीला जात नव्हते आणि भाल्या पकटीवरच असल्यामुळं रोजच जात होता... पक्याचं प्रकरण नीस्तरल्यामुळं बऱ्याच दिवसांनी भाल्या घरी आला होता... नंतर एक आठवडा तो पकटीवर गेलाच नाही... एका दुपारी जेवण उरकून पडवीत बिडी फुकत बसला होता...</p> <p>"काय रं... बिडीकरता पैशे मागत नाहीस आजकाल..." आई</p> <p>आई कडं बघत भाल्या हलकेच हसला... जरा वेगळंच हसू होतं ते... खरंतर... बरेच दिवस पुरतील इतक्या बिड्या मागच्या एक-दीड महीन्यात भाल्याकडं जमल्या होत्या... आणि ज्या दिवशी रमेशचं प्रेत सापडलं त्याच दिवशी शेजारच्या गावात दारुच्या विषबाधेमुळं आणखी ५ जण मेले होते...</p><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1166632498188311762-804929376940111362?l=murkhanand.blogspot.com' alt='' /></div>मुर्खानंदhttp://www.blogger.com/profile/10005108320401030765noreply@blogger.com4tag:blogger.com,1999:blog-1166632498188311762.post-17431821781102210072009-09-04T06:03:00.000-07:002009-10-23T05:43:57.960-07:00"डॉक्टर, मला पेनकिलर नका देऊ... मला वेदना सहन करायच्या आहेत..." असं माझ्या मित्राचे बाबा डॉक्टरला सांगत होते.<br />७१ वर्षांचे आहेत ते. ६ महिन्यापुर्वी पळत असताना पायतपाय अडकून पडले. उठायचा प्रयत्न केला पण डावा पाय टेकवताच येईना. मग कसेबसे स्कूटर चालवत घरी पोचले. दोन दिवस वेदना अजीबात कमी झाल्या नाहीत. डॉक्टर कडे गेल्यावर कळालं की डाव्या पायाचं achilles tendon तुटलयं. डॉक्टरच्या सल्या नुसार ऑपरेशन केलं. त्यांनी ऑपरेशन नंतर पेनकिलर घेतल्या नाहीत.<br />म्हणाले... "पूर्वी युध्दात मावळे जखमी होत असणार... मग उपचाराच्या वेळी ते कुठे पेनकिलर घ्यायचे? बघू तरी किती सहन करु शकतो ते...".<br />रात्रभर खूप वेदना झाल्या. रामाचं नामस्मरण करत रात्र काढली. <br />ह्या ऑपरेशन नंतर पुर्ववत चालायला ६ महिने लागतात. "उगीचच पळायला गेलो आणि पडलो" असं एकदा सुद्धा ह्या ६ महिन्यात काका म्हणाले नाहीत. मागच्याच आठवड्यात ६ महिने पुर्ण झाले आणि काका पळायला पण गेले. डावा पाय जरा दुखला, पण प्रचंड आंनदी होते ते.<br />म्हणाले..."खूप वाट बघत होतो आजच्या दिवसाची... मस्त वाटलं पळून...".<br />आता परत नियमीत पळायला जातात. कधीकधीतर अनवाणीच पळतात. अधून-मधून अजिंक्यताऱ्यावर, सज्जनगडावर जातात. कोणतीही गोष्ट करताना एकदम प्रसन्न आणि उत्साही असतात. आपण एकादी गोष्ट आता करु नये किंवा करु शकत नाही असं त्यांना अजीबात वाटत नाही. अश्यावेळी... "नको रे... आता मला जमत नाही... झेपत नाही" असं म्हणणाऱ्या अनेक फक्त वयानं तरुण असणाऱ्या लोकांची आठवण होते. <br />---------------------------------------------------------------- <br />अल्ट्रा रनींग (ultra running) हा एक भारी प्रकार आहे. मँरेथॉनच्या दुप्पट-तिप्पट अंतर ह्या रेस मधे पळायचं असतं. म्हणजे १०० कि.मी. किंवा त्याहून जास्तच. दोंगरदऱ्या, वाळवंट, स्नो अश्या अवघड जागी एकटं-दुकटं पळायचं असतं. प्रचंड वेदना आणि प्रचंड आनंद अनुभवायचा असतो. <br />Diane Van Deren ही एक अल्ट्रा रनर आहे. हिला नकाशे वाचता येत नाहीत... हिच्या organizational skills आणि memory फारच weak आहेत... रेस मधे पळताना अनेकदा चुकीची वळणं ती घेते... बऱ्याचदा तीला परतीचा रस्ता देखील आठवत नाही... तरी सुद्धा ती पळते... आणि नुसतीच पळत नाही तर मागच्याच वर्षी Yukon Arctic Ultra 300 ही रेस ती जींकली. खूपच खडतर रेस असते ही. प्रचंड थंडी, स्नो आणि एकटेपणा सहन करुन ती जींकली. ह्याच रेस च 400 mile version पुर्ण करणारी ती पहीली महिला आहे. आता ती ४९ वर्षांची आहे. <br />Diane Kobs हे तिचं लग्नाआधीचं नाव. ती एक प्रोफेशनल टेनीस प्लेयर होती आणि athletics ची तिला खूप आवड होती. लग्ना नंतर तिसऱ्या मुलासाठी गरोदर असताना (म्हणजे ती ३० वर्षांची असताना) तीला पहिला epileptic seizure आला आणि नंतर नेहमीच येऊ लागले. epileptic seizure च्या वेळी मेंदूचा शरीरावरचा ताबा सुटतो आणि भयंकर अनियंत्रीत हालचाली शरीर करु लागतं. मेंदूच्या एका ठरावीक भागातूनच हे epileptic seizures येत असल्या कारणानं तीचं ऑपरेशन करण्यात आलं. ऑपरेशन (lobectomy) मधे तीच्या मेंदूचा एक लहानसा भाग कायमचा काढून टाकला. आता तीला seizures येत नाहीत, पण लोकांचे चेहरे नीटसे लक्षात राहत नाहीत... गाडी नक्की कुठे पार्क केलीयं हे पण आठवत नाही. आपल्या कुटूंबातल्या महत्वाच्या घटना तीच्या लक्षात राहाव्यात म्हणून तीच्या नवऱ्यानं त्या घटनांचे फोटो घरभर लावून ठेवलेत. <br />नवरा आणि मुलं तीला सतत प्रोत्साहन देतात आणि ती तासोंतास पळत असते... वेळेचं आणि अंतराच भान तीला नसतं... पळत असताना पायाच्या आवाजावरुन 'आपण किती वेगात पळतोय' ह्याची जाणीव तीला होते... बऱ्याचदा मध्यरात्री हेडलँप आणि रनींग शुज घालून सरावासाठी ती घरा बाहेर पडते...<br />(Diane Van Deren चा हा फोटो मी इंटरनेट वरुन मिळवला आहे...)<br /><br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_2HkThZVPTto/Sp6J4JiIFTI/AAAAAAAABTI/Q2j0crRgEYQ/s320/van_deren.jpg" /><br />खरंच काय जीद्द असेल तीची!... इतक्या लिमीटेशन्स असून सुद्धा अजीबात तक्रार न करता ती पळते...<br />इंटरनेटवर तीच्या बद्दल वरची माहीती वाचली होती आणि त्यातच लिहीलं होतं...<br />"she just runs, uninhibited by the drudgery of time and distance, undeterred by an inability to remember exactly where she is going or how to get back". <br />------------------------------------------------------------------ <br />पायात बुटं घातली की नेहमीच मला पळावं वाटतं... आठवड्यातून ३-४ वेळा जातो मी पळायला... त्यामुळे तळजई टेकडीवर भटकायला मिळतं... टेकडीवर पळताना मोर, ससे आणि बरेच पक्षी नजरेस पडतात... ३५-४० मीनीटं न थांबता पळतो...<br />२.५ महिन्यापुर्वी वज्रगडावर भटकताना माझा पाय मुरगळला... तसाच गडावर भटकलो आणि वज्रगड उतरलो (दुसरा पर्याय नव्हता)... घरी आलो तेव्हा पाय भलताच सुजला होता... आईनं आयोडेक्स लावलं... दुसऱ्या दिवशी सुज बरीच उतरली होती आणि एका आठवड्यात सुज एकदम नाहीशी झाली... मग पळायला गेलो तर पाय परत दुखायला लागला... "डॉक्टरला एकदा दाखवून ये" असं सारखं आई सांगत होती... पण मी डॉक्टर कडे गेलो नाही (डॉक्टर कडे जायला माझी काहीच हरकत नव्हती, पण मग एक्स-रे काढा... आणि आजकाल तर रीस्क नको म्हणून डॉक्टर उगीचच MRI वगेरे काढायला लावतात... नकोतेच सुरु होतं मग...आणि "साधा पाय मुरगळला तर डॉक्टर कडे काय जायचं?" असं सुद्धा वाटत होतं)... काय ते घरी उपचार केले आणि हळु-हळू पाय दुखायचा थांबला... २.५ महिन्या नंतर कालच पहिल्यांदा अर्धा तास न थांबता पळालो... सुरुवातीची १० मीनीटं मस्त पळत होतो... मग मात्र पाय जरा दुखू लागला... तरी थांबलो नाही... आज अर्धा तास पळायचच असं मी ठरवलं होतं... पायाकडं लक्ष न देता पळत राहीलो... पळताना एका वेगळ्याच जगात गेल्याची जाणीव होते... कटकट, राग, लिमीटेशन्स असलं काहीच जाणवत नाही... मस्त समाधी लागल्या सारखं वाटतं... मग अर्धा तास झाला तरी थांबावं वाटत नव्हतं... पण पहिल्याच दिवशी अती नको म्हणून थांबलो... थांबल्यावर पाय अजीबात दुखत नव्हता... हातपाय एकदम मोकळे झाले होते... ह्रुदयाचे ठोके मस्त सुटसुटीत आणि rhythm मधे पडत होते... एकूणच जीवंत असल्या सारखं वाटलं...<br />स्वताच्या जीवावर हवं तीतकं हवं तीथं पळायची मजा वेगळीच... एखाद्या पाखरा सारखं स्वच्छंद उडता येतं... <br />"I always loved running... it was something you could do by yourself, and under your own power . You could go in any direction, fast or slow as you wanted, fighting the wind if you felt like it, seeking out new sights just on the strength of your feet and the courage of your lungs " - Jesse Owens .<br />आता परत नियमीत पळायचयं... खरंतर ह्या वर्षी 'पुणे मँरेथॉन' मधे हाफ-मँरेथॉन पळायची जाम इच्छा आहे... काही सीद्ध करायला नाही तर स्वतासाठीच... एक दिवस तरी प्रेक्षक न होता खरंखुरं athlete व्हायचयं... २१ कि.मी. पळताना मन, डोकं आणि शरीर ह्यांच्यातली चुरस अनुभवायची आहे... जमल्यास फिनीश-लाईनवर दोन्ही हात उंचावून आकाशाकडे बघायचयं... एक नविन अनुभव जगायचाय... Bear Grylls म्हणतो तसं जगायचा पुरेपुर प्रयत्न करायचा आहे... <br />"Remember that life should not be a journey to the grave with the intention of arriving safely in an attractive and well preserved body, but rather to skid in sideways, covered in scars, body thoroughly used up, totally worn out and screaming `yahoo! what a ride!'".<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1166632498188311762-1743182178110221007?l=murkhanand.blogspot.com' alt='' /></div>मुर्खानंदhttp://www.blogger.com/profile/10005108320401030765noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-1166632498188311762.post-14882949559243695192009-09-02T07:37:00.000-07:002009-10-22T02:37:40.646-07:00ट्राफिक सिग्नलवर एक मुलगा भीक मागायला येतो...<br />आळशी आहेत... ह्यांना भीक मागायची सवय लागलीयं असं आम्ही म्हणतो...<br />खीशातून २ रुपये काढून त्याच्या हातावर टेकवतो...<br />आज फार उपकार केले ह्या अविर्भावात मग आम्ही मिरवतो...<br /><br />खरंच ते आळशी आहेत का? हे आम्ही पडताळत नाही...<br />आणि पडताळणार तरी कसे?... आम्हीतर नुसतेच बोलतो...<br /><span class=""> दुसर्‍याकडे बोट </span>दाखवून नेहमीच हसतो...<br />बोलेन ते करण्याचं बळ आमच्या आत्म्यातच नाही...<br /><br />जेमतेम अंग झाकेल इतक्याच चिंध्या त्यांच्या आईच्या अंगावर असतात...<br />मुलंबाळं तर नागडीच भीक मागत रस्त्यावर नाचतात...<br />कोलांटीउडी मारली की लोकं निर्लज्जपणं हसतात...<br />२ रुपये टाकून पुन्हा ग्रीन सिग्नलची वाट बघतात...<br /><br />आम्ही मात्र दर सणाला नवे कपडे खरेदी करतो...<br />पावसाळ्यात, हिवाळ्यात आणि उन्हाळ्यात ३ वेगळे jackets वापरतो...<br />पण, र्स्त्यावरच्या मुलांना नागडं बघायला आम्हाला काहीच वाटत नाही...<br />त्यांच्या आईला सुद्धा अब्रू आहे... ह्याची तर आम्हाला जाणीवच होत नाही...<br /><br />घाणेरडे हे... ह्यांच्यामुळे लोकसंखेचा भार उगीच वाढतो...<br />ह्यांच्यामुळे देशाचा per capita GDP उगीचच मग घटतो...<br />फक्त आम्हीच देशाच्या आर्थिक विकासाला हातभार लावतो...<br />२ रुपये टाकून सामाजीक जवाबदारी मात्र आम्ही टाळतो...<br /><br />degree certificate दाखवलं की मोठ्ठा पगार आजकाल सहजच मिळतो...<br />मग पार्ट्या करुन नासडी करुन आम्हीच उकिरडे भरतो...<br />multiplexes, malls मधे जावून पैसे उगीचच उधळतो...<br />आणि पैश्याच्या आड स्वताच्या व्यक्तीमत्वाचं नागडेपण झाकतो...<br /><br />चांगल्या घरी जन्मलो, शिकलो म्हणून पुरुन उरेल इतकं आपण कमवतो...<br />मी deserve करतो म्हणून मला मिळतं... ह्या अविचारानं उर्मठपणे वागतो...<br />त्यांना एक संधी दिली तर ते पण deserve करतील... ह्याची जाणीव हवी...<br />त्यांच्या जागी आपण सुद्धा असू शकलो असतो... ह्याची जाणीव हवी...<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1166632498188311762-1488294955924369519?l=murkhanand.blogspot.com' alt='' /></div>मुर्खानंदhttp://www.blogger.com/profile/10005108320401030765noreply@blogger.com4